Tư duy mới trong sản xuất nông nghiệp
ĐBSCL - vựa lúa, vựa trái cây và thủy sản lớn nhất cả nước đang chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ về nông nghiệp. Không chỉ là vùng sản xuất truyền thống, nông nghiệp nơi đây đang được định hình theo hướng xanh, tuần hoàn, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Đặc biệt, nhiều nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp đã mạnh dạn thay đổi tư duy, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế, bảo vệ môi trường và xây dựng thương hiệu nông sản địa phương.
Một trong những tấm gương tiêu biểu là ông Nguyễn Văn Nhiều ở xã Tân Điền, tỉnh Đồng Tháp. Với 2,8 ha đất sản xuất, ông áp dụng mô hình luân canh lúa - màu, sử dụng phân hữu cơ vi sinh, quản lý dịch hại tổng hợp giúp tiết giảm chi phí và bảo vệ đất canh tác. Nhờ sản xuất bài bản, năng suất lúa của ông đạt 7 - 7,5 tấn/ha/vụ, lợi nhuận gần 400 triệu đồng/năm.
Không dừng lại ở đó, ông Nhiều tận dụng 0,3 ha đất để trồng rau màu theo hướng an toàn. Chỉ riêng 3 vụ hành lá, trong năm vừa qua ông thu về hơn 3 tấn sản phẩm, doanh thu gần 200 triệu đồng. Ông còn luân canh thêm ngò, rau thơm các loại giúp tăng thêm thu nhập khoảng 50 triệu đồng/năm. “Canh tác theo hướng hữu cơ không chỉ giúp đất khỏe, cây khỏe mà mình cũng khỏe vì giảm được hóa chất, lại bán được giá tốt hơn”, ông chia sẻ.
Nông dân ĐBSCL ngày càng đổi mới tư duy, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế. Ảnh: Thanh Bạch.
Tại Vĩnh Long, ông Lê Hoàng Phục ở xã Tân Phú là một trong những người tiên phong trong sản xuất sầu riêng an toàn, ứng dụng công nghệ cao. Với 2 ha vườn, ông chủ động tưới nhỏ giọt, bón phân hữu cơ, theo dõi sâu bệnh qua ứng dụng điện thoại. Mỗi năm, vườn sầu riêng cho sản lượng bình quân 15 tấn, thu nhập sau khi trừ chi phí khoảng 1 tỷ đồng.
Không chỉ làm giàu cho gia đình, ông Phục còn tích cực chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn kỹ thuật cho các thành viên trong Tổ hợp tác sầu riêng, góp phần nhân rộng mô hình hiệu quả tại địa phương.
Tại Tây Ninh, ông Trương Công Tạo ở xã Tân Long được biết đến là "tỷ phú chân đất” với khoảng 130 ha đất nông nghiệp. Trong đó hơn 80 ha trồng lúa nếp cho thu nhập trên 10 tỷ đồng mỗi năm.
Với hành trình khai hoang, cải tạo đất làm nông đầy gian nan cơ cực hàng chục năm, giờ đây các khâu sản xuất của ông Tạo đều được cơ giới hóa như dùng tia lazer san phẳng mặt ruộng, sử dụng máy sạ cụm, máy cấy lúa, thiết bị bay không người lái để phun phân và thuốc bảo vệ thực vật, cắt lúa có máy gặt đập liên hợp, vận chuyển lúa có xe…
Những tấm gương điển hình tiên tiến như ông Nhiều, ông Phục, ông Tạo đang phản ánh xu thế chung của nông dân vùng ĐBSCL ngày càng chủ động chuyển đổi cây trồng, vật nuôi, ứng dụng công nghệ và sản xuất nông nghiệp theo hướng sinh thái. Đây là nền tảng quan trọng để nông nghiệp miền Tây Nam Bộ phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt.
Liên kết để phát triển bền vững
Thực tiễn tại ĐBSCL cho thấy liên kết sản xuất - tiêu thụ sản phẩm là chìa khóa giúp nông dân thoát khỏi thế bị động, giảm rủi ro thị trường. Nhiều địa phương đã đẩy mạnh hình thành các chuỗi giá trị nông sản, kết nối nông dân - hợp tác xã - doanh nghiệp, đảm bảo đầu ra ổn định và nâng cao giá trị sản phẩm.
