Hệ thống CATCH, được EU thông qua năm 2023, nhằm tăng cường khả năng truy xuất nguồn gốc và ngăn chặn hoạt động khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Theo quy định, các sản phẩm thủy sản nhập khẩu vào EU phải cung cấp thông tin chi tiết về quá trình khai thác, từ thời điểm đánh bắt đến khi đưa vào chuỗi cung ứng.
Hệ thống này bắt đầu được triển khai từ tháng 1/2026, trong đó một số yêu cầu mới dự kiến có hiệu lực trong tháng 7. Tuy nhiên, EU đã quyết định kéo dài thời gian áp dụng linh hoạt đối với thủy sản khai thác tự nhiên của Mỹ.
Chứng nhận khai thác thủy sản Legal Harvest-U.S. của Mỹ sẽ tiếp tục được EU chấp nhận đến hết ngày 30/11/2026. Ảnh minh họa: NOAA.
Theo Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA), chứng nhận Legal Harvest-U.S. sẽ tiếp tục được EU chấp nhận đến hết ngày 30/11/2026. Quy định này chỉ áp dụng đối với các sản phẩm thủy sản khai thác tự nhiên của Mỹ.
Việc gia hạn được xem là tin tích cực đối với ngành thủy sản Mỹ, vốn nhiều lần bày tỏ lo ngại về cách triển khai hệ thống CATCH. Các doanh nghiệp cho rằng những yêu cầu mới có thể làm tăng chi phí, gây gián đoạn hoạt động xuất khẩu và ảnh hưởng đến việc làm.
Đặc biệt, ngành cá hồi Alaska chịu tác động lớn do đặc thù khai thác. Nhiều tàu đánh bắt quy mô nhỏ thường chuyển sản lượng sang các tàu thu gom trước khi đưa về nhà máy chế biến. Theo quy định của CATCH, mỗi lô cá phải được truy xuất liên tục từ thời điểm đánh bắt. Khi cá được gom chung trên tàu thu gom, thông tin truy xuất ban đầu có thể bị gián đoạn, khiến sản phẩm không đáp ứng yêu cầu nhập khẩu của EU.
Ông Matt Tinning, Giám đốc điều hành Hiệp hội Chế biến Thủy sản Trên biển (At-Sea Processors Association), cho rằng yêu cầu mỗi mẻ cá phải kèm theo xác nhận bằng văn bản của thuyền trưởng là không tương xứng với mục tiêu bảo đảm tính bền vững, bởi thủy sản Alaska vốn đã được quản lý chặt chẽ.
Việc EU gia hạn thời hạn áp dụng giúp ngành cá hồi Alaska tránh được những khó khăn trong mùa khai thác năm nay.
Hiệp hội Thủy sản Quốc gia Mỹ (NFI) cũng hoan nghênh quyết định này. Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Lisa Wallenda Picard cho biết NFI đã nhiều lần kiến nghị EU kéo dài thời gian chuyển tiếp, đồng thời nhấn mạnh cần có cách tiếp cận phù hợp với thực tế chuỗi cung ứng thủy sản của Mỹ nhưng vẫn bảo đảm mục tiêu chống khai thác IUU.
Theo bà, sự thiếu rõ ràng trong quá trình triển khai các yêu cầu mới đã tạo ra nhiều khó khăn không cần thiết cho các doanh nghiệp đang cung cấp thủy sản Mỹ có nguồn gốc bền vững cho thị trường châu Âu.
Hệ thống CATCH được EU kỳ vọng sẽ tăng cường minh bạch trong thương mại thủy sản quốc tế và là một trong những công cụ quan trọng nhằm ngăn chặn sản phẩm có nguồn gốc từ khai thác IUU xâm nhập thị trường châu Âu. Tuy nhiên, việc triển khai cũng đặt ra không ít thách thức đối với các quốc gia xuất khẩu khi phải đáp ứng các yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng chặt chẽ.
