Thốt nốt có tên khoa học là Berassus flabellifer L. thuộc họ Dừa Palmaceae. Thốt nốt trong tiếng Khmer “Thnot” tức là cây dừa đường. Thân cây có thể cao trên 20m, có nhiều khoanh, trên ngọn có một tán lá xoè rộng. Lá có cuống dài, xanh thẫm, bóng xoè ra như cái quạt, mũi lá nhọn. Cụm hoa là những bông mo, đực, cái khác gốc.
Quả thốt nốt to, tròn như quả dừa, ruột bên trong có một thứ cùi trắng như cùi dừa nước, vị bùi, béo, giòn, có hương vị thơm ngon.
Quả thốt nốt non ăn mát như thạch. Quả già có màu vàng, thơm như mùi mít chín, nếu giã ra sẽ được một thứ bột trắng như bột gạo nếp, đem làm bánh hay nấu chè ăn rất ngon. Thốt nốt không chỉ có giá trị dinh dưỡng mà còn dùng để chữa bệnh.
Nhân dân ta trồng thốt nốt chủ yếu để lấy nước uống giải khát, chế biến rượu vang và cô đặc sản xuất đường. Đường thốt nốt có hương vị thơm ngon đặc biệt, có thể ăn tươi hoặc nấu ăn.
Thường đường thốt nốt được chế biến thành những miếng như đường phèn, hình tròn, đường kính khoảng 4cm, dày 2cm, có loại màu ngà vàng ngà hay màu trắng.
Ngoài giá trị ăn uống và giải khát, cây thốt nốt còn có rất nhiều giá trị khác hữu ích khác. Thốt nốt còn được dùng để làm thuốc chữa bệnh.
“Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam” của Giáo sư Tiến sĩ Đỗ Tất Lợi khẳng định, cuống cụm hoa có tác dụng lợi tiểu, trừ giun, nhựa nhuận tràng, đường giải độc, cây non và rễ trị sỏi mật, trị lậu, tiêu viêm…
Sau đây là một số bài thuốc từ thốt nốt:
- Chữa sốt và lợi tiểu. Cắt cuống cụm hoa (vòi hoa) thành từng miếng mỏng, lấy 100g, đun sôi với 600ml nước trong 15 phút, chia làm nhiều lần uống trong ngày.
- Chữa táo bón: Sáng sớm, cắt vòi hoa lấy nước chảy ra uống sẽ được nhuận tràng.
- Chữa ít tiểu: Rễ thốt nốt sắc uống làm sẽ lợi tiểu. Liều dùng mỗi ngày 50 – 60g.
