Viện Khoa học kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên vừa phối hợp với Trung tâm Khuyến nông Quốc gia và Công ty cổ phần Phân bón Bình Điền tổ chức hội thảo tổng kết mô hình canh tác cà phê thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu năm 2025.
Triển khai trong giai đoạn 2023 - 2025 tại các tỉnh Tây Nguyên, mô hình cà phê thông mình áp dụng quy trình bón phân hữu cơ kết hợp cân bằng đất và công thức bón phân dựa trên độ phì nhiêu của đất.
Đặc biệt, việc sử dụng chế phẩm BioSpring giúp cây ít sâu bệnh, giảm tỷ lệ rụng quả từ 7 - 15%, tăng năng suất 9 - 16%, hạt cà phê to, đồng đều.
Không chỉ giúp cây cà phê sinh trưởng khỏe, tán cân đối và quả chín đồng đều, mô hình còn giúp tăng lợi nhuận cho nông hộ từ 16 - 23% mà không phát sinh thêm chi phí sản xuất. Những kết quả này khẳng định tính khả thi và bền vững của mô hình.
Có 1,5 ha cà phê tham gia mô hình, ông Lương Văn Sức (thôn 3, xã Ia Phí, tỉnh Gia Lai) cho biết, trước đây gia đình ông cũng như nhiều hộ dân khác chăm sóc cà phê theo phương thức truyền thống, sử dụng nhiều phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật. Việc này khiến đất đai dần bị thoái hóa, cây cà phê sinh trưởng kém, năng suất giảm rõ rệt.
Mô hình canh tác cà phê thông minh cho năng suất, chất lượng vượt trội. Ảnh: Tuấn Anh.
Sau khi được chọn tham gia mô hình cà phê thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu, vườn cà phê của ông phát triển tốt hơn, quả cà phê có chất lượng cao hơn trước.
“Áp dụng mô hình cà phê thông minh giúp giảm chi phí, tăng lợi nhuận. Với hiệu quả rõ rệt, thời gian tới, gia đình tôi sẽ tiếp tục mở rộng mô hình, đưa những tiến bộ kỹ thuật mới vào sản xuất”, ông Sức chia sẻ.
Dù chưa áp dụng mô hình cà phê thông minh nhưng vườn cà phê hơn 2 ha của gia đình ông Nguyễn Văn Tuyến (thôn 3, xã Ia Phí, tỉnh Gia Lai) cũng đã từng bước chuyển sang canh tác theo phương thức, kỹ thuật mới. Theo đó, gia đình đặc biệt chú trọng khâu cải tạo đất, giúp phát triển hệ sinh vật có lợi, tạo độ tơi xốp và tăng khả năng giữ ẩm cho cây cà phê. Bên cạnh đó, ông cũng ưu tiên sử dụng phân bón hữu cơ, tính toán lượng bón sao cho đạt hiệu quả cao nhất.
“Chúng tôi mong muốn thông qua mô hình, Nhà nước sẽ có thêm các chương trình hỗ trợ giúp người dân tiếp cận quy trình chuẩn trong chăm sóc cây cà phê”, ông Tuyến chia sẻ.
TS Trương Hồng, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên cho biết, khi tham gia mô hình canh tác cà phê thông minh, người dân đã có nhiều thay đổi tích cực trong tư duy và phương thức sản xuất.
Để canh tác cà phê bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, đầu tiên cần chọn giống chất lượng cao, có năng suất tốt, thích ứng với điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Đây là yếu tố quan trọng giúp sản xuất cà phê thuận lợi và ổn định hơn.
Nhiều hộ dân tham quan và hứng thú với mô hình canh tác cà phê thông minh. Ảnh: Tuấn Anh.
Tham gia mô hình, nông dân cũng đã áp dụng quy trình kỹ thuật mới, bón phân dựa trên độ phì nhiêu của đất và năng suất cây trồng thay vì bón theo kinh nghiệm như trước đây. Người dân còn sử dụng nước tưới tiết kiệm, góp phần giảm chi phí đầu vào và khai thác tài nguyên nước hiệu quả.
Ngoài ra, mô hình giúp phòng trừ sâu bệnh hiệu quả khi người dân chỉ phun thuốc tại những khu vực có cây bị sâu hại, tránh lạm dụng hóa chất, bảo vệ môi trường sinh thái. Một giải pháp hiệu quả khác là trồng xen cà phê với cây trồng có giá trị kinh tế cao như sầu riêng, hồ tiêu… giúp tăng thêm nguồn thu.
“Điều quan trọng nhất là việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật mới trong canh tác cà phê thích ứng với biến đổi khí hậu đã giúp nâng cao chất lượng hạt cà phê, gia tăng giá trị sản phẩm khi đưa ra thị trường, qua đó góp phần xây dựng và khẳng định thương hiệu cà phê Tây Nguyên”, TS Trương Hồng nhấn mạnh.
Theo TS Trương Hồng, để nhân rộng mô hình cà phê thông minh tại khu vực Tây Nguyên, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều bên liên quan. Trong đó Nhà nước giữ vai trò then chốt thông qua việc tổ chức tập huấn, đào tạo kỹ thuật cũng như xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ giúp người dân dễ dàng áp dụng mô hình vào thực tế sản xuất.
Bên cạnh đó, Nhà nước cũng cần hỗ trợ đầu ra và ổn định thị trường tiêu thụ cho sản phẩm cà phê thông minh. Chỉ khi bảo đảm được đầu ra, nông dân mới mạnh dạn đầu tư, từ đó nhân rộng trên toàn vùng Tây Nguyên.
