Singapore củng cố vai trò trung tâm hàng hải toàn cầu giữa bất ổn

Phát biểu trong khuôn khổ Tuần lễ Hàng hải Singapore ngày 21/4, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Singapore Gan Kim Yong cho rằng xung đột tại Trung Đông không chỉ mang tính khu vực mà còn là một “cú sốc mang tính hệ thống”, tác động sâu rộng đến giá năng lượng, chi phí vận tải và toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông nhấn mạnh các trung tâm hàng hải đóng vai trò ổn định hệ thống thương mại thế giới thông qua việc duy trì kết nối trong bối cảnh biến động, đồng thời bảo đảm dòng chảy hàng hóa có thể linh hoạt điều chỉnh trước các điểm nghẽn, điển hình như tại Trung Đông.

Theo ông, Singapore hiện là cảng trung chuyển nhộn nhịp nhất thế giới, kết nối với hơn 600 cảng trên toàn cầu. Khi cảng Tuas hoàn thành vào năm 2040, năng lực xử lý hàng hóa của Singapore sẽ tiếp tục được nâng cao, qua đó tăng cường khả năng chống chịu trước các gián đoạn trong chuỗi cung ứng.

“Trong một thế giới ngày càng biến động, kết nối hàng hải không chỉ là lợi thế kinh tế mà còn là nền tảng của khả năng chống chịu, không chỉ đối với từng quốc gia mà còn đối với toàn bộ hệ thống thương mại toàn cầu”, ông khẳng định.

Bên cạnh kết nối vật lý, các trung tâm hàng hải còn góp phần định hình tiêu chuẩn cho tương lai thương mại đường biển, đặc biệt trong các lĩnh vực số hóa và giảm phát thải carbon. Điều này giúp bảo đảm hệ thống hàng hải thế hệ mới vẫn duy trì tính mở, tương thích và kết nối liên tục.

Ông Gan cho rằng điều này mang lại sự rõ ràng hơn cho các quyết định đầu tư, tăng cường phối hợp xuyên biên giới và hạn chế nguy cơ phân mảnh trong hệ thống thương mại toàn cầu.

Các trung tâm hàng hải cũng đóng vai trò tạo dựng niềm tin - yếu tố ngày càng có giá trị trong bối cảnh thế giới phân mảnh. Đồng thời, chúng trở thành nguồn ảnh hưởng quan trọng khi trí tuệ nhân tạo ngày càng được ứng dụng sâu rộng trong ngành.

Theo ông, các hệ thống AI phụ thuộc vào dữ liệu đáng tin cậy như thông tin vận hành tàu biển, hoạt động cảng và chuỗi logistics. Do đó, việc chia sẻ dữ liệu xuyên biên giới đòi hỏi nền tảng hợp tác và mức độ tin cậy vững chắc.

Ông nhấn mạnh ngành hàng hải không chỉ dựa vào hạ tầng mà còn phụ thuộc vào các nguyên tắc nền tảng như tuân thủ luật pháp quốc tế và bảo đảm quy tắc được thực thi nhất quán. Singapore, theo ông, được xây dựng trên nền tảng pháp quyền vững chắc và quản trị minh bạch.

Phó Thủ tướng cũng tái khẳng định Singapore là một “người bảo vệ kiên định” của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), trong đó quy định quyền đi qua vô hại trên các tuyến hàng hải quốc tế. Ông nhấn mạnh việc duy trì UNCLOS là thiết yếu đối với Singapore cũng như các quốc gia phụ thuộc vào thương mại đường biển.

Tuy nhiên, ông cảnh báo trật tự hàng hải dựa trên luật lệ đang ngày càng trở nên mong manh, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz - vận tải khoảng khoảng 20% lưu lượng dầu khí toàn cầu - tiếp tục diễn biến phức tạp với nhiều tín hiệu trái chiều.

Sự gián đoạn tại đây, theo ông, là lời nhắc nhở rõ ràng về mức độ phụ thuộc của kinh tế toàn cầu vào một số điểm nghẽn chiến lược, cũng như vai trò then chốt của các quy tắc quốc tế trong duy trì ổn định thương mại.

Ông Gan khẳng định thách thức không nằm ở việc liệu các cú sốc có xảy ra hay không, mà là hệ thống toàn cầu có đủ khả năng hấp thụ và tiếp tục vận hành hiệu quả hay không. Điều đó đòi hỏi sự hợp tác, quyết tâm và cam kết chung nhằm duy trì kết nối của thế giới.

Trong phần thảo luận sau bài phát biểu, ông cũng nhấn mạnh Singapore luôn tuân thủ nguyên tắc UNCLOS về quyền đi qua vô điều kiện và không chấp nhận việc biến quyền này thành điều kiện thương lượng.