Lúa phát thải thấp, lợi nhuận cao

Hiệu quả vượt trội về kinh tế và môi trường

Vừa qua, tại HTX Sản xuất giống và dịch vụ nông nghiệp Vĩnh Thành, xã Vĩnh Quới, thị xã Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăng, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Sóc Trăng tổ chức hội thảo sơ kết Dự án Khuyến nông trung ương “Xây dựng mô hình canh tác lúa giảm phát thải phục vụ phát triển bền vững vùng nguyên liệu lúa gạo xuất khẩu của ĐBSCL” trong vụ lúa đông xuân 2024-2025.

Hội thảo có sự tham gia của đại diện các HTX nông nghiệp, cùng hơn 150 nông dân trong và ngoài mô hình đến tham quan, trao đổi kinh nghiệm. Dự án do Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền chủ trì, triển khai ở ĐBSCL tại 4 tỉnh thành: Kiên Giang, Sóc Trăng, Đồng Tháp, Cần Thơ.

Trong vụ lúa đông xuân năm nay, tại HTX Vĩnh Thành triển khai tổng diện tích 50ha với sự tham gia của 20 hộ nông dân. Trong đó, hộ ông Trịnh Minh Thế, ở ấp Vĩnh Thành, xã Vĩnh Quới thực hiện mô hình 3ha. Đây là một trong những mô hình điểm của tỉnh Sóc Trăng trong việc ứng dụng các giải pháp kỹ thuật canh tác lúa tiên tiến nhằm giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường và tăng hiệu quả kinh tế cho nông dân.

Các giải pháp kỹ thuật áp dụng trong mô hình gồm: Giảm lượng giống gieo sạ còn 70kg/ha so với trước đây sử dụng 120kg/ha. Áp dụng kỹ thuật tưới ướt - khô xen kẽ (AWD) giúp tiết kiệm 40% lượng nước tưới. Giảm lượng phân bón hóa học, chỉ sử dụng 80% so với canh tác truyền thống. Sử dụng giống lúa chất lượng cao ST25 có khả năng chống chịu tốt, cho năng suất và giá trị kinh tế cao.

Theo đánh giá, mô hình canh tác lúa giảm phát thải đã mang lại nhiều hiệu quả tích cực cả về kinh tế lẫn môi trường. Năng suất lúa trong mô hình đạt trung bình 7,2 tấn/ha, cao hơn so với ruộng đối chứng chỉ đạt 6,2 tấn/ha.

Về môi trường, mô hình giúp giảm phát thải khí nhà kính thông qua việc hạn chế lượng phân đạm, thuốc bảo vệ thực vật và quản lý nước tưới hiệu quả. Theo tính toán, phát thải khí metan giảm khoảng 48% so với canh tác truyền thống. 

Về hiệu quả kinh tế, ông Thế cho biết: “Đây là vụ lúa đầu tiên tham gia mô hình này, giảm được chi phí sản xuất từ giống, phân bón đến thuốc bảo vệ thực vật, nhưng năng suất vẫn đảm bảo từ 900kg - 1 tấn/công (1.300m2), giá bán cho thương lái đối với lúa ST25 từ 8.900 - 9.000 đồng/kg. Sau khi trừ hết chi phí, lợi nhuận trên 4 triệu đồng/công, cao hơn 31,3% so với ruộng đối chứng”.

Ông Lê Minh Tấn, Giám đốc HTX Sản xuất giống và dịch vụ nông nghiệp Vĩnh Thành, cho biết: Toàn HTX có 300ha, riêng vụ đông xuân 2024-2025, HTX có 50ha tham gia mô hình. Qua thời gian thực hiện, mô hình đã mang lại hiệu quả rõ rệt, nhất là giảm chi phí sản xuất, như phân bón và thuốc bảo vệ thực vật. Đây là điểm nhấn quan trọng giúp bà con gia tăng lợi nhuận. HTX dự kiến sẽ tiếp tục mở rộng mô hình trong vụ hè thu sắp tới. Đồng thời phối hợp với các đơn vị chuyên môn để hướng dẫn bà con áp dụng các giải pháp kỹ thuật.

