Về thăm lại vùng ven biển quê hương

Đổi thay từ những cánh đồng mặn

Mới đây, tôi có dịp về thăm lại vùng ven biển Vĩnh Long. Sáng sớm, đứng bên bờ đê bao Cồn Nhàn, nắng đã vàng trên mặt biển quê hương. Từ trên đường đê nhìn xuống, những ao tôm, ruộng rau màu, rừng cây ngập mặn nối dài đến tận chân trời. Giữa tiếng sóng hòa cùng tiếng cười nói rộn rã, người ta cảm nhận được sức sống mới đang lan tỏa nơi vùng đất từng chịu nhiều khắc nghiệt của thiên nhiên.

Là người con sinh ra và lớn lên nơi này, tôi vẫn nhớ rõ: cách đây chưa lâu, những xã ven biển, ven sông như Bảo Thạnh, Bảo Thuận, Tân Thủy, Tiệm Tôm, An Hòa Tây (thuộc huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre cũ) từng là “vùng đất khó”. Mùa khô, nước mặn lấn sâu, đồng lúa còi cọc, hoa màu kém năng suất; mùa mưa, triều cường lại đe dọa đê bao, khiến người dân luôn thấp thỏm lo toan.

Thế nhưng, từ khi chính quyền địa phương triển khai Chương trình Mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững, đặc biệt là đẩy mạnh công tác tuyên truyền chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp, vùng đất ven biển đã thay da đổi thịt từng ngày. Những buổi tập huấn kỹ thuật nuôi tôm thẻ, tôm sú; bản tin thời tiết, dự báo xâm nhập mặn; hay các mô hình “tôm - lúa”, “tôm - rừng”, “trồng rau màu hữu cơ”… được truyền thông sâu rộng, giúp người dân thay đổi tư duy sản xuất.

Ngồi bên quán nước ‘Cồn Nhàn Ơi!’ ven biển, anh Trần Lâm ở xã Bảo Thạnh tỏ vẻ vui mừng khi những tuyến đê kè được đầu tư xây dựng bảo vệ sản xuất và ổn định đời sống dân sinh. Hướng mắt về cánh đồng hoa màu xanh tốt, anh nói: “Từ khi có dự án phòng chống xâm thực, xói lở bờ biển này, bà con yên tâm sản xuất, không còn lo sợ sạt lở hay nước biển tràn vào. Nhờ vậy, việc trồng trọt, nuôi thủy sản thuận lợi hơn nhiều”.

Đến nay, sau hợp nhất, hai xã Bảo Thạnh và Tân Thủy đã có hơn 9.000 ha diện tích đất nông nghiệp, chủ yếu dành cho trồng lúa, nuôi trồng thủy sản, làm muối và trồng cây rau màu trải dài từ sông Hàm Luông đến sông Ba Lai. Nhờ sản xuất ổn định, thu nhập bình quân đầu người tăng rõ rệt so với trước đây.

Khi thông tin trở thành ‘cầu nối’ phát triển

Thực tế cho thấy, nếu như trước kia, bà con nông dân ven biển chủ yếu làm theo kinh nghiệm, thì nay họ sản xuất dựa trên thông tin và kiến thức được cập nhật thường xuyên. Đây là kết quả của sự đổi mới trong công tác truyền thông và quản lý của chính quyền địa phương.

Khi được hỏi về điều này, anh Thành Đạt ở xã Bảo Thạnh chia sẻ, những năm gần đây, được chính quyền hướng dẫn, nhiều hộ mạnh dạn chuyển từ làm muối sang nuôi tôm công nghiệp, tôm công nghệ cao; còn trên đất giồng cát thì trồng rau màu hữu cơ, thích ứng hạn mặn. Nhờ áp dụng kỹ thuật, chọn giống tốt, hiệu quả sản xuất tăng rõ rệt.

Còn với anh Tám Lương ở xã Tân Thủy thì kể rằng, trước đây, vùng đất của anh gần khu vực biển nên làm lúa cho năng suất thấp, thu nhập bấp bênh. Sau đó, với diện tích gần 2 ha, anh cho đào 3 ao nuôi tôm công nghiệp và 2 ao nuôi tôm công nghệ cao. “Cũng nhờ Trung tâm Khuyến ngư tỉnh hướng dẫn tận tình về quy trình kỹ thuật, cùng với kiến thức tự học hỏi kinh nghiệm thông qua các phương tiện truyền thông, nên sau mỗi vụ thu hoạch đều đạt năng suất cao, cho lợi nhuận tương đối khá”, anh vui vẻ nói.

