Theo đại diện ngành nhôm châu Âu, ông Emanuele Manigrassi, các doanh nghiệp trong khu vực hiện thuộc nhóm có cường độ phát thải thấp nhất thế giới. Tuy vậy, dư địa giảm phát thải đang dần thu hẹp do thiếu các công nghệ khử carbon khả thi ở quy mô thương mại.
Ngành nhôm cho biết sản xuất phụ thuộc lớn vào điện và nhiệt, trong đó điện chiếm khoảng 30-40% chi phí nhôm nguyên sinh tại châu Âu. Phát thải chủ yếu đến từ điện và nhiên liệu hóa thạch như khí tự nhiên trong các khâu tinh luyện và tái chế. Dù Hệ thống giao dịch phát thải khí nhà kính của Liên minh châu Âu (ETS) đã góp phần cải thiện hiệu suất, hệ thống hiện vẫn làm tăng chi phí nhưng chưa tạo đủ động lực để giảm phát thải sâu hơn.
Ngành nhôm đề nghị EU điều chỉnh hệ thống ETS theo sát thực tế sản xuất. Ảnh: European Aluminium.
Một vấn đề lớn là sức cạnh tranh. Doanh nghiệp nhôm châu Âu phải bán theo giá thị trường toàn cầu nên khó chuyển toàn bộ chi phí carbon sang khách hàng. Vì vậy, ETS đang trở thành gánh nặng trực tiếp, làm giảm khả năng cạnh tranh so với các nhà sản xuất ngoài EU - nơi không chịu chi phí carbon tương tự.
Ngành cũng cảnh báo nguy cơ “rò rỉ carbon”, khi sản xuất dịch chuyển ra ngoài châu Âu nhưng phát thải toàn cầu không giảm, thậm chí có thể tăng do công nghệ ở nơi khác kém hiệu quả hơn. Vì vậy, cơ chế phân bổ miễn phí hạn ngạch vẫn được xem là cần thiết, kể cả khi CBAM đã được triển khai.
Bên cạnh đó, chi phí carbon gián tiếp qua giá điện đang gây áp lực lớn. Do đó, ngành nhôm đề xuất EU tiếp tục duy trì và mở rộng cơ chế bù chi phí sau năm 2030 để tránh méo mó cạnh tranh giữa các quốc gia.
Ngành nhôm cho rằng lộ trình giảm hạn ngạch phát thải (LRF) hiện dựa trên giả định quá lạc quan, trong khi các công nghệ khử carbon chưa sẵn sàng, nên có thể khiến sản xuất thu hẹp thay vì thúc đẩy chuyển đổi xanh.
Ngoài ra, các tiêu chuẩn phân bổ miễn phí hiện chưa phản ánh đúng đặc thù ngành, đặc biệt với tái chế và tinh luyện alumina, khiến mức hỗ trợ chưa phù hợp và làm tăng chi phí.
Cuối cùng, ngành kêu gọi EU cải cách Cơ chế ổn định thị trường (MSR) để tránh thiếu hụt hạn ngạch và biến động giá carbon, đồng thời xem xét tích hợp các giải pháp hấp thụ carbon vào ETS sau năm 2028.
Theo đại diện ngành nhôm, nếu ETS không được điều chỉnh hợp lý, châu Âu có thể đánh đổi mục tiêu giảm phát thải bằng sự suy giảm năng lực công nghiệp, đi ngược cả mục tiêu khí hậu và tự chủ chiến lược của EU.
