Các bác sĩ mặc niệm trước khi lấy tạng của người hiến tạng. Ảnh: BVCC.
Thông tin trên được nêu ra tại Hội nghị phát triển “Mạng lưới tư vấn viên vận động hiến tặng mô, tạng” khu vực phía Nam tại Bệnh viện Chợ Rẫy sáng 5/4.
Theo PGS Đồng Văn Hệ, Giám đốc Trung tâm Điều phối quốc gia về bộ phận cơ thể người, từ năm 1992 đến nay, cả nước có 8.365 trường hợp được ghép tạng. Trong đó, số người hiến tạng từ người chết não rất thấp chỉ chiếm 6%, còn lại là từ người sống. Đến đầu năm 2024, cả nước mới chỉ có khoảng 80.000 người đăng ký hiến tạng.
PGS Đồng Văn Hệ cho biết, ở các nước châu Âu, Bắc Mỹ, tỉ lệ hiến tạng từ người chết não rất cao, chiếm hơn 90% tạng hiến lấy từ người chết não, chết tim. Trong những năm gần đây, số người đăng ký hiến tạng và người chết não tăng rất nhanh tại nhiều nước châu Á như Hàn Quốc, Thái Lan, Trung Quốc.
Đối với ghép tạng từ người cho chết não, Việt Nam bắt đầu triển khai từ năm 2010. Qua mỗi năm số lượng ghép mỗi tăng. Hai năm qua, số lượng ghép trên toàn quốc là hơn 1.000 ca, nhưng vẫn thấp hơn so với nhiều nước.
PGS Nguyễn Thị Kim Tiến, Chủ tịch Hội Vận động hiến tặng mô, tạng Việt Nam; nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế cho biết, những người suy tạng giai đoạn cuối rất cần được ghép tạng để kéo dài sự sống. Danh sách bệnh nhân chờ ghép tạng trên cả nước mỗi ngày một nhiều, nhưng số người được ghép tạng vẫn còn hạn chế, bởi thiếu nguồn tạng hiến.
Chủ tịch Hội Vận động hiến tặng mô, tạng Việt Nam nhìn nhận, Việt Nam ngang tầm các nước trong khu vực về kỹ thuật ghép tạng, dù vậy, các y bác sĩ vẫn đang tiếp tục đi học ở các nước phát triển.
Tuy nhiên, câu hỏi lớn nhất và day dứt nhất hiện nay của y bác sĩ để cứu người là "nguồn tạng ở đâu để điều phối".
"Nguồn tạng từ người chết não rất lớn. Chúng ta đang lãng phí vô cùng nguồn tạng này", PGS Nguyễn Thị Kim Tiến nói và nhấn mạnh, cần tiếp tục truyền thông để tăng nhận thức cộng đồng, phải đổi mới nhận thức về văn hóa, truyền thông và vận động cộng đồng cùng tham gia vào việc hiến tạng để "rút ngắn đoạn đường cứu người".
BSCKII Trương Công Thành, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Kiên Giang cho rằng, hiện Việt Nam mỗi năm có khoảng 6.000-7.000 bệnh nhân bị chết não do tai nạn giao thông, trong đó 70-80% người trẻ, ở tuổi lao động, chưa có bệnh tật. Nếu vận động được thì đây là nguồn tạng rất tốt có thể cứu các bệnh nhân suy tạng.
Theo TS Dư Thị Ngọc Thu, Trưởng đơn vị Điều phối ghép bộ phận cơ thể người Bệnh viện Chợ Rẫy, hiện Việt Nam đã làm chủ được kỹ thuật ghép tạng. Vấn đề quan trọng là hình thành được hệ thống ghép tạng chuyên nghiệp, minh bạch, công bằng, đảm bảo không vi phạm luật pháp và y đức.
Cả nước có 25 trung tâm ghép tạng tập trung tại các bệnh viện lớn. Trong đó, TP.HCM có 9 trung tâm gồm Bệnh viện Chợ Rẫy, Nhân Dân Gia Định, Nhi Đồng 2, Nhân Dân 115, Đại học Y Dược, Xuyên Á, Nguyễn Tri Phương, Thống Nhất, Quân y 175.
Theo TS Dư Thị Ngọc Thu, ở các nước tiến bộ, đặc biệt ở châu Âu, người ta chuẩn bị rất nhiều về tài chính, luật pháp, đơn vị điều phối hoạt động 24/24. Trong khi đó, Việt Nam đã ban hành Luật Hiến, ghép tạng được 17 năm và đang chỉnh sửa bổ sung.
"Nếu hệ thống điều phối ghép tạng được xây dựng, hoàn thiện sẽ mang lại nhiều lợi ích, số người được ghép sẽ tăng lên. Khi đó, bản thân người bệnh bị suy mô tạng được điều trị tốt, đặc biệt, trẻ em - đây là tài sản của quốc gia trong tương lai.
Đồng thời, trả lại sức lao động cho gia đình và xã hội; tiết kiệm được ngân sách cho Nhà nước và gia đình phải chi trả cho điều trị các bệnh mạn tính; tăng thu nhập cho bản thân và gia đình.
Mạng lưới điều phối được hoàn thiện tốt sẽ là vũ khí tự nhiên chống buôn bán tạng trái phép", TS Dư Thị Ngọc Thu nói.
TS.BS Nguyễn Tri Thức, Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy, Trưởng Chi hội vận động hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người Việt Nam tại phía Nam khẳng định, sẽ phối hợp cùng các đơn vị liên quan nỗ lực triển khai các kế hoạch để vận động được nguồn tạng hiến ngày càng phong phú, đáp ứng nhu cầu ghép tạng của người bệnh.
