Mùa lạnh là giai đoạn sức khỏe của người già, trẻ nhỏ và người có bệnh mạn tính đều dễ bị tác động, với các bệnh về đường hô hấp. Trong đó, cảm lạnh thông thường là căn bệnh rất thường gặp. Nguyên nhân chủ yếu là do virus xâm nhập khi cơ thể bị giảm sức đề kháng, niêm mạc mũi họng khô do không khí lạnh, tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh phát triển.
Người bị cảm lạnh thường có triệu chứng hắt hơi, sổ mũi, đau đầu, ngạt mũi, đôi khi kèm theo ho nhẹ. Dù không quá nguy hiểm, nhưng nếu không điều trị và nghỉ ngơi đúng cách, cảm lạnh có thể dẫn đến viêm họng, viêm phế quản, thậm chí viêm phổi.
Mùa lạnh cần giữ ấm cho cơ thể để phòng ngừa các chứng bệnh. Ảnh: TL
Viêm họng và viêm amidan cũng là những căn bệnh quen thuộc trong mùa lạnh. Khi không khí khô, lớp niêm mạc họng dễ bị kích ứng, gây đau rát, nuốt vướng, ho khan. Trẻ em là đối tượng dễ mắc nhất vì hệ miễn dịch còn yếu.
Trong khi đó, người lớn nếu phải nói nhiều, hút thuốc lá hay uống rượu bia cũng dễ bị tái phát. Một số trường hợp viêm họng kéo dài, không được điều trị đúng có thể gây biến chứng viêm tai giữa hoặc thấp tim. Vì vậy, khi có dấu hiệu viêm họng, người bệnh cần giữ ấm cổ, tránh uống nước đá, súc miệng nước muối loãng, và có thể dùng mật ong, gừng, chanh để làm dịu họng.
Một căn bệnh khác cũng xuất hiện trong mùa lạnh là cúm mùa. Virus cúm lây lan rất nhanh qua đường hô hấp, đặc biệt là trong những không gian kín, nơi tập trung đông người như văn phòng, trường học, hay phương tiện công cộng. Cúm có thể gây sốt cao, đau đầu, đau mỏi toàn thân, ho khan, sổ mũi, và cảm giác kiệt sức.
Đối với người bình thường, bệnh có thể tự khỏi sau 5–7 ngày, nhưng với người già, phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh nền, cúm có thể dẫn đến viêm phổi nặng, thậm chí tử vong. Vì vậy, tiêm vắc xin cúm định kỳ mỗi năm là biện pháp phòng bệnh rất hiệu quả, giúp cơ thể chủ động tạo kháng thể chống lại virus cúm đang lưu hành.
Ngoài các bệnh hô hấp thì bệnh xương khớp cũng là nỗi ám ảnh của nhiều người trong mùa lạnh. Nhiệt độ thấp khiến các mạch máu co lại, lưu thông máu đến các khớp bị hạn chế, gây đau nhức, cứng khớp, đặc biệt vào buổi sáng.
Người bị thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp hoặc gout thường cảm thấy cơn đau tái phát dữ dội hơn. Để giảm bớt tình trạng này, người bệnh cần giữ ấm toàn thân, đặc biệt là các vùng khớp như đầu gối, cổ tay, cổ chân; tránh ngâm nước lạnh hoặc ngồi lâu một chỗ. Việc vận động nhẹ nhàng, tập thể dục vừa sức mỗi sáng cũng giúp khí huyết lưu thông, hạn chế đau nhức.
Không chỉ có hô hấp và xương khớp, bệnh tim mạch và huyết áp cũng tăng mạnh trong mùa lạnh. Khi trời lạnh, các mạch máu ngoại vi co lại để giữ ấm, làm tăng áp lực máu lên thành mạch, dẫn đến tăng huyết áp đột ngột, nhồi máu cơ tim.
Người có bệnh tim mạch, cao huyết áp cần đặc biệt chú ý giữ ấm cơ thể, không nên tắm nước lạnh, tránh ra ngoài vào sáng sớm hoặc khuya muộn. Ngoài ra, cần duy trì chế độ ăn ít muối, ít chất béo, đồng thời theo dõi huyết áp hàng ngày để phát hiện sớm bất thường.
Bên cạnh đó, mùa lạnh cũng là thời điểm dễ bùng phát các bệnh về da. Do độ ẩm trong không khí thấp, da dễ bị khô, nứt nẻ, bong tróc. Nhiều người còn bị chàm, viêm da cơ địa, mề đay do lạnh. Với trẻ em, tình trạng nứt nẻ môi, khô má, nứt gót chân là rất phổ biến. Để phòng ngừa, cần uống đủ nước, dùng kem dưỡng ẩm thường xuyên và hạn chế tắm nước quá nóng - vì nước nóng có thể làm mất lớp dầu tự nhiên trên da, khiến da càng khô và dễ viêm hơn.
Đối với hệ tiêu hóa, mùa lạnh cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Do thời tiết lạnh khiến con người có xu hướng ăn uống nhiều hơn, đặc biệt là các món cay nóng, chiên rán, lẩu, rượu bia - dẫn đến rối loạn tiêu hóa, viêm dạ dày, tăng acid dịch vị. Người có bệnh dạ dày mạn tính cần đặc biệt chú ý không ăn quá no, tránh ăn đêm và hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ. Việc ăn nhiều rau xanh, trái cây, uống nước ấm giúp hệ tiêu hóa hoạt động ổn định hơn.
Đồng thời, khi bước vào mùa lạnh, cũng phải đề phòng các bệnh về thần kinh và tâm lý như mất ngủ hoặc trầm cảm. Việc thiếu ánh sáng mặt trời khiến cơ thể giảm tiết serotonin (một hormone tạo cảm giác vui vẻ) dẫn đến mệt mỏi, buồn chán, thiếu năng lượng. Một số người còn bị rối loạn cảm xúc theo mùa. Để khắc phục, nên dành thời gian ra ngoài trời nắng, tập thể dục nhẹ, duy trì chế độ sinh hoạt điều độ và ngủ đủ giấc.
