Quy định mới về thu hồi đất, tái định cư
Nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai 2024 và các luật sửa đổi, bổ sung có liên quan, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 254/2025/QH15 có hiệu lực từ 1/1/2026.
Nghị quyết đã quy định một số điểm mới về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, căn cứ tính tiền sử dụng đất… Trong đó, đáng chú ý nhất là quy định về mức nộp tiền sử dụng đất từ ngày 1/1/2026 khi chuyển đất vườn, ao, đất nông nghiệp sang đất ở và nới lỏng điều kiện tách thửa, hợp thửa từ ngày 1/1/2026.
Trong đó, Điều 11 Nghị quyết số 254/2025/QH15 quy định, bên cạnh trường hợp việc tách thửa, hợp thửa phải bảo đảm có lối đi kết nối với đường giao thông công cộng thì người sử dụng đất được tách thửa, hợp thửa khi được người sử dụng đất liền kề đồng ý cho sử dụng lối đi chung để kết nối với đường giao thông công cộng, điều này giúp giải quyết được việc có nhiều thửa đất muốn tách thửa, hợp thửa nhưng không giải quyết được do không tiếp giáp trực tiếp với đường giao thông công cộng.
Ngoài ra, Nghị quyết cũng mở rộng trường hợp Nhà nước thu hồi đất gồm: Để xây dựng cơ sở cai nghiện ma túy do lực lượng vũ trang quản lý; để thực hiện dự án trong khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế…
UBND cấp tỉnh được giao xây dựng, trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định bảng giá đất lần đầu để công bố và áp dụng từ ngày 1/1/2026. Ảnh: Phạm Oanh.
Xây dựng bảng giá đất từ đầu năm 2026
Theo khoản 3 Điều 159 Luật Đất đai 2024, UBND cấp tỉnh được giao xây dựng, trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định bảng giá đất lần đầu để công bố và áp dụng từ ngày 1/1/2026.
Hằng năm, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm trình Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung bảng giá đất để công bố và áp dụng từ ngày 1/1 của năm tiếp theo.
Trường hợp cần thiết phải điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung bảng giá đất trong năm, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm trình Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định.
Các trường hợp được miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp từ 1/1/2026
Chính phủ ban hành Nghị định số 292/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 216/2025/QH15 về việc kéo dài thời hạn miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp.
Theo Nghị định, các đối tượng được miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp thực hiện theo quy định tại Điều 1 Nghị quyết số 55/2010/QH12 về miễn, giảm thuế sử dụng đất nông nghiệp (đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Nghị quyết số 28/2016/QH14), cụ thể:
Miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp đối với toàn bộ diện tích đất nông nghiệp phục vụ nghiên cứu, sản xuất thử nghiệm; diện tích đất trồng cây hàng năm theo quy định của pháp luật về đất đai; diện tích đất làm muối.
Miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp đối với toàn bộ diện tích đất nông nghiệp được Nhà nước giao hoặc công nhận quyền sử dụng đất cho hộ nghèo.
Miễn thuế sử dụng đất đối với diện tích đất trồng cây hàng năm theo quy định của pháp luật về đất đai từ ngày 1/1/2026 đến hết ngày 31/12/2030. Ảnh: Phạm Oanh.
Miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp đối với toàn bộ diện tích đất nông nghiệp cho các đối tượng sau: Hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước giao, công nhận quyền sử dụng đất để sản xuất nông nghiệp, nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp (bao gồm cả nhận thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất nông nghiệp); hộ gia đình, cá nhân là thành viên hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã sản xuất nông nghiệp; hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư đã nhận đất giao khoán ổn định của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, nông trường quốc doanh, lâm trường quốc doanh và hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư nhận đất giao khoán ổn định của công ty nông, lâm nghiệp để sản xuất nông nghiệp theo quy định của phá luật; hộ gia đình, cá nhân sản xuất nông nghiệp góp quyền sử dụng đất nông nghiệp của mình để thành lập hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã sản xuất nông nghiệp theo quy định của Luật Hợp tác xã.
Miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp đối với diện tích đất nông nghiệp được Nhà nước giao cho tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, đơn vị sự nghiệp và các đơn vị khác đang trực tiếp sử dụng đất để sản xuất nông nghiệp.
Đối với diện tích đất nông nghiệp mà Nhà nước giao cho tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, đơn vị sự nghiệp và các đơn vị khác đang quản lý nhưng không trực tiếp sử dụng đất để sản xuất nông nghiệp mà giao cho tổ chức, cá nhân khác nhận thầu theo hợp đồng để sản xuất nông nghiệp thì thực hiện thu hồi đất theo quy định của Luật Đất đai; trong thời gian Nhà nước chưa thu hồi đất thì phải nộp 100% thuế sử dụng đất nông nghiệp.
Giảm thuế môi trường đối với xăng dầu
Theo Nghị quyết số 109/2025/UBTVQH15, mức thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu, mỡ nhờn tiếp tục giảm 50% trong năm 2026 như mức thuế áp dụng trong năm 2025 (trừ nhiên liệu bay).
Cụ thể, Điều 1 Nghị quyết số 109/2025/UBTVQH15 quy định mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, mỡ nhờn từ ngày 1/1/2026 đến hết ngày 31/12/2026 được như sau: Đối với Xăng, trừ etanol là 2.000 đồng/l; Dầu diesel, Dầu mazut, Dầu nhờn là 1.000 đồng/l; Dầu hỏa 600 đồng/l.
Từ ngày 1/1/2027 trở đi được thực hiện theo quy định tại Mục I khoản 1 Điều 1 của Nghị quyết số 579/2018/UBTVQH14 (tức sẽ mức thuế sẽ tăng trở lại nếu không có Nghị quyết tiếp tục giảm).
