Từ vùng đất đồi núi khô cằn, người dân huyện Mường Chà (tỉnh Điện Biên) đã có bước chuyển mình mạnh mẽ nhờ cây dứa, mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững, giúp nhiều hộ thoát nghèo, vươn lên làm giàu.
Cây dứa phủ xanh đất dốc
Huyện Mường Chà có dân số hơn 53.000 người. Trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) chiếm hơn 92%, chủ yếu là dân tộc Mông. Địa hình phức tạp, thời tiết khắc nghiệt, đời sống nhân dân phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ nên tỷ lệ hộ nghèo trên luôn ở mức cao.
Cây dứa đã thay đổi đời sống của bà con dân tộc thiểu số huyện Mường Chà. Ảnh: Hoàng Châu.
Trước thực trạng đó, huyện Mường Chà xác định việc xóa đói giảm nghèo, nâng cao đời sống người dân là nhiệm vụ trọng tâm. Một trong những hướng đi được địa phương đặc biệt quan tâm là đẩy mạnh các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, trong đó có việc nhân rộng các cây trồng phù hợp. Trong đó mô hình trồng dứa đã cho hiệu quả rõ rệt về kinh tế.
Từ những diện tích nhỏ lẻ ban đầu, đến nay toàn huyện đã có trên 400 ha dứa, trở thành vùng trồng dứa lớn nhất tỉnh Điện Biên. Các xã như Na Sang, Mường Mươn, Sa Lông (huyện Mường Chà) là những địa phương phát triển mạnh cây dứa. So với các cây trồng truyền thống như lúa, ngô thì dứa mang lại thu nhập cao gấp 4 - 5 lần, trong khi chi phí đầu tư ban đầu không lớn và không đòi hỏi kỹ thuật canh tác quá phức tạp.
Ông Lường Văn Khiêm, Bí thư Đảng ủy xã Na Sang cho biết: Từ một số hộ dân tự phát trồng dứa và đạt hiệu quả cao, xã đã chủ động khuyến khích nhân rộng mô hình. Khí hậu và đất đai ở Na Sang rất phù hợp với dứa, đặc biệt dứa ở đây có vị ngọt đậm, khác biệt so với các vùng khác. Chính vì vậy, cây dứa đã được xác định là cây trồng chủ lực tại nhiều xã trong huyện.
Diện tích trồng dứa trên địa bàn huyện Mường Chà hiện đã được mở rộng đạt hơn 400 ha. Ảnh: Hoàng Châu.
Không chỉ trồng theo mùa vụ như trước đây, bà con còn được hướng dẫn kỹ thuật trồng gối vụ, mỗi lứa cách nhau khoảng 20 ngày giúp dứa chín rải đều quanh năm, ổn định nguồn cung, tránh tình trạng được mùa mất giá.
Thu nhập gấp 7 - 8 lần ngô, sắn
Nhờ thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên, cây dứa đã góp phần thay đổi cuộc sống của người dân Mường Chà, không ít hộ đã thoát nghèo, vươn lên làm giàu.
Ông Lý A Vừ (bản Na Sang, xã Na Sang) bắt đầu trồng dứa với diện tích 3.000 m², đến nay đã có tới 3,5 ha, trong đó 2 ha đang cho thu hoạch. Năm 2023, ông thu về hơn 200 triệu đồng từ dứa. Ông Vừ chia sẻ, trồng dứa thu nhập cao gấp 7 - 8 lần so với trồng ngô, sắn. Nhờ đó gia đình đã thoát nghèo từ năm 2017. Dù gặp khó khăn trong thời gian đầu vì chưa nắm vững kỹ thuật nhưng nhờ chịu khó học hỏi, ông đã dần làm chủ được quy trình trồng dứa và gặt hái thành quả.
Nối tiếp thành công, gia đình anh Vừ A Chu ở cùng bản Na Sang đã chuyển đổi hơn 1 ha đất trồng lúa kém hiệu quả sang trồng dứa. Sau năm đầu thử nghiệm, gia đình anh đã có thu hoạch và dự định tiếp tục mở rộng diện tích trong thời gian tới. “Đất dốc trước đây rất khó canh tác, giờ trồng dứa vừa dễ chăm sóc, vừa cho thu nhập tốt”, anh Chu chia sẻ.
Để hỗ trợ bà con, huyện Mường Chà đã tổ chức tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật trồng dứa theo tiêu chuẩn VietGAP, kết nối với các hợp tác xã, doanh nghiệp để đảm bảo đầu ra ổn định. Hiện nay, trên địa bàn đã có một số hợp tác xã chuyên sản xuất và thu mua dứa, điển hình như Hợp tác xã Dứa Na Sang.
Nhờ cây dứa, đời sống người dân Mường Chà ngày một cải thiện. Ảnh: Hoàng Châu.
Không chỉ giúp tăng thu nhập, cây dứa còn trở thành điểm nhấn du lịch tại địa phương. Du khách khi đi qua tuyến quốc lộ 12 đoạn qua xã Na Sang thường dừng chân tham quan, chụp ảnh, mua dứa tại vườn. Điều này không chỉ nâng tầm thương hiệu “Dứa Mường Chà” mà còn mở ra hướng phát triển du lịch nông nghiệp.
Ông Lê Thanh Tâm, Giám đốc HTX Dứa Na Sang cho biết: HTX không chỉ giúp người dân sản xuất mà còn hỗ trợ tiêu thụ hiệu quả. Dứa đạt chuẩn, nặng từ 500 g/quả trở lên được thương lái thu mua với giá 10.000 đồng/kg. Những quả nhỏ hơn cũng được tiêu thụ thông qua hình thức bán lẻ hoặc bán gọt sẵn, đảm bảo không có sản phẩm bị lãng phí.
Trước đây, nhiều hộ dù trồng được dứa nhưng vẫn lo lắng đầu ra, giờ có doanh nghiệp ký hợp đồng nên bà con yên tâm mở rộng diện tích, đầu tư thâm canh, nâng cao chất lượng. Nhờ sự hợp tác chặt chẽ này, nông dân yên tâm sản xuất, không phải lo lắng thị trường tiêu thụ.
Cây dứa đang từng bước khẳng định là cây trồng chiến lược trong công cuộc xóa đói giảm nghèo tại huyện Mường Chà. Việc áp dụng các tiêu chuẩn canh tác an toàn, xây dựng thương hiệu và kết nối tiêu thụ đang mở ra hướng đi bài bản, hiệu quả cho nông dân.
Dứa Queen (nữ hoàng) hiện là giống chủ lực được trồng tại Mường Chà bởi quả to, màu sắc đẹp, ngọt thơm, rất phù hợp cho cả tiêu dùng trực tiếp và chế biến. Mùa thu hoạch dứa ở Mường Chà kéo dài từ tháng 9 đến tháng 6 năm sau, sản lượng năm nay ước đạt 13.000 tấn, năng suất trung bình từ 35 - 38 tấn/ha. HTX Dứa Na Sang đảm bảo đầu ra ổn định cho nông dân. Từ năm 2019, HTX đã chủ động ký hợp đồng bao tiêu với 3 doanh nghiệp lớn.
