Ngành hàng không châu Âu đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn khi lượng khí thải carbon tiếp tục tăng mạnh sau đại dịch Covid-19. Theo phân tích mới của tổ chức Transport & Environment (T&E), tổng lượng khí thải CO₂ từ các chuyến bay khởi hành tại châu Âu trong năm 2025 đã đạt khoảng 195 triệu tấn, cao hơn 2% so với thời điểm trước đại dịch.
Theo tổ chức nghiên cứu T&E, dù EU và Anh đã áp dụng hệ thống giao dịch khí thải nhằm kiểm soát chi phí môi trường, nhưng cơ chế này vẫn chưa bao quát phần lớn lượng ô nhiễm từ ngành hàng không do chỉ áp dụng với các chuyến bay diễn ra hoàn toàn trong phạm vi châu Âu. Ảnh: Lewis Whyld/PA.
Đáng chú ý, sự gia tăng này diễn ra trong bối cảnh các hãng hàng không liên tục cam kết giảm phát thải carbon, đầu tư vào đội bay tiết kiệm nhiên liệu và thúc đẩy lộ trình trung hòa carbon. Tuy nhiên, tốc độ phục hồi mạnh của ngành du lịch và sự mở rộng nhanh chóng của các hãng hàng không giá rẻ đã khiến lượng phát thải tiếp tục tăng lên.
Tăng trưởng hàng không kéo phát thải đi lên
Theo báo cáo của T&E, Ryanair hiện là hãng phát thải CO₂ lớn nhất châu Âu tính theo lượng phát thải từ các chuyến bay. Trong năm 2025, lượng khí thải của hãng đạt khoảng 16,6 megaton CO₂, tăng tới 50% so với năm 2019. Con số này tương đương tổng lượng phát thải hàng năm của một quốc gia nhỏ như Croatia.
Ryanair cho biết sự gia tăng phát thải chủ yếu đến từ tốc độ tăng trưởng mạnh của hãng. Năm 2025, hãng đã vận chuyển hơn 200 triệu hành khách, tăng đáng kể so với khoảng 140 triệu hành khách trước đại dịch Covid-19. Đại diện hãng khẳng định dù tổng phát thải tăng, nhưng lượng phát thải trên mỗi hành khách vẫn giảm nhờ sử dụng các dòng máy bay mới tiết kiệm nhiên liệu hơn.
Theo Ryanair, mô hình giá rẻ của hãng cũng đang thay thế hoạt động vận tải của những hãng hàng không truyền thống có mức phát thải trên mỗi hành khách cao hơn. Hãng cho rằng cần đánh giá phát thải dựa trên hiệu quả vận hành thay vì chỉ nhìn vào tổng lượng khí thải.
Tuy nhiên, giới môi trường cho rằng việc lượng hành khách tăng quá nhanh đang làm lu mờ các nỗ lực cải thiện hiệu suất nhiên liệu. Dù máy bay mới có thể tiết kiệm nhiên liệu hơn, tổng số chuyến bay gia tăng vẫn khiến lượng phát thải toàn ngành tiếp tục đi lên.
Không chỉ Ryanair, nhiều hãng hàng không lớn khác tại châu Âu cũng ghi nhận lượng phát thải tăng trở lại khi nhu cầu du lịch quốc tế phục hồi mạnh sau đại dịch. Điều này cho thấy ngành hàng không vẫn phụ thuộc lớn vào nhiên liệu hóa thạch trong khi quá trình chuyển đổi sang nhiên liệu sạch diễn ra chậm hơn kỳ vọng.
Tranh cãi quanh cơ chế giảm phát thải
Một trong những vấn đề gây tranh luận hiện nay là hiệu quả của Hệ thống giao dịch phát thải châu Âu (ETS). Cơ chế này yêu cầu các hãng hàng không trả chi phí phát thải carbon đối với các chuyến bay nội khối châu Âu. Tuy nhiên, theo T&E, phần lớn lượng ô nhiễm của ngành vẫn nằm ngoài phạm vi kiểm soát do các chuyến bay đường dài quốc tế chưa bị áp dụng đầy đủ.
Điều này tạo ra sự chênh lệch giữa các hãng. Những hãng hoạt động chủ yếu trong châu Âu như Ryanair phải chịu chi phí carbon cao hơn, trong khi nhiều chuyến bay đường dài tiêu thụ lượng nhiên liệu lớn lại không bị tính đầy đủ trong hệ thống ETS.
Theo phân tích của T&E, riêng tuyến bay London - New York đã tạo ra gần 1,4 triệu tấn CO₂ trong năm 2025 nhưng không thuộc phạm vi áp dụng của cơ chế này. Tổ chức này cho rằng ETS cần được mở rộng cho toàn bộ các chuyến bay khởi hành từ châu Âu để tăng hiệu quả giảm phát thải và tạo thêm nguồn lực cho quá trình chuyển đổi xanh.
T&E nhận định việc mở rộng thị trường carbon có thể giúp tăng mạnh nguồn thu cho các quốc gia EU trong những năm tới. Nguồn tài chính này có thể được dùng để phát triển nhiên liệu hàng không bền vững và đầu tư vào các công nghệ giảm tác động khí hậu từ hoạt động bay.
Trong khi đó, ngành hàng không cho rằng các chính sách môi trường quá nghiêm ngặt có thể làm tăng chi phí vận hành và đẩy giá vé lên cao. Một số hãng đang vận động nhằm nới lỏng hoặc trì hoãn các quy định mới trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động mạnh do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông.
Tuy nhiên, báo cáo của T&E cho thấy tác động từ giá nhiên liệu hóa thạch hiện lớn hơn nhiều so với chi phí tuân thủ các chính sách khí hậu. Giá nhiên liệu máy bay đã tăng mạnh trong thời gian gần đây, làm tăng đáng kể chi phí cho các chuyến bay đường dài.
Ông Giacomo Miele, tác giả báo cáo của T&E cho rằng nguyên nhân chính khiến giá vé tăng không nằm ở các chính sách môi trường mà ở sự phụ thuộc kéo dài của ngành hàng không vào nhiên liệu hóa thạch.
“Lượng khí thải hàng không tăng lên mức kỷ lục cho thấy ngành này vẫn chưa tạo ra chuyển biến đáng kể trong việc giảm ô nhiễm. Đã đến lúc chấm dứt sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và đẩy mạnh đầu tư cho một ngành hàng không bền vững hơn trong tương lai”, ông nhấn mạnh.
