Tạo sức bật mới cho nông nghiệp
Trên hành trình đổi mới mô hình tăng trưởng, An Giang xác định khoa học công nghệ là trụ cột trọng yếu trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Với tầm nhìn “nông nghiệp là nền tảng, nông dân là chủ thể, nông thôn là động lực”, tỉnh đã cụ thể hóa bằng nhiều chương trình hành động thiết thực, đưa ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào từng lĩnh vực sản xuất, đặc biệt là nông nghiệp.
Nông dân An Giang ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất nấm ăn, nấm dược liệu có giá trị kinh tế cao. Ảnh: Trung Chánh.
Ông Võ Minh Trung, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh An Giang cho biết, trong giai đoạn 2020 - 2025, tỉnh đã triển khai 210 nhiệm vụ khoa học công nghệ các cấp, trong đó có 6 nhiệm vụ cấp quốc gia, 94 nhiệm vụ cấp tỉnh và 110 nhiệm vụ cấp cơ sở. Riêng lĩnh vực nông nghiệp chiếm tới với 99 nhiệm vụ, phản ánh rõ định hướng ưu tiên của tỉnh: lấy nghiên cứu khoa học làm nền tảng để đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị nông sản.
Các đề tài tập trung vào nhiều hướng nghiên cứu thiết thực như lai tạo giống lúa chất lượng cao, giống thủy sản thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo tồn nguồn gen cây dược liệu vùng Bảy Núi, nghiên cứu quy trình trồng trọt - chăn nuôi an toàn sinh học, ứng dụng công nghệ sinh học và IoT trong canh tác... Hầu hết các đề tài sau nghiệm thu đều được chuyển giao cho doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân triển khai vào thực tế, góp phần hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp.
Cùng với hoạt động nghiên cứu, An Giang chú trọng thúc đẩy đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp. Giai đoạn 2020 - 2025, tỉnh đã hỗ trợ 8 dự án đổi mới công nghệ với tổng kinh phí hơn 19 tỷ đồng, giúp doanh nghiệp địa phương đầu tư thiết bị mới, cải tiến quy trình sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Xây dựng nền nông nghiệp tri thức xanh
Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh An Giang Võ Minh Trung khẳng định, các kết quả nghiên cứu được ứng dụng vào thực tiển đã góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, giảm phát thải và xây dựng nền nông nghiệp tri thức xanh. Trong đó, các dự án lai tạo giống lúa ngắn ngày, chịu mặn, chống đổ ngã và kháng sâu bệnh đã giúp tăng năng suất, chất lượng gạo, thích ứng với biến đổi khí hậu. Bên cạnh đó, các nghiên cứu nuôi trồng thủy sản công nghệ cao, đặc biệt với cá tra và tôm nước lợ đã giúp chuẩn hóa quy trình, giảm thiểu ô nhiễm và nâng giá trị sản phẩm xuất khẩu.
Trong lĩnh vực trồng trọt, các đề tài IPHM (quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp), tưới ngập - khô xen kẽ (AWD), bón phân chính xác, quản lý dịch hại bằng giải pháp sinh học đã được triển khai trên hàng chục ngàn ha lúa. Nhờ đó, lượng nước tưới giảm 25 - 30%, chi phí phân bón và thuốc bảo vệ thực vật giảm 15 - 20%, trong khi năng suất giữ ổn định, chất lượng hạt gạo đồng đều và an toàn hơn.
Đặc biệt, mô hình “cánh đồng thông minh” ở nhiều địa phương được xây dựng dựa trên kết quả nghiên cứu khoa học, nơi nông dân sử dụng cảm biến mực nước, camera giám sát đồng ruộng, phần mềm khuyến nông số để theo dõi sâu bệnh và tư vấn kỹ thuật theo thời gian thực.
Trong chăn nuôi, các đề tài khoa học về an toàn sinh học, chuồng trại lạnh, quy trình khử trùng đa lớp, quản lý dữ liệu đàn bằng phần mềm đã góp phần quan trọng giúp ngành chăn nuôi phục hồi sau dịch bệnh. Một số trang trại áp dụng thành công công nghệ xử lý chất thải bằng chế phẩm vi sinh, biến phụ phẩm chăn nuôi thành phân hữu cơ, góp phần giảm phát thải khí nhà kính và tạo nguồn thu mới.
Ở lĩnh vực thủy sản, An Giang đẩy mạnh nghiên cứu mô hình nuôi cá tra, nuôi tôm tuần hoàn nước, ứng dụng cảm biến đo oxy – pH – nhiệt độ, nhật ký điện tử, tự động cho ăn kết hợp camera giám sát. Những ứng dụng này đã giúp tăng tỷ lệ sống của cá, tôm giống, giảm hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR), đồng thời đảm bảo truy xuất nguồn gốc phục vụ xuất khẩu sang các thị trường khó tính.
Người dân phường Rạch Giá, tỉnh An Giang sử dụng điện thoại thông minh để truy xuất nguồn gốc gạo đạt chuẩn OCOP. Ảnh: Trung Chánh.
Khoa học công nghệ chỉ phát huy hết giá trị khi gắn liền với chuyển đổi số. Toàn tỉnh hiện đã xây dựng cơ sở dữ liệu nông nghiệp, cấp mã số vùng trồng và áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử cho nhiều sản phẩm chủ lực như lúa gạo, xoài, thủy sản. Nông dân được tập huấn sử dụng nhật ký điện tử, cập nhật dữ liệu thời tiết, thủy văn, dịch hại để chủ động sản xuất. Hàng trăm sản phẩm OCOP và đặc sản nông thôn đã được đưa lên sàn thương mại điện tử, giúp nông dân tiếp cận thị trường rộng mở, giảm khâu trung gian, tăng thu nhập.
Theo định hướng giai đoạn 2025 - 2030, An Giang đẩy mạnh truyền thông thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia. Ưu tiên nguồn lực cho nghiên cứu, đặc biệt trong nông nghiệp công nghệ cao, công nghệ sinh học, dược liệu, AI. Phát triển hạ tầng số và cơ sở dữ liệu mở cho ngành nông nghiệp. Tăng cường liên kết vùng, phát triển chuỗi giá trị nông sản xanh, hướng đến thị trường tín chỉ carbon.
Nông dân An Giang hôm nay dùng điện thoại thông minh, dữ liệu số để quản lý ruộng đồng, đó là bước chuyển từ nông nghiệp kinh nghiệm sang nông nghiệp thông minh. Với tinh thần đổi mới, sáng tạo và khát vọng phát triển, An Giang quyết tâm đưa khoa học công nghệ và chuyển đổi số trở thành nền tảng vững chắc cho nền nông nghiệp hiện đại, xanh và bền vững.
