Lấy phụ nữ làm trung tâm trong ứng phó với thiên tai, biến đổi khí hậu

Ngày 15/7, tại Hà Nội, Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (Hội LHPN Việt Nam) phối hợp cùng Cơ quan Liên hợp quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho Phụ nữ (UN Women) tổ chức Hội nghị tổng kết Dự án “Thúc đẩy bình đẳng giới và quyền của phụ nữ thông qua hành động ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm thiểu rủi ro thiên tai”.

Khẳng định vai trò của phụ nữ trong ứng phó với biến đổi khí hậu 

Bà Nguyễn Thị Kim Dung, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Công tác Phụ nữ, Trung ương Hội LHPN Việt Nam, Phó Giám đốc Dự án cho biết, trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, thiên tai xảy ra với tần suất và cường độ gia tăng, phụ nữ và trẻ em gái là nhóm chịu nhiều tác động do những hạn chế về điều kiện kinh tế, khả năng tiếp cận thông tin, nguồn lực và cơ hội tham gia vào quá trình ra quyết định.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy phụ nữ chính là lực lượng quan trọng trong công tác phòng ngừa, ứng phó và phục hồi sau thiên tai, góp phần xây dựng cộng đồng an toàn và có khả năng chống chịu tốt hơn.

Xuất phát từ thực tiễn đó, Dự án "Thúc đẩy bình đẳng giới và quyền của phụ nữ thông qua hành động ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm thiểu rủi ro thiên tai" do UN Women tại Việt Nam tài trợ, được Trung ương Hội LHPN Việt Nam triển khai từ tháng 4/2025 đến tháng 7/2026 tại các địa phương chịu tác động rõ nét của thiên tai và biến đổi khí hậu, gồm: Quảng Bình nay là tỉnh Quảng Trị, Hậu Giang nay là thành phố Cần Thơ, Đà Nẵng bao gồm tỉnh Quảng Nam cũ và Lào Cai bao gồm tỉnh Yên Bái cũ.

Theo bà Dung, trong quá trình triển khai, Dự án tập trung vào 3 nhóm kết quả đầu ra chính. Thứ nhất, nâng cao năng lực cho các cấp Hội, cán bộ Hội, hội viên phụ nữ và cộng đồng về lồng ghép giới trong phòng chống thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu thông qua các hoạt động tập huấn, truyền thông, xây dựng bộ tài liệu hướng dẫn, sổ tay và bộ tranh thực hành.

Thứ hai, thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ và các nhóm phụ nữ dễ bị tổn thương vào quá trình xây dựng, thực hiện và giám sát các chính sách, chương trình, hoạt động liên quan đến phòng chống thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu thông qua các đối thoại chính sách, tọa đàm, truyền thông cộng đồng và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn.

Thứ ba, hỗ trợ phụ nữ và các nhóm yếu thế tham gia các mô hình sinh kế thích ứng với biến đổi khí hậu, góp phần nâng cao quyền năng kinh tế, tăng khả năng chống chịu và thúc đẩy phát triển bền vững tại cộng đồng.

"Với cách tiếp cận lấy phụ nữ làm trung tâm, coi phụ nữ không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể tích cực tham gia phòng chống thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển sinh kế bền vững, Dự án đã góp phần cụ thể hóa vai trò của Hội LHPN Việt Nam trong thực hiện các ưu tiên quốc gia về bình đẳng giới, phòng chống thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững", bà Dung khẳng định.

Một trong những kết quả nổi bật của Dự án là việc xây dựng và ra mắt “Bộ tài liệu hướng dẫn kỹ năng phòng, chống thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu có lồng ghép giới”.

Bộ tài liệu được Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phối hợp với các chuyên gia về giới, biến đổi khí hậu, truyền thông và sinh kế biên soạn công phu. Trải qua quá trình thử nghiệm, lấy ý kiến và hoàn thiện, bộ tài liệu gồm 5 sản phẩm thiết thực dành cho cán bộ và hội viên phụ nữ, bao gồm: tài liệu hướng dẫn thực hành, cẩm nang hành động, bộ tranh trực quan, hướng dẫn sinh hoạt nhóm và các biểu mẫu theo dõi, đánh giá.

Theo bà Trần Thu Thủy, chuyên gia giới trực tiếp tham gia xây dựng, bộ tài liệu là công cụ hữu ích giúp cán bộ Hội chủ động triển khai tại cơ sở, đồng thời hỗ trợ phụ nữ nâng cao năng lực và tham gia hiệu quả hơn vào các hoạt động cộng đồng. Thực tế, tài liệu đã được thí điểm thành công trong sinh hoạt cộng đồng tại TP. Cần Thơ và tỉnh Lào Cai, cho thấy tính khả thi và khả năng nhân rộng.

Bên cạnh việc nâng cao năng lực, Dự án cũng hướng tới mục tiêu tăng cường vai trò của phụ nữ trong quá trình tham gia xây dựng và thực hiện các chính sách liên quan đến phòng, chống thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Nhân rộng những kết quả đạt được

Đánh giá cao kết quả dự án, bà Caroline Nyamayemombe, Trưởng đại diện UN Women tại Việt Nam  khẳng định, Dự án góp phần thực hiện mục tiêu được nêu trong Nghị quyết số 68-NQ/TW, hướng tới xây dựng 2 triệu doanh nghiệp, đóng góp 55-58% GDP vào năm 2030.

Dự án cũng góp phần thực hiện các mục tiêu của Quyết định số 2415/QĐ-TTg về hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2026-2035, trong đó đặt mục tiêu đến năm 2030 phụ nữ sở hữu 30% số doanh nghiệp và hợp tác xã do phụ nữ làm chủ, và tăng lên 35% vào năm 2035.

Theo bà Caroline Nyamayemombe, dự án khép lại vào một thời điểm có ý nghĩa chiến lược, khi Việt Nam đang triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV (nhiệm kỳ 2026-2031). Đây chính là nền tảng để tiếp tục duy trì và nhân rộng những mô hình đã được khởi xướng từ Dự án.

Trưởng đại diện UN Women tại Việt Nam hy vọng Hội LHPN Việt Nam sẽ tiếp tục thể chế hóa các công cụ đã được xây dựng thông qua Dự án; đồng thời tiếp tục phát huy tiếng nói mạnh mẽ trong việc thúc đẩy lồng ghép giới vào các kế hoạch giảm nhẹ rủi ro thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu ở cấp tỉnh.

UN Women cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng Hội LHPN Việt Nam trong giai đoạn tiếp theo. "Chúng ta cần những chương trình hợp tác dài hạn hơn và linh hoạt hơn, tập trung vào chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, đồng thời có khả năng mở rộng quy mô lớn hơn. Chúng ta sẽ cùng nhau chuyển hóa những định hướng đột phá trong Nghị quyết Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV cũng như các nghị quyết quan trọng khác của Đảng và Chính phủ Việt Nam thành những kết quả cụ thể trong thực tiễn", bà Caroline Nyamayemombe khẳng định.