Ở Tây Ninh, xã Long Chữ hiện có 3 hợp tác xã nông nghiệp, 2 trang trại trồng trọt và 7 trang trại chăn nuôi áp dụng quy trình VietGAP, VietGAHP và công nghệ sinh học. Việc áp dụng kỹ thuật tiên tiến giúp kiểm soát tốt dịch bệnh, bảo đảm an toàn thực phẩm và giảm phát thải. Tương tự, xã Hảo Đước có 4 hợp tác xã và 2 tổ hợp tác nông nghiệp đang liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ nông sản, giúp nông dân có lãi ổn định.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh Trương Tấn Đạt cho biết, tỉnh hiện có nhiều chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ nông sản hoạt động. Trong trồng trọt có chuỗi liên kết sản xuất lúa, cây ăn quả và cây bắp; trong chăn nuôi có chuỗi liên kết chăn nuôi bò; trong thủy sản có chuỗi nuôi trồng thủy sản nước ngọt. Các chuỗi liên kết này thời gian qua cơ bản hoạt động hiệu quả, góp phần tiêu thụ sản phẩm ổn định cho nông dân.
Nông dân ĐBSCL vươn lên bằng tư duy sản xuất mới, tạo ra giá trị nông nghiệp bền vững. Ảnh: Thanh Bạch.
Đối với Đồng Tháp, nông nghiệp vẫn là ngành kinh tế mũi nhọn. Với thế mạnh về các sản phẩm như lúa, xoài, thanh long, cá tra, hoa kiểng và nhiều cây ăn trái có giá trị, tỉnh hoàn toàn có thể trở thành trung tâm sản xuất nông nghiệp xanh, chất lượng cao cho thị trường trong và ngoài nước.
Theo ông Lê Hà Luân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp, tỉnh xác định 5 định hướng chiến lược cho giai đoạn 2025 - 2030, trong đó lấy công nghệ làm trụ cột cho phát triển nông nghiệp và môi trường thời kỳ mới. Trước mắt, tập trung phát triển vùng chuyên canh hàng hóa, ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp thông minh và phát thải thấp, đồng thời đẩy mạnh liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Trong khi đó tại Vĩnh Long, triển khai Đề án Phát triển bền vững 1 triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp, đến nay tỉnh đã thực hiện mô hình thí điểm tại 2 hợp tác xã nông nghiệp và nhân rộng tại 6 xã sản xuất lúa trọng điểm. Qua đó người dân địa phương đã dần nâng cao ý thức, chuyển đổi phương thức canh tác từ truyền thống sang bền vững, hướng tới giảm phát thải, nâng cao thu nhập và bảo vệ môi trường.
Nói về mô hình này, ông Lâm Văn Tân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long cho hay, doanh nghiệp và hợp tác xã ngày càng tham gia tích cực vào chuỗi giá trị sản xuất. Đây là một điểm sáng trong quá trình triển khai Đề án. Mô hình liên kết giữa doanh nghiệp - hợp tác xã - nông dân đang từng bước được hình thành, tạo tiền đề quan trọng cho sản xuất lúa gạo theo hướng bền vững.
“Thời gian tới, Đồng Tháp sẽ tập trung triển khai các định hướng chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, bảo vệ tài nguyên và môi trường. Trọng tâm là cơ cấu lại nông nghiệp theo hướng sinh thái, phát thải thấp, ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số toàn diện”, ông Tân chia sẻ.
Vùng ĐBSCL đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội và thách thức đan xen. Những điển hình tiên tiến của nông dân nơi đây không chỉ minh chứng cho tinh thần sáng tạo và nghị lực vươn lên mà còn là động lực lan tỏa tinh thần đổi mới, khẳng định vai trò trung tâm của nông dân trong nền nông nghiệp xanh, hiện đại, bền vững.
Nhân kỷ niệm 80 năm Ngày Nông nghiệp và Môi trường và Đại hội Thi đua yêu nước lần thứ I, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức chuỗi sự kiện kéo dài từ tháng 7 đến tháng 12/2025. Trong đó, trọng tâm là lễ Kỷ niệm 80 năm ngành Nông nghiệp và Môi trường và Đại hội Thi đua yêu nước lần thứ I, tổ chức sáng 12/11/2025 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội) với hơn 1.200 đại biểu tham dự. Báo Nông nghiệp và Môi trường sẽ truyền hình trực tiếp sự kiện này.
