Theo TS Phùng Thế Hải, Giám đốc Trung tâm Giống gia súc lớn Trung ương (Viện Chăn nuôi), phần lớn bò sữa trong nước hiện phải nhập khẩu. Khi đưa về Việt Nam, nơi có môi trường nóng ẩm, biên độ nhiệt lớn, nhiều con bị giảm năng suất, tỷ lệ bệnh cao hơn so với ở quốc gia xuất xứ. Điều này khiến công tác tạo giống gặp khó, chưa hình thành được nguồn gen ổn định tại chỗ.
Hai cá thể bò sữa giống được Công ty Hồ Toản trao tặng. Ảnh: Bảo Thắng.
Điểm đặc biệt của 2 cá thể bò sữa đực giống HF (Holstein Friesian) được tặng sáng 11/12 nằm việc, chúng được mang thai và sinh trưởng ngay tại Việt Nam, dù vẫn là bò thuần. Việc mang thai, chửa đẻ trong điều kiện bản địa giúp bê con có khả năng thích nghi tốt hơn với khí hậu nhiệt đới ẩm.
"Quá trình mang thai trong nước tạo ra 'thế hệ chuyển tiếp', giúp con non đáp ứng tốt hơn với nhiệt độ, độ ẩm và hệ dinh dưỡng tại Việt Nam", ông Hải nói. Nguồn giống quý hiếm này được chọn từ nhóm bò mẹ có năng suất cao của trang trại, phối giống bằng nguồn tinh chất lượng.
Hiện nay, để tìm được một con bò thuần có lịch sử sinh sản và năng suất đạt chuẩn, thích nghi được với điều kiện Việt Nam, chi phí và thời gian rất lớn. Vì vậy, những cá thể hội đủ cả 3 yếu tố, gồm gen tốt, sinh tại Việt Nam, thích nghi ổn định trở nên đặc biệt quan trọng.
Tổng giám đốc Lương Duy Toản chia sẻ, doanh nghiệp đang áp dụng chương trình quản lý di truyền theo hướng chọn lọc tinh giới tính cho bò tơ và ưu tiên tinh đực từ các quốc gia có hệ thống chọn giống phát triển như Hoa Kỳ, Israel, Canada.
Việc quản lý phả hệ như vậy giúp tạo ra nguồn bê có chất lượng đồng đều và ổn định, giúp người chăn nuôi có thể tiếp cận nguồn giống có kiểm soát khi doanh nghiệp chuyển giao.
Bối cảnh toàn ngành càng làm giá trị này nổi bật. Nhiều nông hộ đã giảm đàn do giá thu mua thấp, có nơi gần bằng giá thành sản xuất. Một con bò đầu tư gần 100 triệu đồng nhưng lợi nhuận chỉ khoảng 7 triệu đồng/năm khiến việc duy trì đàn không còn hấp dẫn. Khi người chăn nuôi giảm đàn, nhu cầu tái tạo giống trong dân càng tăng, trong khi nguồn giống thích nghi tốt lại khan hiếm.
Cá thể bê con trong khu trang trại của Công ty Hồ Toản. Ảnh: Bảo Thắng.
Lãnh đạo Trung tâm Giống gia súc lớn Trung ương cho biết, sẽ đánh giá 2 cá thể theo quy trình nghiêm ngặt, từ sức khỏe, sinh trưởng, đến năng suất sữa. Nếu đạt chuẩn, chúng sẽ được đưa vào khai thác tinh thương phẩm.
Việc hình thành một nguồn giống thuần, thích nghi trong nước là mắt xích quan trọng giúp nâng chất lượng đàn bò sữa Việt Nam. Mỗi mẫu tinh đạt chuẩn có thể nhân ra hàng trăm, hàng nghìn bê con, tạo hiệu ứng lan tỏa rất lớn. Đây là cơ sở để tạo thế hệ bò sữa phù hợp với điều kiện Việt Nam, giúp người chăn nuôi giảm rủi ro và nâng năng suất dài hạn.
Hoạt động trao tặng diễn ra cùng thời điểm Đoàn công tác các cơ quan báo chí tuyên truyền về ngành nông nghiệp và môi trường làm việc với Công ty CP Hồ Toản.
Đoàn gồm ông Lê Xuân Dũng, Phó Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường; ông Tô Đức Huy, Chánh Văn phòng; và ông Nguyễn Việt Hùng, Phó Trưởng Văn phòng phụ trách Văn phòng Trung du miền núi phía Bắc. Chuyến công tác nhằm ghi nhận các mô hình tiêu biểu, trong đó có những nỗ lực của cơ sở sản xuất trong việc chia sẻ nguồn gen tốt cho cơ quan nghiên cứu và cho nông dân.
Qua thực tế cơ sở, đoàn công tác đánh giá cao công nghệ kiểm soát môi trường nuôi và dinh dưỡng của doanh nghiệp. Đặc biệt, là năng suất sữa bình quân khoảng 38,6 kg/con/ngày, cao hơn mức trung bình của nhiều trang trại trong nước. Hệ thống chuồng trại được thiết kế với công nghệ làm mát vận hành liên tục 24/7 theo chỉ số THI, giúp bò giảm stress nhiệt trong điều kiện nóng ẩm.
Hệ thống xử lý chất thải được bố trí để đảm bảo môi trường xung quanh trang trại, thể hiện qua việc nhiều diện tích ven trại có thể trồng rau màu. Đây là yếu tố quan trọng khi các cơ sở sản xuất lớn cần duy trì vệ sinh thú y và hạn chế lây nhiễm chéo cho đàn bò.