Giảm lượng phân đạm từ 30-40%

Ông Trần Tấn Thành, Trưởng vùng ĐBSCL - Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền cho biết, việc áp dụng quy trình canh tác lúa giảm phát thải đã giúp giảm lượng phân đạm từ 30-40% so với tập quán canh tác của bà con nông dân.

Theo ông Thành, trong bối cảnh ĐBSCL đang triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh, Bình Điền đã tích cực tham gia bằng việc hỗ trợ nông dân áp dụng quy trình canh tác lúa giảm phát thải.

Cụ thể, công ty đã phối hợp với Trung tâm Khuyến nông Quốc gia thực hiện chương trình “Canh tác lúa thông minh” từ năm 2016, giúp nông dân giảm lượng giống gieo sạ từ trên 150kg/ha xuống còn dưới 80kg/ha. Ngoài ra, việc quản lý nước tưới theo phương pháp ướt - khô xen kẽ (AWD) đã được áp dụng, giúp giảm phát thải khí nhà kính và tiết kiệm nước.

Đặc biệt, Bình Điền đã hỗ trợ nông dân sử dụng chế phẩm vi sinh để xử lý rơm rạ ngay trên đồng ruộng, hoàn trả dinh dưỡng cho đất và giảm ngộ độc hữu cơ. Việc này không chỉ cải thiện độ phì nhiêu của đất mà còn giảm lượng phân bón hóa học cần thiết, góp phần giảm chi phí sản xuất và bảo vệ môi trường. Trong khuôn khổ Dự án xây dựng mô hình canh tác giảm phát thải phục vụ phát triển bền vững vùng nguyên liệu lúa gạo xuất khẩu của ĐBSCL, Dự án đã hỗ trợ nông dân 50% chi phí giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và chi phí gieo sạ.

Trong mô hình, nông dân sử dụng giống ST25 đặc trưng của địa phương, bón phân chuyên dùng của Công ty Cổ Phần Phân Bón Bình Điền bao gồm phân hữu cơ, quản lý dịch hại theo quy trình Much More Rice của Công ty Bayer và giảm giống bằng thiết bị sạ cụm của Công ty Sài Gòn Kim Hồng.

Qua buổi hội thảo sơ kết cho thấy lợi nhuận trong mô hình tăng hơn 31% so với tập quán của bà con nông dân, lợi nhuận trên 40 triệu đồng/ha, tăng 10 triệu đồng/ha so với tập quán sản xuất truyền thống.

Ông Nguyễn Thanh Hải, Trưởng phòng Kỹ thuật - Trung tâm Khuyến nông Sóc Trăng cho biết: Mô hình canh tác lúa giảm phát thải không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất, tăng lợi nhuận cho nông dân mà còn góp phần quan trọng trong sản xuất lúa theo hướng bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây là hướng đi phù hợp với Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao.

Theo ông Hải, tại Sóc Trăng, kết quả bước đầu cho thấy mô hình có tính khả thi cao, phù hợp với điều kiện canh tác của địa phương và nhận được sự hưởng ứng tích cực từ nông dân. Trong thời gian tới, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Sóc Trăng sẽ tiếp tục phối hợp với các HTX để nhân rộng mô hình, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao vùng ĐBSCL.

“Mô hình canh tác lúa giảm phát thải tại Sóc Trăng là dấu mốc quan trọng trong việc ứng dụng các giải pháp sản xuất nông nghiệp bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu. Kết quả đạt được cho thấy mô hình không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất, tăng lợi nhuận cho nông dân mà còn góp phần bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính", ông Nguyễn Thanh Hải, Trưởng phòng Kỹ thuật - Trung tâm Khuyến nông Sóc Trăng, đánh giá.