Trẻ em nghỉ hè, ngỡ chỉ giống như một khoảng lặng im của trường học. Thế nhưng, trẻ em nghỉ hè lại là mùa “đau đầu” cho các bậc phụ huynh. Câu chuyện trẻ em nghỉ hè bây giờ đã trở thành một đề tài vừa vui vừa buồn, vừa đáng thương vừa đáng suy ngẫm trong nhiều gia đình.
Trẻ em nghỉ hè thường được gửi về quê cho ông bà chăm nom. Ảnh: TL.
Khổ nhất có lẽ là những gia đình có con còn nhỏ. Khi trường học đóng cửa, phụ huynh vẫn phải đi làm bình thường. Không phải ai cũng có điều kiện gửi con vào các lớp năng khiếu, các trung tâm bán trú hay thuê người trông trẻ. Nhiều cặp vợ chồng loay hoay tìm đủ mọi cách để giữ con an toàn trong lúc mình vắng nhà.
Tại các cơ quan hành chính ở TP.HCM, không khó để bắt gặp cảnh những đứa trẻ ngồi lọt thỏm trong góc phòng làm việc của cha hoặc mẹ. Có em mang theo tập tô màu, có em ôm chiếc máy tính bảng chăm chú xem hoạt hình, có em chạy loanh quanh khiến đồng nghiệp nhiều phen dở khóc dở cười.
Chị Lan, một nhân viên văn phòng, cho biết cứ đến hè là chị lại phải thay phiên với chồng đưa con đến cơ quan. Gửi ở nhà thì không yên tâm, mà nghỉ làm để trông con thì không thể. Có hôm cậu con trai nghịch ngợm, bấm nhầm vào máy tính khiến tài liệu đang làm dang dở bị xóa mất, làm chị vừa bực vừa thương. Đến giờ nghỉ trưa, thay vì được chợp mắt, chị lại tất bật mua đồ ăn, dỗ dành con ngủ. Mùa hè đối với chị vì thế chẳng khác nào một “ca làm việc tăng cường”.
Nếu những gia đình có con nhỏ lo chuyện trông giữ thì những gia đình có con lớn lại đối mặt với một nỗi lo khác. Trẻ từ bậc tiểu học cuối cấp đến trung học cơ sở thường đã đủ khả năng tự ở nhà. Tuy nhiên, việc để các em một mình suốt ngày lại kéo theo vô số âu lo. Buổi sáng cha mẹ đi làm, các em hứa hẹn sẽ đọc sách, ôn bài hoặc phụ giúp việc nhà. Nhưng chỉ ít phút sau, điện thoại, máy tính, mạng xã hội hay các bộ phim trực tuyến đã trở thành người bạn thân thiết nhất.
Nhiều phụ huynh than phiền rằng cứ đến hè là thời gian sử dụng thiết bị điện tử của con tăng gấp nhiều lần. Có em thức khuya chơi game, sáng ngủ đến tận trưa. Có em xem phim liên tục hàng giờ đồng hồ, bỏ bê ăn uống. Có em dành phần lớn thời gian lướt mạng xã hội, tiếp xúc với những nội dung không phù hợp lứa tuổi.
Anh Hùng, một kỹ sư xây dựng, kể rằng vợ chồng anh đi làm từ sáng đến chiều tối mới về nhà. Những ngày đầu nghỉ hè, cậu con trai học lớp 8 còn chăm chỉ dọn dẹp nhà cửa. Nhưng chỉ sau một tuần, cậu gần như “dính” chặt vào điện thoại. Mỗi lần cha mẹ nhắc nhở là con tỏ ra khó chịu, cáu gắt. Cấm đoán quá mức thì dễ dẫn đến mâu thuẫn, nhưng buông lỏng lại càng khiến phụ huynh bất an. Đó là bài toán không dễ tìm lời giải.
