1 
Tại tỉnh Pinar del Río, dự án hợp tác sản xuất lúa gạo Việt Nam - Cuba mở ra triển vọng phục hồi ngành lúa gạo, góp phần bảo đảm an ninh lương thực cho người dân Cuba.
Nhờ áp dụng giống lúa, kỹ thuật canh tác và quy trình sản xuất của Việt Nam, nhiều cánh đồng từng cho năng suất rất thấp nay đã ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng, trở thành hình mẫu tiêu biểu cho hợp tác nông nghiệp giữa hai nước.
Dự án Việt Nam - Cuba được triển khai trong bối cảnh hoạt động sản xuất nhiều năm liền suy giảm do thiếu vật tư, máy móc và các yếu tố đầu vào thiết yếu. Năm 2024, năng suất lúa bình quân của đơn vị chỉ đạt khoảng 0,8 tấn/ha và tăng không đáng kể lên 0,9 tấn/ha vào năm 2025, khiến nhiều kế hoạch gieo trồng không thể triển khai.
Bước ngoặt xuất hiện từ tháng 9/2025, khi các chuyên gia nông nghiệp Việt Nam phối hợp triển khai mô hình thí điểm trên diện tích 21,7 ha. Việc áp dụng đồng bộ giống lúa, phân bón, quy trình chăm sóc và kỹ thuật canh tác của Việt Nam đã giúp năng suất đạt khoảng 8 tấn/ha, mức cao nhất từng được ghi nhận tại khu vực này.
Thành công của vụ thử nghiệm tạo nền tảng để mở rộng diện tích gieo trồng lên 158 ha trong vụ xuân và dự kiến đạt 295 ha trong giai đoạn tiếp theo, trước khi hướng tới mục tiêu 2.000 ha trong vụ đông.
Mô hình hợp tác Việt Nam - Cuba mở rộng diện tích trồng lúa tại Pinar del Río. Ảnh: Granma.
Theo các chuyên gia Việt Nam đang công tác tại Cuba, hiệu quả của mô hình không chỉ đến từ chất lượng giống lúa mà còn nhờ quá trình chuyển giao đồng bộ quy trình sản xuất, từ làm đất, gieo sạ, quản lý nước đến sử dụng phân bón và phòng trừ sâu bệnh. Cách tiếp cận này đã giúp khôi phục nhanh năng suất tại nhiều vùng sản xuất giàu tiềm năng nhưng bị bỏ hoang hoặc khai thác kém hiệu quả trong nhiều năm.
Người lao động địa phương cho biết sự hỗ trợ của các chuyên gia Việt Nam không chỉ giúp họ vượt qua giai đoạn khó khăn nhất mà còn từng bước khôi phục niềm tin vào khả năng phục hồi của ngành lúa gạo Cuba.
Nhiều cánh đồng do doanh nghiệp Việt Nam phối hợp sản xuất, lúa phát triển khỏe, cây thấp hơn so với tập quán canh tác trước đây của Cuba nhưng thân cứng, ít đổ ngã và cho số hạt trên bông cao hơn. Năng suất tại một số khu vực thu hoạch đã đạt khoảng 9 tấn/ha, cao gấp nhiều lần mức bình quân trước đây của Cuba, góp phần tạo nên bước đột phá trong sản xuất lúa gạo tại quốc gia Caribe này.
Chuyên gia Việt Nam chuyển giao kỹ thuật, góp phần nâng cao năng suất lúa tại Cuba. Ảnh: Granma.
Đến nay, dự án hợp tác Việt Nam - Cuba đã đưa vào canh tác khoảng 1.000 ha lúa, với kế hoạch tiếp tục mở rộng lên 1.700 ha, kỳ vọng thu hoạch khoảng 14.000 tấn gạo. Bất chấp những khó khăn do thiếu vật tư, phía Cuba khẳng định dự án vẫn được triển khai đúng tiến độ nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa hai nước và quyết tâm tháo gỡ các vướng mắc trong quá trình sản xuất.
Báo chí Cuba đánh giá thành công của dự án là minh chứng rõ nét cho hiệu quả hợp tác nông nghiệp Việt Nam - Cuba, đồng thời đóng góp quan trọng vào mục tiêu nâng cao khả năng tự chủ lương thực của Cuba trong những năm tới.
Các kinh nghiệm về giống lúa, kỹ thuật canh tác và tổ chức sản xuất của Việt Nam đang được xem là nền tảng để Cuba tiếp tục mở rộng diện tích trồng lúa và giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn gạo nhập khẩu.
