Vòng đời mới của rác hữu cơ

Phân loại rác tại nguồn ủ phân hữu cơ

Nhìn những luống cải cúc, rau muống xanh mởn trong sương sớm, khó ngờ rằng chúng được chăm sóc, tưới bằng phân hữu cơ ủ từ rác thải. Những thùng đựng phân hữu cơ từ rác được đặt ngay ngắn thành một hàng bên cạnh ruộng để các bà, các chị ở thôn Du Nội, thôn Hà Nỗ, xã Đông Anh, TP Hà Nội có thể thay phiên nhau chăm bón.

Xách thùng đựng phân hữu cơ ủ từ chính rau, củ, quả, đồ ăn thừa trong gia đình mình, bà Đỗ Thị Thu Mai (thôn Du Nội) cho biết: “Gia đình tôi đã thành công trong việc ủ rác thành phân hữu cơ. Phân tơi, không mùi, dùng để bón cây cảnh và trồng rau. Lúc đầu tôi còn bỡ ngỡ, sau quen dần, phấn khởi vì thấy hiệu quả, vừa có lợi cho cây trồng, vừa giúp ích cho môi trường, lại giảm chi phí sản xuất”.

Hằng ngày, gia đình bà Mai cũng như hàng trăm hộ dân ở thôn Du Nội thực hiện phân loại rác như một thói quen. Việc này không phải là chuyện “một sớm, một chiều” mà đã được khởi xướng từ đầu năm 2021.

“Ngày ấy, việc phân loại rác được triển khai theo chỉ đạo của UBND xã. Xã chọn 2 thôn làm điểm là thôn Thái Bình và Du Nội. Thôn Du Nội sau khi nhận được kế hoạch đã triển khai chọn 100 hộ và chia làm 10 cụm dân cư để phân loại rác thải. Thôn tổ chức họp các chi hội trưởng, trưởng xóm, trưởng cụm dân cư để phổ biến, lấy đó làm lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền tới toàn thể nhân dân.

Chúng tôi tuyên truyền qua nhiều kênh như qua các hội nghị, loa đài, tờ rơi… Sau khi được tập huấn, các cụm đã làm rất tốt, giảm được tới 50% lượng rác phải chuyển về bãi rác Nam Sơn. Nhân dân rất đồng lòng ủng hộ”, ông Nguyễn Trung Tuyến, thôn Du Nội chia sẻ.

Theo hướng dẫn cơ quan chuyên môn là Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Đông Anh trước đây, việc phân loại rác tại hộ gia đình được thực hiện như sau: Rác thải được phân làm 3 loại, gồm rác hữu cơ, rác có thể tái chế, tái sử dụng và rác còn lại.

Với rác hữu cơ, những hộ gia đình có vườn thì đào hố ngay tại vườn và đổ rác xuống, phun chế phẩm vi sinh lên. Với những hộ không có vườn hoặc không có nhu cầu sử dụng rác hữu cơ, người dân chuyển giao rác lại cho nhau. Những hộ có vườn, có ruộng thu gom rác về ủ với chế phẩm vi sinh thành phân hưu cơ để bón cho cây cảnh, cây ăn quả, rau màu…

Theo đánh giá của người dân, phân hữu cơ sau khi ủ không mùi, không ruồi, không giấm, có tác dụng phòng trừ sâu bệnh nên bón cho rau giúp rau xanh, sạch, rất khác với rau được bón đạm hay phun thuốc trừ sâu, bón cho cây ăn quả cũng ít bị sâu bọ gây hại hơn.

Biến rác thải thành tài nguyên

Không chỉ thôn Du Nội mà các thôn khác ở xã Đông Anh cũng đồng loạt triển khai hoạt động phân loại rác tại nguồn từ nhiều năm trước. Như ở thôn Hà Nỗ, từ năm 2021, người dân đã chủ động tổ chức phân loại rác.

