Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa công bố dự thảo mới nhất về lộ trình áp dụng quy chuẩn khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy lưu hành tại Việt Nam. Theo đó, thời gian kiểm định khí thải chính thức sẽ được lùi lại so với dự thảo trước, nhằm tạo thêm thời gian chuẩn bị cho người dân và các địa phương, nhưng với Hà Nội và TP HCM, nhiều quy định sẽ được siết chặt hơn.
Việc kiểm tra khí thải xe mô tô, xe gắn máy sẽ cung cấp công việc chuyển đổi sang phương tiện tiện lợi, thân thiện với môi trường, giảm ô nhiễm không khí. Ảnh: Hoàng Hiền.
Lùi 6 tháng để người dân chuẩn bị
Cụ thể, thời điểm bắt đầu kiểm định khí thải xe máy tại Hà Nội và TP HCM sẽ được lùi đến ngày 1/7/2027, chậm hơn 6 tháng so với lộ trình đưa ra trước đó. Các đô thị lớn khác như Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ và Huế sẽ triển khai từ 1/7/2028.
Phân loại phương tiện theo năm sản xuất
Dự thảo cũng phân định rõ các mức khí thải áp dụng theo năm sản xuất của phương tiện. Cụ thể:
Xe mô tô sản xuất trước năm 2008: Áp dụng Mức 1.
Xe mô tô sản xuất từ 2008 đến 2016: Áp dụng Mức 2.
Xe mô tô sản xuất từ 2017 đến 30/6/2026: Áp dụng Mức 3.
Xe mô tô sản xuất sau 1/7/2026: Áp dụng Mức 4.
Đối với xe gắn máy, các mốc thời gian tương ứng như sau:
Trước 2016: Áp dụng Mức 1.
Từ 2017 đến 30/6/2027: Áp dụng Mức 2.
Từ 1/7/2027 trở đi: Áp dụng Mức 4.
Đối với các tỉnh, thành phố còn lại, thời điểm áp dụng quy định kiểm định khí thải được ấn định vào ngày 1/7/2030, song vẫn mở khả năng cho các địa phương được chủ động điều chỉnh sớm hơn, tùy theo điều kiện thực tế.
Theo đó, việc điều chỉnh này nhằm đảm bảo sự đồng thuận và tạo điều kiện để người dân không bị động trong quá trình thực hiện chính sách. Dù vậy, các đô thị lớn như Hà Nội và TP HCM vẫn sẽ là nơi đi đầu trong việc siết quản lý phát thải.
Đặc biệt, từ 1/1/2030, tất cả xe máy và xe gắn máy lưu thông tại Hà Nội và TP HCM sẽ phải đạt ít nhất Mức 2 về khí thải. Đây là bước điều chỉnh quan trọng so với dự thảo cũ, vốn dự kiến áp dụng từ năm 2032.
Đối với khu vực "vùng phát thải thấp" theo quy định của Luật Thủ đô, các phương tiện tham gia giao thông bắt buộc phải đáp ứng mức khí thải theo nghị quyết riêng của Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội. Điều này đồng nghĩa với việc không chỉ kiểm định, mà chất lượng khí thải phương tiện cũng sẽ là tiêu chí quyết định phạm vi lưu thông.
Lần đầu tiên áp dụng, cần sự đồng thuận xã hội
Toàn cảnh cuộc họp tham vấn dự thảo QCVN về khí thải xe ô tô, xe mô tô, xe gắn máy và lộ trình áp dụng sáng ngày 3/6. Ảnh: Khương Trung.
Dự thảo nêu rõ vai trò chủ trì và phối hợp của các bộ ngành. Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, hướng dẫn các địa phương tổ chức thực hiện và nghiên cứu nâng cao tiêu chuẩn khí thải trong tương lai.
Bộ Xây dựng giữ vai trò kiểm tra, chứng nhận và giám sát các cơ sở kiểm định khí thải. Đồng thời, bộ này cũng sẽ quy định dấu hiệu nhận biết phương tiện đạt các mức khí thải khác nhau, tạo cơ sở cho việc quản lý lưu thông tại các khu vực đô thị khác nhau.
Bên cạnh đó, Bộ Công Thương có trách nhiệm bảo đảm nguồn cung nhiên liệu phù hợp với tiêu chuẩn khí thải mới, còn Bộ Công an sẽ phối hợp trong việc chia sẻ dữ liệu kiểm định và hỗ trợ công tác giám sát thực thi.
Tại cuộc họp tham vấn dự thảo sáng 3/6, ông Lê Hoài Nam, Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết dự thảo quy chuẩn và thông tư hướng dẫn đã được hoàn thiện, dự kiến ban hành trong 1-2 tuần tới. Đây sẽ là lần đầu tiên Việt Nam triển khai kiểm định khí thải đối với xe máy, một chính sách được đánh giá là có tác động lớn tới toàn xã hội.
Ông Lê Hoài Nam, Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phát biểu tại cuộc họp tham vấn dự thảo QCVN về khí thải xe ô tô, xe mô tô, xe gắn máy và lộ trình áp dụng sáng ngày 3/6. Ảnh: Khương Trung.
“Gần như mọi hộ gia đình đều sở hữu xe máy. Chính vì vậy, chính sách cần được xây dựng thận trọng, có lộ trình rõ ràng và tạo sự đồng thuận cao,” ông Nam nhấn mạnh.
Việt Nam hiện có khoảng 70 triệu xe mô tô và xe gắn máy đang lưu hành. Với số lượng khổng lồ như vậy, việc kiểm soát khí thải được kỳ vọng sẽ góp phần đáng kể trong việc cải thiện chất lượng không khí, một trong những thách thức lớn của các đô thị hiện nay.
