Theo thông tin từ Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), trong thời gian từ ngày 27/12/2025 đến ngày 26/01/2026, Ấn Độ đã ghi nhận 5 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do virus Nipah, trong đó có 2 trường hợp được xét nghiệm khẳng định, tại một bệnh viện thuộc bang Tây Bengal.
Tại Việt Nam, bệnh do virus Nipah được xếp vào nhóm bệnh truyền nhiễm nhóm A theo Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm và cho đến nay chưa ghi nhận trường hợp mắc. Để chủ động phòng, chống nguy cơ bệnh xâm nhập vào địa bàn thành phố Hà Nội, Sở Y tế đề nghị UBND các phường, xã chỉ đạo bảo đảm sẵn sàng đầy đủ các loại hóa chất khử khuẩn, trang bị phòng hộ cá nhân cho nhân viên y tế tham gia đáp ứng dịch bệnh nhóm A, cùng các vật tư, trang thiết bị cần thiết khác, nhằm kịp thời ứng phó trong trường hợp xuất hiện ca bệnh trên địa bàn.
Hà Nội triển khai giám sát chặt chẽ tình hình dịch bệnh truyền nhiễm. Ảnh: HTV.
Đồng thời, chỉ đạo trạm y tế phối hợp chặt chẽ với các cơ sở y tế công lập và ngoài công lập đóng trên địa bàn để triển khai giám sát chặt chẽ tình hình dịch bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là các trường hợp có biểu hiện viêm não và suy hô hấp cấp tính kèm yếu tố dịch tễ liên quan đến bệnh do virus Nipah, như đi, đến hoặc trở về từ vùng có dịch, hoặc có tiếp xúc với trường hợp mắc bệnh. Khi phát hiện trường hợp nghi ngờ, cần chủ động triển khai các biện pháp khoanh vùng, xử lý theo quy định và thông báo ngay cho Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hà Nội.
Cùng với đó, các địa phương được yêu cầu chủ động thông tin kịp thời đến người dân về tình hình dịch bệnh do virus Nipah và các biện pháp phòng, chống, bảo đảm người dân nắm rõ thông tin, không hoang mang, lo lắng, đồng thời thực hiện nghiêm các khuyến cáo của ngành y tế.
Việc tuyên truyền cũng cần nhấn mạnh khuyến cáo hạn chế đi đến các khu vực đang có dịch nếu không thực sự cần thiết; đối với những người trở về từ vùng dịch, cần tự theo dõi sức khỏe trong vòng 14 ngày và chủ động khai báo ngay cho cơ quan y tế khi xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn hoặc co giật.
Cho đến thời điểm hiện tại, Virus Nipah chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cũng như vaccine phòng bệnh. Ảnh: Getty.
Đối với các cơ sở khám, chữa bệnh trong và ngoài công lập trên địa bàn thành phố, Sở Y tế yêu cầu thực hiện điều tra, khai thác tiền sử dịch tễ đi, đến hoặc trở về từ vùng có dịch đối với 100% trường hợp có biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh, bao gồm các triệu chứng đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn và co giật. Khi phát hiện trường hợp nghi ngờ, các đơn vị phải thông báo ngay cho Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội hoặc trạm y tế trên địa bàn để phối hợp triển khai các hoạt động phòng, chống dịch theo quy định.
Các cơ sở y tế đồng thời phải chuẩn bị sẵn sàng thuốc, vật tư, thiết bị y tế và khu vực cách ly cần thiết phục vụ công tác cấp cứu, điều trị và kiểm soát nhiễm khuẩn. Chủ động tổ chức tập huấn cho nhân viên y tế về chẩn đoán, điều trị và các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn đối với bệnh do virus Nipah. Thực hiện báo cáo đầy đủ các trường hợp mắc hoặc nghi mắc theo đúng quy định.
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hà Nội được giao tăng cường giám sát người nhập cảnh tại cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài, đặc biệt là những trường hợp đi, đến hoặc trở về từ vùng có dịch, trong đó lưu ý khu vực Ấn Độ và bang Tây Bengal.
Thông qua các biện pháp chuyên môn nghiệp vụ và việc sử dụng máy đo thân nhiệt tự động, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hà Nội có trách nhiệm phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ để tổ chức cách ly, điều tra dịch tễ, lấy mẫu xét nghiệm và khoanh vùng, xử lý kịp thời, triệt để, không để dịch bệnh lây lan trong cộng đồng.
Đồng thời, theo dõi sát diễn biến dịch bệnh do virus Nipah trên thế giới và tại Việt Nam, kịp thời tham mưu UBND thành phố và Sở Y tế chỉ đạo triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp với tình hình thực tiễn.
Virus Nipah chủ yếu lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với động vật nhiễm bệnh. Ảnh: VTV.
Bên cạnh đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hà Nội phối hợp với các cơ sở y tế trong và ngoài công lập trên địa bàn tổ chức giám sát chặt chẽ tình hình dịch bệnh truyền nhiễm, tập trung phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ để triển khai kịp thời các biện pháp cách ly, điều tra dịch tễ và xử lý dịch. Việc lấy mẫu, bảo quản mẫu và xét nghiệm chẩn đoán xác định nhiễm virus Nipah được thực hiện phối hợp với Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương và các đơn vị liên quan.
Trung tâm cũng cần chủ động tổ chức tập huấn, hướng dẫn công tác giám sát và phòng, chống bệnh do virus Nipah cho cán bộ y tế tuyến phường, xã. Đồng thời chuẩn bị đầy đủ hóa chất khử khuẩn, trang bị phòng hộ cá nhân và các vật tư, thiết bị cần thiết khác để sẵn sàng đáp ứng khi xuất hiện trường hợp bệnh xâm nhập. Công tác truyền thông tiếp tục được phối hợp với các cơ quan báo chí nhằm cung cấp thông tin kịp thời, chính xác cho người dân, tránh tâm lý hoang mang và nâng cao ý thức phòng bệnh trong cộng đồng.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), bệnh do virus Nipah lần đầu được ghi nhận tại Malaysia vào năm 1999, sau đó xuất hiện rải rác tại một số quốc gia như Ấn Độ, Bangladesh và Philippines. Dơi ăn quả là ổ chứa tự nhiên của virus Nipah. Virus lây truyền chủ yếu từ động vật sang người thông qua tiếp xúc trực tiếp với máu, phân, nước tiểu và dịch tiết của động vật, hoặc gián tiếp qua các vật dụng, thực phẩm bị nhiễm virus; đồng thời cũng có thể lây truyền từ người sang người, chủ yếu qua dịch tiết đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc trong quá trình chăm sóc.
Người nhiễm virus có thể xuất hiện các triệu chứng ban đầu như đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng, sau đó tiến triển với chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức và các dấu hiệu thần kinh của viêm não cấp, với nguy cơ tử vong cao. Tỷ lệ tử vong ở các trường hợp nhập viện được ghi nhận dao động từ 40-75%. Hiện nay, bệnh do virus Nipah chưa có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu.
