Dưới cái nắng cháy đặc trưng của vùng đất biên viễn Tây Ninh, một cuộc đại hành quân của công nghệ và tri thức đang diễn ra âm thầm nhưng quyết liệt. Không còn những dãy chuồng hở nồng nặc mùi chất thải, Tây Ninh của thập kỷ này đã khoác lên mình tấm áo mới: Một hệ sinh thái chăn nuôi khép kín, hiện đại bậc nhất Đông Nam Á, nơi những "ông lớn" như Hùng Nhơn, C.P. Việt Nam… đang đặt những viên gạch nền móng cho khát vọng chăn nuôi xanh, bền vững.
Tây Ninh vươn mình thành thủ phủ chăn nuôi công nghệ cao hàng đầu tại khu vực phía Nam. Ảnh: Trần Trung.
Tầm nhìn chiến lược làm nên kỳ tích
Cách đây hơn mười năm, nhắc đến Tây Ninh, người ta thường nghĩ ngay đến những cánh đồng mía ngút ngàn, những rẫy sắn (khoai mì) trải dài hay những vườn cao su thẳng tắp. Chăn nuôi khi đó vẫn chỉ là "phần phụ" với quy mô hộ gia đình nhỏ lẻ, bấp bênh theo nhịp đập của thị trường và dịch bệnh.
Tuy nhiên, với tầm nhìn chiến lược, lãnh đạo tỉnh Tây Ninh đã nhận ra tiềm năng khổng lồ từ vị trí địa lý: Tiếp giáp TP.HCM - thị trường tiêu thụ lớn nhất nước, và là cửa ngõ giao thương với Campuchia. Đặc biệt, quỹ đất dồi dào, mật độ chăn nuôi còn thấp và xa khu dân cư là "vàng ròng" để phát triển chăn nuôi an toàn sinh học.
Dự án nhà máy ấp trứng Bel Gà là một trong những dấu ấn lớn của ngành chăn nuôi địa phương, thúc đẩy tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng công nghệ cao, bền vững và có thể xuất khẩu. Ảnh: Trần Trung.
Tây Ninh đã thực hiện cuộc “xoay trục” mạnh mẽ trong phát triển nông nghiệp, quyết liệt chuyển dịch cơ cấu từ trồng trọt sang chăn nuôi, với định hướng rõ ràng là chăn nuôi công nghệ cao thay cho phương thức truyền thống. Tỉnh ban hành đồng bộ cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao, tự động hóa các khâu chăn nuôi, gắn với yêu cầu bảo vệ môi trường.
Ngoài ra, tỉnh chủ động xây dựng 92 cơ sở và 5 vùng an toàn dịch bệnh cấp huyện được xem là “giấy thông hành” quan trọng, giúp sản phẩm chăn nuôi của tỉnh tự tin tiếp cận các thị trường khó tính, trong đó có thị trường xuất khẩu. Đặc biệt, những chính sách “trải thảm đỏ”, ưu đãi về thuế cùng quỹ đất sạch đã tạo lực hút lớn, đưa các doanh nghiệp đầu ngành - những “con sếu đầu đàn” tìm về đầu tư.
Nếu phải chọn một cái tên tiêu biểu cho sự lột xác của chăn nuôi Tây Ninh, đó chính là Tập đoàn Hùng Nhơn. Với tư duy "muốn đi xa phải đi cùng nhau", Hùng Nhơn đã bắt tay cùng "gã khổng lồ" De Heus (Hà Lan) để triển khai chuỗi dự án Tổ hợp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao DHN.
Với tổng mức đầu tư cho 12 dự án dự kiến 10.000 tỷ, chuỗi 12 dự án này có thể xem là bước tiến quan trọng đưa Tây Ninh trở thành trung tâm nông nghiệp công nghệ cao tiêu biểu của khu vực Đông Nam Á. Mục tiêu đến 2030, chuỗi dự án này sẽ đóng góp khoảng 2 tỷ USD cho liên doanh De Heus - Hùng Nhơn.
Bel Gà - De Heus không chỉ ấp trứng mà còn xây dựng chuỗi cung ứng sạch, bền vững và có thể xuất khẩu, bao gồm các trang trại gà bố mẹ, trang trại gà nuôi thịt an toàn và cả các nhà máy chế biến sản phẩm. Ảnh: Trần Trung.
Ông Vũ Mạnh Hùng, Chủ tịch Tập đoàn Hùng Nhơn cho biết, chuỗi dự án do De Heus và Hùng Nhơn triển khai không chỉ ứng dụng công nghệ chăn nuôi hiện đại mà còn tập trung phát triển vùng nguyên liệu sạch, đảm bảo kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, độc tố nấm mốc trong thức ăn chăn nuôi.
