Theo Bản tin Bụi khí quyển thường niên lần thứ 10 của WMO, nồng độ bụi trung bình toàn cầu năm 2025 nhìn chung tương đương năm 2024, nhưng có sự khác biệt đáng kể giữa các khu vực.
Mỗi năm, khoảng 2 tỷ tấn bụi phát tán vào khí quyển và có thể di chuyển hàng trăm, thậm chí hàng nghìn km vượt qua các lục địa và đại dương. Những nguồn phát thải bụi lớn nhất thế giới hiện nay gồm sa mạc Sahara (châu Phi), sa mạc Gobi (châu Á) và sa mạc Arab (Trung Đông).
WMO cho biết, dù bão cát và bụi là hiện tượng tự nhiên, song tình trạng quản lý đất và nguồn nước kém hiệu quả, hạn hán kéo dài và suy thoái môi trường đang khiến hiện tượng này trở nên nghiêm trọng hơn, ảnh hưởng tới hơn 150 quốc gia. Trong đó, khu vực Thung lũng Bodélé (Chad) tiếp tục ghi nhận nồng độ bụi trung bình năm cao nhất thế giới.
Ảnh chụp khuôn viên Đại học Texas tại El Paso (Mỹ) ngày 6/3/2025. Ảnh: Katalina Salas/WMO.
Texas ghi nhận số ngày bão bụi nhiều nhất kể từ năm 1935
Theo Tổng Thư ký WMO Celeste Saulo, bão cát và bụi không chỉ làm suy giảm chất lượng không khí và đe dọa sức khỏe con người mà còn làm giảm năng suất nông nghiệp, gián đoạn giao thông và hàng không, đồng thời gây áp lực lên hệ thống nước, năng lượng và các hệ sinh thái.
Trong năm 2025, khu vực biên giới giữa Mỹ và Mexico ghi nhận các đợt bão bụi xuất hiện với tần suất dày đặc, cường độ mạnh và kéo dài bất thường.
Riêng thành phố El Paso, bang Texas, ghi nhận 50 ngày xảy ra bão bụi, cao hơn gấp đôi mức trung bình hằng năm và là con số cao nhất kể từ năm 1935.
Đỉnh điểm diễn ra vào ngày 18/3, khi nồng độ bụi PM10 trung bình trong ngày đạt 2.064 microgam/m³, trong khi giá trị cực đại theo giờ lên tới 8.142 microgam/m³ - mức cao nhất kể từ khi bang Texas bắt đầu theo dõi nồng độ PM10 theo giờ cách đây khoảng 27 năm.
Trong khi đó, hướng dẫn chất lượng không khí của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị nồng độ PM10 an toàn chỉ ở mức 15 microgam/m³ trung bình năm hoặc 45 microgam/m³ trong vòng 24 giờ.
Trung Quốc trải qua trận bão cát mạnh nhất trong một thập kỷ
Tháng 4/2025, Trung Quốc hứng chịu đợt bão cát và bụi được WMO đánh giá là nghiêm trọng nhất trong vòng 10 năm xét về cường độ, thời gian kéo dài và phạm vi ảnh hưởng.
Khối bụi từ Mông Cổ tràn xuống khiến nồng độ PM10 theo giờ tại nhiều khu vực ở miền Bắc Trung Quốc vượt 1.000 microgam/m³, thậm chí có nơi lên tới 3.000-4.000 microgam/m³.
WMO nhấn mạnh, bão cát và bụi là hiện tượng mang tính xuyên biên giới, do đó các quốc gia cần tăng cường chia sẻ dữ liệu và phối hợp xây dựng hệ thống cảnh báo sớm.
Theo cơ quan này, trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra triển vọng nâng cao chất lượng dự báo bão cát, bụi. Tuy nhiên, công nghệ này vẫn cần được nghiên cứu và hoàn thiện thêm để cải thiện độ chính xác. Hiện một số hệ thống AI cho kết quả tốt trong dự báo các trận bão bụi cục bộ hình thành nhanh, trong khi một số khác hiệu quả hơn với những đợt bão bụi quy mô lớn kéo dài và di chuyển trong nhiều ngày.