Chia sẻ về công tác giảm nghèo bền vững tại địa phương, anh Lê Quang Tiến - Trưởng phòng Kinh tế xã Bảo Thạnh cho biết, tại xã có nhiều giải pháp để hỗ trợ, giúp cho người dân nâng cao cuộc sống. Chính quyền và đoàn thể xã đã và đang tập trung định hướng cho họ tham gia các dự án, mô hình giảm nghèo, sinh kế khởi nghiệp thoát nghèo và tự tạo sinh kế trong gia đình, tận dụng hết nguồn lực lao động để có thêm nguồn thu nhập nâng cao cuộc sống.

Trong câu chuyện, anh Quang Tiến kể thêm, để tạo sinh kế cho người dân, Phòng Kinh tế xã cũng vừa có văn bản yêu cầu các cơ quan, các ấp rà soát báo cáo các tuyến kênh, cống cần nạo vét, sửa chữa để đảm bảo yêu cầu tưới tiêu, cấp nước. Trong đó đặc biệt chú ý xem xét đề xuất các tuyến kênh bị bồi lắng phục vụ sản xuất nông nghiệp như trồng lúa, nuôi tôm, làm muối thông qua các kiến nghị của người dân.

Qua tìm hiểu chúng tôi nhận thấy, không chỉ chú trọng phát triển kinh tế, chính quyền và đoàn thể địa phương còn đặc biệt quan tâm tuyên truyền nâng cao ý thức bảo vệ môi trường. Các chiến dịch “Hãy làm sạch biển”, “Trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ”, “Trồng cây gây rừng”, “Vì quê hương xanh, sạch, đẹp”… cũng được tổ chức phát động, tuyên truyền thường xuyên, tạo sức lan tỏa trong cộng đồng.

Vươn lên từ tri thức và niềm tin mới

Trở lại nơi đây, chúng tôi cảm nhận được rằng, cùng với sự phát triển kinh tế, đời sống tinh thần của bà con vùng ven biển ngày nay được nhiều khởi sắc. Điển hình là những con đường bê tông nối dài từ đất liền đến các khu nuôi tôm, ra tận bờ biển; rồi hệ thống điện lưới, nước sạch cũng được kéo dẫn đến các nơi phục vụ người dân.

Theo thống kê của chính quyền địa phương, tỷ lệ hộ nghèo vùng ven biển đã giảm đáng kể. Vào cuối năm 2024, xã Tân Thủy chỉ còn 486 hộ (chiếm 4,65%), hộ cận nghèo cũng giảm mạnh (3,14%). Còn với xã Bảo Thạnh thì còn 205 hộ nghèo với 490 nhân khẩu, tỷ lệ 3,46% và 205 hộ cận nghèo với 687 nhân khẩu, chiếm 3,46% so với hộ dân.

Trong đó, có nhiều hộ vươn lên làm giàu chính đáng, đóng góp tích cực vào phong trào xây dựng nông thôn mới tại địa phương. Điều đáng trân quý là người dân giờ không chỉ biết “làm theo” mà đã biết “làm chủ” thông tin, chủ động tìm hiểu, chia sẻ, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất.

Qua trao đổi, Chủ tịch UBND xã Tân Thủy Trần Văn Chận cho biết, xã đã thực hiện tốt việc chuyển giao khoa học kỹ thuật, tạo điều kiện cho người dân chuyển đổi sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, đồng thời xây dựng được một số mô hình sinh kế hiệu quả, góp phần nâng cao thu nhập, ổn định đời sống cho người dân.

Theo ông Chận, một trong những điểm sáng trong công tác giảm nghèo tại địa phương là việc đẩy mạnh truyền thông, tư vấn, hỗ trợ người dân tiếp cận thông tin sản xuất và chính sách của Đảng, Nhà nước. “Mục tiêu lớn nhất của chúng tôi là không chỉ giảm nghèo về thu nhập, mà còn giảm nghèo về nhận thức, từ đó giúp người dân tự lực, tự cường, phát triển bền vững”, ông nhấn mạnh.

Chuyến trở về vùng ven biển quê hương lần này khiến chúng tôi càng thấm thía hơn giá trị của sự đổi thay. Vùng đất từng khắc nghiệt nay khoác lên mình một diện mạo mới “tràn đầy sức sống và niềm tin”. Đó là thành quả được vun đắp từ tri thức, từ đôi tay cần cù của người dân ven biển và sự đồng hành bền bỉ của chính quyền địa phương. Từ những “cánh đồng mặn” năm nào, hôm nay Bảo Thạnh - Tân Thủy đã vươn mình trở thành điểm sáng của vùng biển Vĩnh Long, biểu tượng cho ý chí vươn lên và khát vọng đổi thay của con người nơi đây.