Theo nguồn tin của Guardian, Giám đốc điều hành Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) Inger Andersen đã được phía Cơ quan Hợp tác Phát triển Na Uy (Norad) thông báo tạm dừng toàn bộ các khoản tài trợ để chờ quyết định ngân sách mới.
Ông Per Fredrik Pharo, Trưởng bộ phận Khí hậu và Thiên nhiên của Norad, cho biết các thỏa thuận tài trợ đang được đánh giá lại để xác định quy mô hợp tác trong tương lai và quá trình này dự kiến hoàn tất vào giữa năm 2026.
Việc Na Uy xem xét lại các khoản tài trợ cho UNEP làm dấy lên lo ngại về tương lai tiến trình đàm phán thỏa thuận nhựa toàn cầu. Ảnh: IISD.
Trong giai đoạn 2022-2025, Na Uy đóng góp khoảng 12 triệu USD mỗi năm cho Quỹ Môi trường của UNEP. Ngoài ra, nước này còn tài trợ 18,6 triệu USD cho Planetary Fund cùng 4,4 triệu USD dưới dạng các khoản hỗ trợ chuyên biệt trong năm 2025.
Theo Guardian, ngay cả việc “xem xét lại” tài trợ cũng đủ tạo ra bất ổn đáng kể đối với hoạt động của UNEP, trong bối cảnh toàn hệ thống Liên hợp quốc đang chịu áp lực tài chính ngày càng lớn. Không chỉ UNEP bị ảnh hưởng, nhiều tổ chức phi chính phủ cũng đang phải chờ quyết định mới về nguồn vốn. Norad đã gửi email thông báo tạm hoãn chương trình tài trợ cho các dự án chống ô nhiễm nhựa tại các nước đang phát triển.
Chương trình này có giá trị khoảng 5,1-7,6 triệu USD mỗi năm và được sử dụng để hỗ trợ các quốc gia tham gia tiến trình đàm phán thỏa thuận nhựa toàn cầu.
Trong nỗ lực toàn cầu, từ năm 2022 đến nay, thế giới đã trải qua 6 vòng đàm phán nhằm xây dựng một thỏa thuận về ô nhiễm nhựa nhưng đến nay vẫn chưa đạt kết quả cuối cùng do thiếu sự đồng thuận. Tiến trình trên, do UNEP điều phối, là một trong những nỗ lực môi trường quan trọng nhất hiện nay nhằm kiểm soát lượng nhựa ngày càng gia tăng trên toàn cầu.
Theo đó, bà Christina Dixon thuộc Tổ chức điều tra môi trường (EIA), cảnh báo động thái của Na Uy được đưa ra trong thời điểm đặc biệt nhạy cảm đối với các cuộc đàm phán.
Trong khi đó, bà Karen Landmark, Giám đốc điều hành GRID-Arendal, cho rằng động thái rà soát tài trợ có thể khiến các quốc gia khác giảm mức độ tham vọng nỗ lực xây dựng thỏa thuận nhựa toàn cầu.
Hiện nay, Na Uy cùng Rwanda dẫn dắt liên minh “tham vọng cao” trong đàm phán thỏa thuận nhựa. Liên minh này thúc đẩy một thỏa thuận ràng buộc pháp lý, bao trùm toàn bộ vòng đời của nhựa, trong khi một số quốc gia sản xuất dầu mỏ bị cho là đang cản trở các nỗ lực giới hạn sản lượng nhựa toàn cầu.
“Trong nhiều năm, Na Uy đã giữ vai trò lãnh đạo quan trọng trong thúc đẩy một thỏa thuận nhựa toàn cầu đầy tham vọng. Nếu nước này tỏ ra do dự, tác động sẽ vượt ra ngoài phạm vi ảnh hưởng của chính họ”, bà nói.
Động thái trên diễn ra trong bối cảnh Na Uy đang tranh luận mạnh mẽ về chi tiêu cho khí hậu và môi trường. Dù chính phủ của Thủ tướng Jonas Gahr Store tiếp tục thể hiện cam kết với ngoại giao khí hậu và cam kết nhựa toàn cầu, đây vẫn là chính phủ thiểu số và phải phụ thuộc vào đàm phán ngân sách với các đảng khác.
Trong khi đó, ngành dầu khí - lĩnh vực kinh tế lớn nhất của Na Uy - vẫn mang lại khoảng 67 tỷ USD doanh thu trong năm 2025. Tuần trước, chính phủ nước này cũng bị chỉ trích sau khi phê duyệt kế hoạch mở lại ba mỏ khí đốt ở Biển Bắc nhằm bù đắp thiếu hụt năng lượng do xung đột Trung Đông.
Dù vậy, nhiều tổ chức môi trường cho rằng các tín hiệu hiện nay vẫn còn quá mơ hồ, đặc biệt khi Bộ trưởng Phát triển Quốc tế Na Uy Asmund Aukrust trước đó từng tuyên bố Na Uy có kế hoạch chi khoảng 1 tỷ kroner trong giai đoạn 2025-2028 để hỗ trợ chống ô nhiễm nhựa tại các nước đang phát triển.
Trong khi đó, UNEP bày tỏ tin tưởng Na Uy sẽ tiếp tục duy trì vai trò lãnh đạo trong các nỗ lực môi trường toàn cầu.
