Vai trò trung tâm của chuyển đổi xanh
Trong xu thế phát triển bền vững, phụ nữ ngày càng khẳng định vai trò là lực lượng quan trọng, có khả năng tạo ra những thay đổi tích cực ngay từ đời sống hằng ngày. Để hiện thực hóa tiềm năng này, dự án “Tạo điều kiện cho phụ nữ miền Trung Việt Nam cải thiện cuộc sống và bảo vệ môi trường, tài nguyên thiên nhiên thông qua áp dụng kinh tế xanh và tuần hoàn” do Liên minh châu Âu (EU) tài trợ đã tập trung vào mục tiêu then chốt: nâng cao năng lực cho phụ nữ thông qua các chương trình đào tạo chuyên sâu.
Theo bà Dương Thị Mỹ Hạnh, Phó Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp và xây dựng Ba Tư, khi tham gia vào dự án kinh tế tuần hoàn, chị em sẽ được hỗ trợ về kiến thức, về kỹ thuật, được tập huấn. Từ đó, các quy trình từ khâu chế biến, sản xuất, kinh doanh cho đến tiêu thụ sản phẩm đều được tối ưu hóa và đạt hiệu quả tốt hơn.
Bên cạnh trang bị kiến thức, dự án còn giúp phụ nữ nhận diện và phát huy các nguồn lực sẵn có tại địa phương để phát triển sinh kế bền vững. Thông qua các hoạt động tập huấn về kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn, cùng với phương pháp phát triển cộng đồng dựa vào nội lực (ABCD), phụ nữ được khuyến khích chủ động khai thác những thế mạnh của địa phương, từ đó xây dựng các mô hình sinh kế phù hợp với nhu cầu và điều kiện thực tế.
Phụ nữ Cơ Tu tham gia phát triển mô hình sản xuất chè dây bền vững tại xã vùng núi của Đà Nẵng. Ảnh: Phái đoàn EU.
Xây dựng sinh kế bền vững từ nội lực cộng đồng
Tại phường Hải Vân (Đà Nẵng), nhóm phụ nữ địa phương phát triển mô hình sản xuất nước rửa bát sinh học từ vỏ cam, tận dụng phụ phẩm hữu cơ để tạo ra sản phẩm thân thiện với môi trường, đồng thời góp phần giảm lượng rác thải trong sinh hoạt.
Trong khi đó, tại các địa bàn đồng bào Cơ Tu sinh sống, phụ nữ địa phương đang từng bước phát triển sản phẩm chè dây từ nguồn dược liệu bản địa. Mô hình không chỉ góp phần nâng cao giá trị tài nguyên bản địa mà còn tạo thêm cơ hội sinh kế gắn với bảo tồn tri thức truyền thống.
Điểm khác biệt của dự án không nằm ở việc hỗ trợ một mô hình cụ thể mà ở cách thức trao quyền cho cộng đồng. Thông qua các hoạt động do Trung tâm Bảo tồn Đa dạng Sinh học Nước Việt Xanh (GreenViet) cùng các đối tác địa phương triển khai, nhiều phụ nữ đã trở thành những hạt nhân kết nối và thúc đẩy các hoạt động phát triển tại cộng đồng.
Mô hình sản xuất nước rửa bát sinh học được phụ nữ phường Hải Vân nghiên cứu và triển khai nhân rộng sau lớp tham quan học tập tại Hội An và Cù Lao Chàm trong khuôn khổ dự án. Ảnh: Phái đoàn EU.
“Trong kỳ hạn 4 năm của dự án, chúng tôi đặt ưu tiên hàng đầu vào việc nâng cao năng lực cho chị em phụ nữ. Bởi nâng cao năng lực chính là trao cho cộng đồng một chiếc 'cần câu' để họ chủ động đi 'câu cá', từ đó mới kiến tạo được sinh kế bền vững, lâu dài. Nếu chỉ tập trung hỗ trợ các mô hình nhỏ lẻ mang tính bề nổi thì khó đảm bảo tính bền vững. Chính năng lực nội tại mới là động lực bên trong, là nền tảng cốt lõi để cộng đồng tự chủ vận hành mô hình và phát triển kinh tế", ông Trần Hữu Vỹ, Giám đốc GreenViet nhấn mạnh.
Tại các địa bàn triển khai dự án, phụ nữ không chỉ tham gia phát triển các mô hình sinh kế xanh mà còn tích cực chia sẻ kinh nghiệm, vận động người dân cùng tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế bền vững. Thông qua đó, dự án đặt mục tiêu tăng thu nhập lên 30% thông qua hoạt động sản xuất, kinh doanh, cũng như 70% người dân nơi đây hiểu về kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.
Đại diện Liên minh châu Âu tin tưởng, khi được trao cơ hội, phụ nữ không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà có thể trở thành lực lượng dẫn dắt những thay đổi tích cực tại cộng đồng. Trong hành trình hướng tới một tương lai xanh, những thay đổi bền vững có thể bắt đầu từ những điều rất gần gũi: kiến thức được chia sẻ, nguồn lực được kết nối và những người phụ nữ được trao cơ hội để trở thành chủ thể của sự thay đổi.
