Đà Nẵng 'đánh thức' sản phẩm vùng cao từ du lịch cộng đồng

Cải thiện đời sống từ du lịch cộng đồng

Nhờ tham gia mô hình du lịch dựa vào cộng đồng Phú Mưa tại thôn Ra Lang, xã Sông Kôn, chị A Lăng Thị Tuấn, người đồng bào Cơ Tu, có thêm nguồn thu nhập từ những công việc vốn đã gắn bó với đời sống thường nhật như nấu ăn, chuẩn bị đặc sản địa phương và bán nông sản phục vụ du khách.

Chị A Lăng Thị Tuấn chia sẻ, thường ngày, bà con vẫn lên rẫy trồng lúa, trồng đậu, chăm bắp, vào rừng kiếm sản vật như bao đời nay. Chỉ khi có đoàn khách đặt trước, nhịp sống của bản làng lại rộn ràng hơn với những mâm cơm đậm hương vị núi rừng, những tấm thổ cẩm nhiều sắc màu và tiếng cồng chiêng hòa cùng điệu múa tung tung da dá bên mái nhà Gươl.

“Hiện tôi vẫn làm nông nghiệp, trồng đậu, trồng bắp. Khi có khách đến, tôi tham gia nấu các món ăn truyền thống, biểu diễn múa tung tung da dá. Thu nhập được chia theo doanh thu nên cuộc sống có thêm nguồn thu đáng kể. Nông sản địa phương cũng bán được nhiều hơn”, chị Tuấn chia sẻ.

Không chỉ ở Ra Lang, tại Hợp tác xã Du lịch dựa vào cộng đồng Cơ Tu - Nam Giang ở thôn A Liêng, xã Bến Giằng, du lịch cộng đồng cũng đang mở thêm cánh cửa sinh kế cho người dân địa phương. 

Anh Briu Thương, Giám đốc Hợp tác xã Du lịch dựa vào cộng đồng Cơ Tu - Nam Giang cho biết: Người dân được cán bộ dự án hỗ trợ nhận diện tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng, xây dựng tour

Năm 2025, HTX Du lịch dựa vào cộng đồng Cơ Tu - Nam Giang đã được trao Giải thưởng du lịch ASEAN 2025 ở hạng mục giải thưởng du lịch cộng đồng trong khuôn khổ Diễn đàn Du lịch ASEAN - ATF 2025 tổ chức tại thành phố Johor, Malaysia. Đây được xem là sự ghi nhận quan trọng cho nỗ lực phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa của địa phương.

trải nghiệm, quảng bá điểm đến và phát triển các mặt hàng thủ công mỹ nghệ. Những đôi bàn tay từng quen với việc đan lát nay làm ra các sản phẩm thủ công không chỉ phục vụ đời sống mà còn tạo ra những món hàng mỹ nghệ mang dấu ấn văn hóa được du khách tìm mua. Hướng đi này vừa tạo sinh kế, vừa giữ màu xanh của núi rừng, bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống đang được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Điểm đáng chú ý của mô hình du lịch cộng đồng là cơ chế phân chia lợi ích công bằng cho cả 7 thôn cùng tham gia. Hợp tác xã là đầu mối tiếp nhận khách, điều phối lịch đón đoàn luân phiên giữa các thôn để cơ hội phát triển được san sẻ đồng đều.

“Trong năm 2025, mô hình đã đón hơn 600 lượt khách với khoảng 50 tour tham quan. Không chỉ tạo sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số, du lịch cộng đồng còn góp phần “đánh thức” những giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể của địa phương, để tiếng cồng chiêng, điệu múa truyền thống và nếp sống bản địa tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa”, anh Briu Thương chia sẻ. 

Hướng sinh kế bền vững cho vùng cao

Đây là 2 trong số 10 điểm du lịch dựa vào cộng đồng thuộc Dự án “Xây dựng cơ chế phát triển bền vững tiểu thủ công nghiệp ở nông thôn miền núi TP. Đà Nẵng (EMMi)” do Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tài trợ thông qua Tổ chức Cứu trợ/Phát triển quốc tế (FIDR), được UBND tỉnh Quảng Nam (cũ) phê duyệt triển khai từ năm 2021.