Tuy nhiên, có lẽ vất vả nhất vẫn là những gia đình ở nông thôn, nơi mà mỗi dịp hè, ông bà trở thành “người giữ trẻ bất đắc dĩ”. Sau một năm học ở đô thị, rất nhiều phụ huynh gửi con về quê cho ông bà chăm sóc với mong muốn các em được tận hưởng không khí trong lành và có thêm trải nghiệm tuổi thơ. Ban đầu, ông bà thường rất vui vì được quây quần bên cháu. Ngôi nhà vốn yên tĩnh bỗng trở nên rộn ràng tiếng cười nói. Nhưng chỉ sau vài ngày, niềm vui ấy dần nhường chỗ cho sự mệt nhọc.
Một cụ ông ngoài bảy mươi tuổi ở Long An hài hước nói rằng chăm ba đứa cháu nghỉ hè còn mệt hơn làm ruộng. Sáng sớm phải lo bữa ăn, trưa canh các cháu ngủ, chiều theo dõi chúng đi chơi. Chỉ cần lơ là một chút là lũ trẻ đã chạy ra ao, ra kênh hoặc đạp xe đi xa. Mỗi ngày trôi qua đều đầy ắp những nỗi lo.
Nhiều ông bà tuổi đã cao, sức khỏe giảm sút nhưng vẫn phải thức khuya dậy sớm phục vụ các cháu. Các em quen với cuộc sống tiện nghi ở thành phố nên khi về quê thường có nhiều yêu cầu riêng trong ăn uống, sinh hoạt. Có cháu không chịu ăn cơm, chỉ thích thức ăn nhanh. Có cháu đòi xem tivi hoặc dùng điện thoại liên tục. Khoảng cách thế hệ đôi khi khiến việc chăm sóc, dạy dỗ trở nên khó khăn hơn.
Bi hài nhất là những tình huống phát sinh hằng ngày. Có đứa trẻ hiếu động trèo cây làm rách quần áo. Có nhóm trẻ rủ nhau đi bắt cá, lội mương khiến ông bà tá hỏa đi tìm. Có khi cả nhà phải huy động hàng xóm hỗ trợ chỉ vì một đứa cháu mải chơi quên đường về. Những câu chuyện ấy nghe qua thì buồn cười, nhưng đằng sau là biết bao áp lực và trách nhiệm đè lên vai người già.
Thực tế cho thấy, trẻ em nghỉ hè đang phản ánh nhiều vấn đề xã hội. Nhịp sống hiện đại khiến cha mẹ bận rộn hơn, quỹ thời gian dành cho con cái ngày càng hạn hẹp. Trong khi đó, hệ thống các điểm sinh hoạt hè, sân chơi cộng đồng hay các mô hình giữ trẻ chất lượng vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu của nhiều gia đình.
Để mùa hè thực sự trở thành khoảng thời gian bổ ích, cần có sự chung tay từ nhiều phía. Cha mẹ nên xây dựng thời gian biểu hợp lý cho con, cân bằng giữa vui chơi, học tập và vận động thể chất. Việc kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị điện tử cần được thực hiện bằng sự đồng hành thay vì chỉ cấm đoán. Nhà trường, đoàn thể và chính quyền địa phương cũng có thể tổ chức thêm các hoạt động văn hóa, thể thao, kỹ năng sống để trẻ có môi trường sinh hoạt lành mạnh.
Đối với những gia đình gửi con về quê, cần chia sẻ trách nhiệm với ông bà thay vì xem đó là điều đương nhiên. Sự quan tâm, hỗ trợ về tài chính và thường xuyên liên lạc sẽ giúp người già bớt áp lực trong việc chăm sóc cháu.
Trẻ em nghỉ hè phát sinh bao nhiêu tình huống dở khóc dở cười. Trẻ em háo hức tận hưởng những ngày nghỉ dài, còn người lớn tất bật xoay xở với đủ loại nỗi lo. Thế nhưng, đằng sau tất cả những tình huống bi hài ấy vẫn là tình yêu thương vô điều kiện của cha mẹ và ông bà dành cho con cháu. Và có lẽ, chính tình yêu ấy đã giúp mọi người cùng vượt qua những tháng hè đầy thử thách nhưng cũng rất đáng nhớ.