"Chúng tôi không đầu tư chăn nuôi. Chúng tôi đang xây dựng một niềm tin cho người tiêu dùng và khẳng định vị thế của nông nghiệp Việt Nam trên bản đồ thế giới", ông Vũ Mạnh Hùng nhấn mạnh.
Song hành cùng Hùng Nhơn, C.P. Việt Nam đã biến Tây Ninh thành cứ điểm quan trọng trong chiến lược Feed-Farm-Food (từ trang trại đến bàn ăn). C.P. không chỉ đầu tư vào các trang trại lõi mà còn lan tỏa công nghệ thông qua mô hình liên kết với người dân. Tuy nhiên, tiêu chuẩn của C.P. tại Tây Ninh đã được nâng lên một tầm cao mới.
Với tổng mức đầu tư cho 12 dự án dự kiến 10.000 tỷ, chuỗi 12 dự án của De Hues - Hùng Nhơn có thể xem là bước tiến quan trọng đưa Tây Ninh trở thành trung tâm nông nghiệp công nghệ cao tiêu biểu của khu vực Đông Nam Á. Ảnh: Trần Trung.
Nhờ sự hiện diện của C.P, hàng ngàn nông dân Tây Ninh từ những người "nuôi theo bản năng" đã trở thành những "công nhân nông nghiệp" trình độ cao, làm chủ công nghệ và có thu nhập ổn định. Không còn tư duy "may rủi" với chuồng hở, các chủ trang trại địa phương bắt đầu học cách làm giàu bằng khoa học.
Minh chứng sống động nhất cho sự chuyển mình này chính là trang trại Futifarm của anh Văn Thanh Phong. Thay vì nuôi theo lối truyền thống, anh Phong đã mạnh dạn đầu tư hệ thống chuồng lạnh khép kín, ứng dụng công nghệ tự động hóa trong khâu chăm sóc.
Tại Futifarm, quy trình chăn nuôi được chuẩn hóa nghiêm ngặt theo hướng hiện đại: An toàn sinh học làm cốt lõi: Ngăn chặn tuyệt đối nguồn lây bệnh từ bên ngoài. Hệ thống xử lý môi trường đạt chuẩn: Biến chất thải thành nguồn năng lượng và phân bón hữu cơ, không gây mùi hôi cho khu vực xung quanh.
Mô hình của anh Phong không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao mà còn là bằng chứng cho thấy người nông dân Tây Ninh hoàn toàn có đủ năng lực để tiếp nhận và làm chủ công nghệ đỉnh cao của thế giới.
Nhờ sự hiện diện của C.P., hàng ngàn nông dân Tây Ninh từ những người "nuôi theo bản năng" đã trở thành những "công nhân nông nghiệp" trình độ cao. Ảnh: Trần Trung.
Làn sóng đầu tư tỷ đô
Sự thành công của Hùng Nhơn hay C.P. Việt Nam tại Tây Ninh không chỉ là những điểm sáng đơn lẻ, mà nó đã trở thành "ngòi nổ" cho một làn sóng đầu tư mạnh mẽ chưa từng có. Thị trường chăn nuôi Tây Ninh chứng kiến một hiệu ứng Domino ngoạn mục: Khi các "sếu đầu đàn" đã khẳng định được tính hiệu quả của vùng đất này, hàng loạt tập đoàn lớn khác cũng không thể đứng ngoài cuộc đua.
Phối cảnh mô hình tổ hợp trại nuôi heo cao tầng của BAF. Ảnh: T.T.
Nổi lên như một hiện tượng trong lĩnh vực chăn nuôi heo, Tập đoàn BaF đang tạo dấu ấn rõ nét khi lựa chọn Tây Ninh làm “điểm tựa” triển khai hàng loạt cụm trang trại chăn nuôi hiện đại, tiêu biểu như Trang trại xanh BaF Tây Ninh. Thay vì đầu tư manh mún, doanh nghiệp phát triển theo mô hình cụm liên kết, ứng dụng công nghệ quản lý tiên tiến của châu Âu. Các trang trại được vận hành trong môi trường kiểm soát nhiệt độ nghiêm ngặt, chất thải chăn nuôi được xử lý qua hệ thống lọc hiện đại để tái sử dụng, từng bước hiện thực hóa mô hình kinh tế tuần hoàn – hướng đi tất yếu của nông nghiệp bền vững.