Dự án hướng tới mục tiêu tạo sinh kế bền vững cho người dân miền núi thông qua phát triển sản phẩm địa phương, tiểu thủ công nghiệp và du lịch dựa vào cộng đồng, đồng thời góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số.

Theo Sở NN-MT TP. Đà Nẵng, dự án triển khai trên địa bàn 35 xã miền núi của Quảng Nam (cũ), giai đoạn 2021-2026 với tổng vốn 900.000 USD. Sau gần 5 năm, dự án đã đạt nhiều kết quả rõ nét, đặc biệt trong hợp phần phát triển sản phẩm địa phương với hoạt động “Săn tìm kho báu” tại 9 huyện miền núi, giúp cộng đồng khai thác hiệu quả các nguồn lực sẵn có.

Đến nay, khoảng 750 sản phẩm địa phương đã được ghi nhận thuộc các nhóm dệt, cườm, đan lát, nông sản và chế biến. Từ nguyên liệu bản địa như thổ cẩm, tre nứa, nông sản, người dân đã tạo ra nhiều sản phẩm đa dạng như túi, khăn, ví, vòng trang sức; đồng thời phát triển thêm các sản phẩm chế biến từ gừng, ngũ cốc, dầu phụng, mè, tiêu đen… Các sản phẩm ngày càng được cải tiến để phù hợp thị trường du lịch và tiêu dùng hiện đại.

Hiện sản phẩm đã được tiêu thụ qua các tour du lịch, khách sạn, khu nghỉ dưỡng, cửa hàng lưu niệm, cửa hàng nông sản sạch và các sự kiện, lễ hội. Nhiều sản phẩm trong khuôn khổ dự án còn được phân phối tại các sân bay quốc tế ở Nhật Bản như Narita, Kansai và một số cửa hàng thực phẩm hữu cơ tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh. Riêng năm 2025, doanh thu từ sản phẩm địa phương ước đạt khoảng 1,5 tỷ đồng, cho thấy hiệu quả rõ nét trong kết nối sản xuất với thị trường.

Song song đó, các hoạt động xúc tiến như “Đêm ẩm thực Cơ Tu và Ca Dong”, chợ phiên nông sản vùng cao đã trở thành cầu nối quảng bá hiệu quả, đưa sản phẩm địa phương đến gần hơn với du khách, đồng thời tạo thêm sinh kế cho người dân.

Dự án cũng chú trọng nâng cao năng lực cộng đồng với 89 nhóm sáng kiến kinh doanh và 68 hướng dẫn viên du lịch địa phương. Trên nền tảng đó, 10 điểm du lịch cộng đồng đã được hình thành và đưa vào vận hành. Từ 8 tour với khoảng 40 lượt khách năm 2022, đến năm 2025 đã tăng lên hơn 600 lượt khách, dự kiến đạt 800 lượt vào năm 2026.

Theo ông Nguyễn Út, Phó Giám đốc Sở NN-MT TP. Đà Nẵng, sau gần 5 năm triển khai, dự án đã giúp nhiều sản phẩm miền núi nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Các mô hình du lịch cộng đồng phát huy hiệu quả, tạo việc làm, tăng thu nhập và từng bước thay đổi tư duy sản xuất theo hướng chủ động, bền vững.

“TP. Đà Nẵng cũng đã thống nhất chủ trương gia hạn dự án đến tháng 3/2027 và tổ chức triển lãm ẩm thực quy mô lớn, giới thiệu sản phẩm OCOP và sản phẩm thuộc dự án EMMi. Các sở, ngành tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Ban Quản lý dự án và tổ chức EMMi trong quá trình triển khai các hoạt động của dự án trong giai đoạn tiếp theo. Đặc biệt là các hoạt động xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm địa phương và kết nối doanh nghiệp lữ hành”, ông Út đề nghị.