“Thôn chia thành các cụm dân cư, mỗi cụm có 1 nhóm trưởng và 2 nhóm phó. Chúng tôi lập nhóm zalo, tất cả các bài tuyên truyền cũng như kế hoạch phân loại rác đều được nhắn trong nhóm chung, sau đó các tổ trưởng sẽ lĩnh hội và triển khai đến nhóm mình. Trong thời gian triển khai đầu tiên, chúng tôi làm điểm trên 10 nhóm với 10 người tổ trưởng sẽ làm mẫu. Trong 10 nhóm này, chúng tôi lấy 1 nhóm là nhân viên vệ sinh môi trường nên công tác triển khai rất thuận lợi vì trong nhóm có luôn người thu gom rác của thôn”, bà Trịnh Thị Yến, thôn Hà Nỗ cho hay.

Theo bà Yến, sau khi triển khai chương trình, lượng rác hữu cơ chiếm khoảng 60 - 70% trong tổng lượng rác của gia đình được giữ lại để ủ phân hữu cơ, lượng rác phải mang đi xử lý chỉ khoảng 20 - 25%, còn 10 - 15% là rác tái chế. “Trước khi phân loại rác, mỗi ngày chúng tôi phải mang rác ra điểm thu gom 1 lần nhưng sau khi thực hiện phân loại, phải 3 ngày mới phải mang rác đổ đi một lần”, bà Yến thông tin.

Thành công với việc ủ phân hữu cơ từ rác thải trong gia đình, bà Dương Thị Nghị, thôn Hà Nỗ chia sẻ: “Vừa có phân hữu cơ để bón cho cây, vừa giúp ích cho môi trường, ai cũng cảm thấy vui vì mình đã góp sức vào lợi ích chung. Riêng gia đình tôi, các con, các cháu từ đó đều có ý thức phân loại rác, việc vệ sinh môi trường trong nhà đi vào nền nếp”.

Đã gần 5 năm trôi qua, công tác phân loại rác tại nguồn ở Đông Anh vẫn được duy trì, đem lại nhiều thay đổi tích cực trong đời sống, sản xuất và cảnh quan thôn xóm. Đạt được kết quả ấy là nhờ sự vào cuộc quyết liệt, tích cực của chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội, doanh nghiệp và hơn hết là sự đồng thuận của người dân.

Hiện mỗi ngày trên địa bàn thành phố Hà Nội phát sinh hơn 7.600 tấn rác thải sinh hoạt. Lượng rác lớn, chủ yếu theo hình thức chôn lấp khiến các khu xử lý rác nhanh chóng quá tải, phát sinh nguy cơ ô nhiễm thứ cấp và tiềm ẩn bất ổn xã hội.

Giải quyết vấn đề này, ngày 26/12/2025, UBND TP Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 372/KH-UBND về triển khai thực hiện các giải pháp khắc phục điểm nghẽn về ô nhiễm môi trường trên địa bàn Thành phố.

Theo đó, Thành phố sẽ ban hành và tổ chức thực hiện quy định về quản lý chất thải rắn sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn; kế hoạch phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thành phố Hà Nội. Đồng thời tiếp tục chỉ đạo triển khai đồng bộ phân loại rác tại nguồn, tăng cường thu gom, vận chuyển đúng giờ, giảm tồn lưu rác, xóa điểm đen và điểm tập kết rác tự phát. Đồng thời đẩy mạnh triển khai áp dụng công nghệ, máy móc hiện đại trong công tác thu gom và vận chuyển, xử lý rác thải, xử lý nghiêm các vi phạm về vệ sinh môi trường…

Đồng hành với địa phương trong triển khai, đảm bảo việc thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt đáp ứng yêu cầu của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành hướng dẫn kỹ thuật phân loại chất thải rắn sinh hoạt. Bộ đang tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, đẩy nhanh việc ban hành giá dịch vụ, quy định kỹ thuật thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt theo khối lượng và thể tích. Khuyến khích áp dụng các công nghệ hiện đại, hiệu quả với định hướng biến rác thải thành tài nguyên, là nguồn lực cho kinh tế xanh.

Theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, kể từ năm 2025, tất cả các địa phương trên cả nước phải thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn. Đây là một trong những giải pháp nhằm giảm lượng chất thải, góp phần bảo vệ môi trường, thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn.