Nước sông Lô, sông Chảy giữ thương hiệu bưởi Đoan Hùng

Cây khỏe, quả tốt nhờ chủ động nguồn nước

Có những vùng đất, chỉ cần nhắc tên đã gợi lên hương vị. Đoan Hùng là một cái tên như thế trên bản đồ trái cây Việt Nam. Từ những bãi bồi ven sông Lô, sông Chảy, bưởi Đoan Hùng đã đi qua nhiều thế hệ, trở thành thứ quả được nhắc đến là “đỉnh cao” của bưởi miền Bắc.

Danh tiếng ấy không phải tự nhiên mà có. Ở xã Cầu Hai, tỉnh Phú Thọ, ông Vũ Đình Luyến bước chậm giữa vườn bưởi rộng gần 2 ha, nơi hơn 470 gốc bưởi đã theo ông qua hơn hai thập kỷ canh tác. Mỗi năm, khu vườn mang lại nguồn thu từ 200 đến 300 triệu đồng, đủ cho thấy giá trị kinh tế mà cây bưởi Đoan Hùng đem lại.

Theo ông Luyến, bưởi Đoan Hùng vốn đã nổi tiếng nhờ chất lượng và mẫu mã, vị ngon ngọt thanh hơn nhiều vùng trồng cây ăn quả khác. Cây bưởi vì thế trở thành trụ cột sinh kế của gia đình. Thế nhưng, sau ngần ấy năm gắn bó, điều khiến người trồng bưởi trăn trở nhất vẫn là đầu ra. Sản phẩm hiện mới chủ yếu tiêu thụ ở những thị trường nhỏ lẻ, chưa có kênh tiêu thụ lớn, ổn định. Mỗi vụ thu hoạch thường bán trọn cả vườn nên chỉ cần quả không đồng đều về kích thước, mẫu mã là giá trị đã khác đi rất nhiều.

“Muốn đi xa hơn không còn cách nào khác là phải khẳng định chất lượng một cách bền vững. Và để sản xuất bền vững, nguồn nước giữ vai trò then chốt vì không chỉ là nguồn tưới cho cây, nước còn quyết định hiệu quả của việc bón phân, chăm quả”, ông Vũ Đình Luyến chia sẻ.

Kinh nghiệm của người trồng bưởi lâu năm chỉ ra, khi nguồn nước được chủ động, cây sẽ sinh trưởng đồng đều, quả lớn đều tay, mẫu mã đẹp, chất lượng tốt.

Cây bưởi ‘ăn phù sa, uống nước ngọt’

Nếu ở vườn bưởi của ông Vũ Đình Luyến, câu chuyện nước tưới gắn với yêu cầu đồng đều mẫu mã để tìm đường ra thị trường lớn thì tại xã Chân Mộng, ông Lê Ngọc Vân lại xem nguồn nước ổn định như một phần của quy trình sản xuất bài bản.

Hơn 1 ha bưởi canh tác theo VietGAP mang về cho gia đình ông nguồn thu từ 300 đến 350 triệu đồng mỗi năm. Thế nhưng điều ông Vân nhắc đến nhiều nhất vẫn là cách sử dụng nguồn nước để “tiếp sức” cho nhịp sinh trưởng tự nhiên của cây.

Theo ông Vân, lợi thế lớn nhất của bưởi Đoan Hùng nằm ở việc cây được trồng trên các bãi và gò đất cao ven sông Lô, sông Chảy. Chính thế đất ấy quyết định cách tưới tiêu theo hướng thuận tự nhiên, ít phụ thuộc vào những công trình nhân tạo tốn kém.

Độ cao vừa phải cũng giúp vườn bưởi tránh được tình trạng ngập úng kéo dài, vốn là điều tối kỵ với cây có múi. Mỗi khi mưa lớn hay ngập lụt, nước thường sẽ rút nhanh nên rễ cây không bị ngâm nước, không bị thối rễ nên cây khỏe, ít sâu bệnh, giúp người dân giảm áp lực phòng trừ nấm và vi khuẩn.

“Cũng chính nhờ ở gần sông mà vào mùa khô, vườn bưởi không rơi vào cảnh thiếu nước. Mực nước ngầm ổn định, đất phù sa giữ ẩm tốt khiến cây không bị ‘khát’ kéo dài dù không phải tưới dày. Nước chỉ được bổ sung vào những thời điểm then chốt như khi cây phân hóa mầm hoa hay bước vào giai đoạn nuôi quả. Phần lớn thời gian còn lại, cây bưởi sống nhờ độ ẩm tự nhiên của đất và nguồn nước mặt dẫn theo những mương nông, không cần hệ thống tưới áp lực cao”, ông Lê Ngọc Vân chia sẻ kinh nghiệm.

Cách canh tác ấy, theo người trồng, cũng chính là nền tảng của sản xuất VietGAP. Đó là tưới vừa đủ, bón phân đúng lúc để cây hấp thụ hiệu quả, không thúc ép sinh trưởng. Cứ thế cây bưởi “ăn” phù sa, “uống” nước ngọt, lớn chậm nhưng chắc, cho quả tròn đẹp đồng đều, vỏ mỏng, tép ráo, vị ngọt thanh.

Trên cơ sở quy hoạch vùng sản xuất gắn với nhu cầu thị trường, tỉnh Phú Thọ tập trung khôi phục và phát triển các cây ăn quả chủ lực, đồng thời nâng tầm những đặc sản giá trị cao như bưởi Đoan Hùng. Cùng với đó, việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và đầu tư hạ tầng tưới, giao thông nội vùng đã góp phần nâng cao chất lượng, mẫu mã sản phẩm, tạo nền tảng cho sản xuất bền vững.

Theo ông Bùi Duy Linh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ, lợi thế lớn của địa phương trong phát triển cây ăn quả là nguồn nước ổn định từ 2 con sông Lô và sông Chảy.