Hiện Công ty Cổ phần Nông nghiệp BaF Việt Nam đang đầu tư và vận hành nhiều dự án chăn nuôi heo quy mô lớn tại các xã trên địa bàn tỉnh Tây Ninh. Nổi bật là dự án Trang trại chăn nuôi heo công nghệ cao Hải Đăng (xã Tân Hòa) với quy mô 5.000 heo nái và 60.000 heo thịt, tổng diện tích 50ha. Bên cạnh đó, BaF còn phát triển nhiều trang trại theo mô hình trại lạnh khép kín tại các địa bàn như Tân Châu, Tâm Hưng, Phước Vinh, Thạnh Bình, Tân Thành, Tân Hội, Tân Đông…, với quy mô mỗi trại từ 5.000 đến 60.000 con, góp phần hình thành mạng lưới chăn nuôi tập trung, đồng bộ.
Đáng chú ý, BaF đang xúc tiến dự án chăn nuôi heo cao tầng tích hợp công nghệ lọc khí - khử mùi, kết hợp nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi, giết mổ và chế biến thực phẩm từ thịt heo tại xã Tân Hòa, với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 12.323 tỷ đồng. Dự án có quy mô 64.000 heo nái và 800.000 heo thịt, đi kèm nhà máy thức ăn công suất 600.000 tấn/năm, nhà máy giết mổ 2 triệu con/năm và nhà máy chế biến thực phẩm 55.000 tấn/năm.
Theo doanh nghiệp, mô hình chăn nuôi heo cao tầng áp dụng loạt công nghệ tiên tiến như hệ thống lọc khí 4 lớp, khử mùi hai tầng, xử lý nước thải tuần hoàn 100%, quản lý tiểu khí hậu và chẩn đoán sức khỏe đàn heo bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Các giải pháp này giúp giảm hơn 80% phát thải khí, tiết kiệm 27% chi phí nhân công, giảm khoảng 135.000 đồng chi phí sản xuất mỗi đầu heo, đồng thời nâng hiệu quả sử dụng đất lên hơn 5 lần so với mô hình chăn nuôi truyền thống.
Các dự án chăn nuôi công nghệ cao đổ bộ vào Tây Ninh. Ảnh: Trần Trung.
Không đứng ngoài cuộc, Japfa Comfeed Việt Nam cũng nhanh chóng cắm cờ tại Tây Ninh với những trang trại gà giống và heo thịt quy mô công nghiệp. Với kinh nghiệm từ các thị trường quốc tế, Japfa mang đến quy trình quản lý dịch bệnh nghiêm ngặt và hệ thống thức ăn chăn nuôi được tối ưu hóa cho từng giai đoạn phát triển của vật nuôi. Sự hiện diện của Japfa góp phần làm phong phú thêm hệ sinh thái chăn nuôi, tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh về công nghệ và chất lượng.
Sự đổ bộ của các doanh nghiệp này đã thay đổi hoàn toàn cấu trúc ngành chăn nuôi của tỉnh. Theo số liệu thống kê, tỷ trọng chăn nuôi trang trại tập trung tại Tây Ninh đã tăng vọt từ mức trung bình lên chiếm hơn 70% tổng đàn. Đây là con số biết nói, minh chứng cho việc xóa bỏ dần phương thức chăn nuôi nhỏ lẻ, kém hiệu quả và đầy rủi ro dịch bệnh.
Đoàn công tác Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng lãnh đạo tỉnh Tây Ninh thăm, kiểm tra chuỗi dự án Tổ hợp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao DHN của De Heus - Hùng Nhơn. Ảnh: T.T.
Ông Nguyễn Đình Xuân, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh cho rằng, sự xuất hiện của các "sếu đầu đàn" như C.P Việt Nam, CJ Vina Agri, Japfa, De Heus và đặc biệt là Tập đoàn Hùng Nhơn đã hình thành nên các chuỗi liên kết giá trị từ trang trại đến bàn ăn.
"Tây Ninh đang đi đúng hướng khi lấy công nghệ cao làm lõi, lấy doanh nghiệp lớn làm đầu tàu để kéo cả hệ thống đi lên. Chúng tôi không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng, mà hướng tới một nền chăn nuôi tuần hoàn, bền vững", ông Nguyễn Đình Xuân, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh nhấn mạnh.
Nhìn vào sự chuyển mình của Tây Ninh, có thể rút ra bài học lớn cho ngành nông nghiệp Việt Nam: Công nghệ không chỉ là máy móc, mà là tư duy.Sự kết hợp giữa chính quyền năng động, doanh nghiệp tâm huyết và người nông dân sẵn sàng thay đổi đã biến một vùng đất biên giới đầy nắng gió thành hình mẫu của nông nghiệp 4.0. Thập kỷ đột phá của Tây Ninh chính là lời khẳng định: Nếu có khát vọng và đi đúng hướng, nông sản Việt hoàn toàn có thể chinh phục thế giới bằng chất lượng và công nghệ.
