Việc biến đổi khí hậu khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra thường xuyên hơn, và làm gia tăng nguy cơ thương vong cũng như thiệt hại về cơ sở hạ tầng trên toàn Trung Quốc. Vì vậy, chính quyền Trung Quốc đã tăng cường đầu tư để giải quyết thách thức này.
Theo Bộ Tài chính Trung Quốc, các khoản chi của trung ương cho các địa phương để đầu tư vào cơ sở hạ tầng thủy lợi - bao gồm mạng lưới đập, đê và hồ quản lý dòng chảy - được ấn định ở mức 44,77 tỷ nhân dân tệ (hơn 173 nghìn tỷ đồng) trong năm nay, gần bằng mức của cả năm ngoái.
Đập Tam Hiệp, công trình thủy lợi đã hoàn thành lớn nhất của Trung Quốc hiện nay, đồng thời cũng là đập thủy điện lớn nhất thế giới. Ảnh: Tân Hoa Xã.
Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, các đập nước cũ kỹ và ngân sách địa phương eo hẹp đang đặt ra nhiều khó khan.
“Trung Quốc đã tăng cường đầu tư cho công tác phòng chống thiên tai trong những năm gần đây. Mặc dù chính sách này cũng góp phần giúp ổn định việc làm, nhưng ưu tiên cốt lõi của nó nằm ở việc kiểm soát lũ lụt trong bối cảnh các hiện tượng thời tiết cực đoan đang diễn ra tràn lan”, ông Ma Jun, người sáng lập Viện nghiên cứu các vấn đề Môi trường và Công cộng tại Bắc Kinh, cho biết.
Bên cạnh các công trình thủy lợi quy mô lớn, Trung Quốc cũng dành một nguồn lực đáng kể cho các sáng kiến kiểm soát ngập lụt đô thị, đặc biệt là việc xây dựng và nâng cấp hệ thống đường ống thoát nước ngầm.
Trong năm 2026, toàn bộ 160 tỷ nhân dân tệ (gần 620 nghìn tỷ đồng) huy động từ trái phiếu kho bạc đặc biệt siêu dài hạn - loại trái phiếu quốc gia có kỳ hạn lên tới 50 năm nhằm tài trợ cho các dự án trọng điểm - sẽ được phân bổ để kiểm soát ngập lụt đô thị, tăng thêm 25 tỷ nhân dân tệ (gần 97 nghìn tỷ đồng) so với năm trước.
Hệ thống đường ống ngầm từ lâu được xem là “điểm nghẽn” trong năng lực chống ngập của các đô thị Trung Quốc. Theo Bộ Nhà ở và Phát triển Đô thị - Nông thôn nước này, khoảng 30% mạng lưới thoát nước đô thị đã vận hành hơn 20 năm, trong đó không ít tuyến đã tồn tại trên 40 năm.
Làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng chống lũ được thúc đẩy sau hàng loạt trận thiên tai nghiêm trọng xảy ra tại các thành phố lớn trong những năm gần đây.
Hạ lưu của hồ chứa Lục Lam bị ngập lụt sau sự cố vỡ hồ do ảnh hưởng bởi bão Maysak tại thành phố Hengzhou, Trung Quốc, hôm 6/7/2026. Ảnh: Tân Hoa Xã.
Năm 2025, mưa lớn tại Bắc Kinh khiến 44 người thiệt mạng và 9 người mất tích. Trước đó, mùa hè năm 2021, trận lũ lịch sử tại thành phố Trịnh Châu, tỉnh Hà Nam, đã khiến 398 người chết và mất tích, đồng thời gây thiệt hại kinh tế trực tiếp lên tới 120 tỷ nhân dân tệ (gần 465 nghìn tỷ đồng).
Sau những thảm họa này, chính quyền địa phương cùng khu vực tư nhân, với sự hỗ trợ tài chính từ trung ương, đã tiếp tục tăng tốc đầu tư cho các công trình phòng chống lũ lụt và quản lý nguồn nước.
Theo Bộ Tài nguyên Nước Trung Quốc, giai đoạn 2022-2025, tổng vốn đầu tư hàng năm cho các dự án thủy lợi đều vượt 1.000 tỷ nhân dân tệ (khoảng 3.872 nghìn tỷ đồng). Riêng năm ngoái, nước này đã khởi công 27 dự án thủy lợi trọng điểm trên phạm vi cả nước.
Theo dự báo của Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia Trung Quốc, tổng đầu tư cho lĩnh vực thủy lợi trong 5 năm tới có thể vượt 7.000 tỷ nhân dân tệ (khoảng 27.100 nghìn tỷ đồng).
“Những khoản đầu tư đáng kể này chắc chắn sẽ mang lại kết quả, đặc biệt là trong công tác phòng ngừa, cảnh báo sớm và ứng phó khẩn cấp, cũng như một hệ thống sơ tán tốt hơn”. Ông Rui Meng, giáo sư tài chính tại Trường Kinh doanh Quốc tế Trung Quốc - Châu Âu ở Thượng Hải, cho biết. “Năng lực ứng phó và xử lý các hiện tượng thời tiết cực đoan, cũng như khả năng phục hồi tổng thể của Trung Quốc, đã được nâng cao”.
Tuy nhiên, việc tài trợ cho các công trình xây dựng trong tương lai có thể phải đối mặt với những trở ngại cấu trúc đáng kể.
“Ngân sách nhà nước vẫn là kênh tài trợ chính cho việc xây dựng các công trình thủy lợi, nhưng đà tăng trưởng của nó đã suy yếu. Trong bối cảnh nợ chính phủ địa phương ngày càng tăng và thị trường bất động sản trì trệ, sự ổn định và bền vững của nguồn đầu tư từ ngân sách đang đối mặt với nhiều thách thức”, ông Wu Nongdi, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Phát triển thuộc Bộ Tài nguyên Nước, khẳng định.
Dữ liệu từ Niên giám Thống kê Tài nguyên nước Trung Quốc của Bộ Tài nguyên Nước cho thấy, từ năm 2011 đến năm 2024, khoảng 77% tổng vốn đầu tư vào các dự án thủy lợi đến trực tiếp từ chính quyền trung ương và địa phương. Vốn vay ngân hàng chỉ chiếm khoảng 12%, và vốn tư nhân chỉ chiếm 10%.
