Liên minh châu Âu (EU) vừa quyết định loại da thuộc khỏi phạm vi điều chỉnh của luật chống phá rừng (EUDR), trong bối cảnh các nhóm ngành công nghiệp liên tục gây sức ép nhằm giảm bớt gánh nặng tuân thủ cho doanh nghiệp. Động thái này được xem là sự điều chỉnh đáng chú ý của một trong những bộ quy định môi trường có ảnh hưởng lớn nhất hiện nay đối với chuỗi cung ứng toàn cầu.
EU loại da thuộc khỏi luật chống phá rừng sau sức ép từ ngành công nghiệp, nhưng vẫn duy trì kiểm soát nghiêm ngặt với nhiều mặt hàng khác. Ảnh: ESG News.
Theo thông báo của Ủy ban châu Âu, da thuộc, da sống và các sản phẩm liên quan sẽ không còn thuộc diện phải đáp ứng các yêu cầu chống phá rừng khi lưu thông vào thị trường EU. Luật này dự kiến có hiệu lực từ tháng 12 năm nay, yêu cầu các doanh nghiệp phải chứng minh hàng hóa không có nguồn gốc từ các khu vực bị phá rừng gần đây. Quy định cũng áp dụng đối với hàng xuất khẩu từ EU.
Quyết định mới giúp nhiều doanh nghiệp nhập khẩu da thuộc giảm áp lực trong khi chuẩn bị cho các quy trình kiểm tra nghiêm ngặt liên quan đến truy xuất nguồn gốc và thẩm định chuỗi cung ứng. Với các thương hiệu toàn cầu, việc thay đổi phạm vi điều chỉnh đồng nghĩa với việc bản đồ rủi ro nguyên liệu cũng thay đổi đáng kể.
Dù vậy, các quy định cốt lõi của EU vẫn được giữ nguyên. Những mặt hàng như thịt bò, đậu nành, cà phê, ca cao, dầu cọ, cao su và gỗ tiếp tục nằm trong diện kiểm soát nghiêm ngặt. Một số sản phẩm chế biến từ các ngành này cũng vẫn phải tuân thủ đầy đủ các yêu cầu chống phá rừng.
Da thuộc là sản phẩm phụ
Ủy ban châu Âu cho biết luật chống phá rừng được xây dựng để hạn chế các mặt hàng có tác động trực tiếp đến việc mở rộng nông nghiệp và chuyển đổi đất rừng. Trong quá trình tham vấn, các nhóm ngành công nghiệp cho rằng da thuộc chủ yếu là sản phẩm phụ của ngành sản xuất thịt, không phải yếu tố trực tiếp thúc đẩy hoạt động chăn nuôi gia súc hay phá rừng.
Theo lập luận này, nhu cầu tiêu thụ da thuộc không tạo ra áp lực chuyển đổi đất đai giống như nhu cầu đối với thịt bò. Đây được xem là cơ sở quan trọng khiến EU điều chỉnh phạm vi áp dụng của luật.
Việc miễn trừ da thuộc cũng cho thấy các ngành công nghiệp vẫn có khả năng tác động lớn đến chính sách môi trường trước thời điểm luật chính thức đi vào thực thi. Đằng sau quyết định này là bài toán cân bằng giữa tham vọng bảo vệ thiên nhiên với khả năng tuân thủ thực tế của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, việc được loại khỏi danh mục kiểm soát không đồng nghĩa ngành da thuộc hoàn toàn thoát khỏi áp lực. Những doanh nghiệp sử dụng nguyên liệu có liên quan tới các khu vực chăn nuôi rủi ro cao vẫn có thể đối mặt với các vấn đề về uy tín và trách nhiệm xã hội.
Trong bối cảnh các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) ngày càng được chú trọng, nhiều thương hiệu toàn cầu vẫn phải theo dõi chặt nguồn gốc nguyên liệu để tránh ảnh hưởng đến hình ảnh và niềm tin của người tiêu dùng. Điều này cho thấy, ngay cả khi quy định pháp lý được nới lỏng, áp lực từ thị trường và nhà đầu tư vẫn không hề giảm bớt.
EU tiếp tục siết chuỗi cung ứng
Dù có điều chỉnh với da thuộc, luật chống phá rừng của EU vẫn là một trong những bộ quy định chuỗi cung ứng nghiêm ngặt nhất hiện nay. Yêu cầu quan trọng nhất của luật là khả năng chứng minh nguồn gốc hàng hóa. Các doanh nghiệp phải xác định rõ nơi sản xuất, đồng thời chứng minh hoạt động thu mua không góp phần gây suy thoái rừng.
Điều này khiến việc thẩm định chuỗi cung ứng trở thành điều kiện quan trọng để tiếp cận thị trường EU. Những doanh nghiệp không thể xác minh đầy đủ nguồn gốc nguyên liệu có thể đối mặt với nguy cơ gián đoạn thương mại, rủi ro pháp lý hoặc mất cơ hội tiếp cận người mua châu Âu.
Không chỉ doanh nghiệp, các nhà đầu tư cũng đang theo dõi sát sao các công ty thích ứng với quy định mới. Hệ thống truy xuất nguồn gốc, hợp đồng nhà cung cấp và cơ chế quản trị nội bộ ngày càng trở thành những chỉ số phản ánh mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp trước các yêu cầu ESG toàn cầu.
Theo đánh giá của Ủy ban châu Âu, bài toán lớn nhất hiện nay là làm sao cân bằng giữa mục tiêu môi trường với khả năng thực thi. Nếu quy định quá rộng, phản ứng từ ngành công nghiệp sẽ gia tăng. Ngược lại, nếu phạm vi quá hẹp, các kẽ hở có thể làm suy giảm hiệu quả của chính sách bảo vệ rừng.
EU cũng cho rằng cách tiếp cận của khối này có thể tiếp tục định hình các tiêu chuẩn thương mại toàn cầu trong thời gian tới. Các nhà xuất khẩu tại Mỹ Latinh, châu Phi và châu Á nhiều khả năng vẫn phải điều chỉnh hoạt động sản xuất để đáp ứng yêu cầu từ thị trường châu Âu, bất kể quy định nội địa ở mỗi quốc gia khác nhau ra sao.
Da thuộc có thể đã được loại khỏi danh mục kiểm soát, nhưng nguy cơ phá rừng vẫn là vấn đề lớn đối với các ngành thực phẩm, nông nghiệp, hàng tiêu dùng và tài chính. Với EU, thách thức tiếp theo không còn nằm ở việc xây dựng luật, mà là khả năng triển khai và giám sát hiệu quả trong thực tế.
