Về quê ăn tết, không chỉ mang theo niềm háo hức sum họp của dòng người từ TP.HCM, sau một năm mưu sinh vất vả. Tết là dịp đoàn viên, nhưng cũng là khoảng thời gian cơ thể phải đối mặt với nhiều thay đổi đột ngột, đặc biệt là sự chênh lệch nhiệt độ giữa miền Nam nắng ấm và miền Trung, miền Bắc lạnh hơn hẳn.
Người về quê ăn tết cần chuẩn bị trang phục phù hợp thời tiết lạnh hơn. Ảnh: TL
Với những người đã quen sinh sống, làm việc lâu năm ở TP.HCM, nơi khí hậu nóng và ít biến động, việc về quê ăn Tết có thể trở thành “cú sốc” nhỏ đối với sức khỏe nếu không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Cảm lạnh, viêm họng, ho kéo dài, viêm phế quản hay thậm chí là viêm phổi thường âm thầm xuất hiện đúng lúc ai cũng muốn vui trọn vẹn bên gia đình.
Trước hết, cần hiểu rằng cơ thể con người có khả năng thích nghi, nhưng sự thích nghi đó cần thời gian. Khi từ môi trường 28–32 độ C của TP.HCM chuyển nhanh sang nền nhiệt chỉ 10–20 độ C ở miền Bắc hoặc những ngày mưa lạnh ở miền Trung, hệ hô hấp và hệ miễn dịch dễ bị suy yếu tạm thời. Niêm mạc mũi, họng khô và lạnh khiến vi khuẩn, virus dễ xâm nhập hơn. Vì vậy, sự chuẩn bị cho chuyến về quê ăn tết nên bắt đầu từ trước khi khởi hành, chứ không phải đến khi đặt chân xuống sân ga hay bến xe mới nghĩ tới chuyện giữ ấm.
Chuẩn bị trang phục phù hợp là điều tưởng chừng đơn giản nhưng lại rất quan trọng. Nhiều người quen với khí hậu nóng nên thường chủ quan, mang theo quần áo mỏng, ít lớp, đến khi về quê mới vội vàng mua sắm thêm. Thực tế, nên chuẩn bị sẵn áo khoác giữ nhiệt, áo len mỏng để mặc nhiều lớp, khăn choàng cổ, tất chân và mũ len nếu về miền Bắc. Nguyên tắc “nhiều lớp mỏng” giúp cơ thể dễ điều chỉnh theo nhiệt độ môi trường, tránh việc quá nóng khi ở trong nhà nhưng lại lạnh đột ngột khi ra ngoài. Đặc biệt, người lớn tuổi, trẻ em và những người có tiền sử bệnh hô hấp càng cần được giữ ấm cẩn thận, nhất là vùng cổ, ngực và bàn chân.
Bên cạnh trang phục, việc chăm sóc hệ hô hấp hằng ngày trong dịp về quê ăn Tết cũng rất cần thiết. Không khí lạnh và khô dễ làm cổ họng rát, khàn tiếng, vì vậy nên duy trì thói quen uống đủ nước ấm, hạn chế nước đá, nước lạnh. Trà gừng, nước ấm pha mật ong, chanh ấm là những thức uống dân dã nhưng hiệu quả, giúp làm ấm cơ thể và dịu cổ họng. Khi ra ngoài trời lạnh, nên đeo khẩu trang không chỉ để tránh bụi, mà còn giúp làm ấm luồng không khí hít vào, giảm kích thích cho đường hô hấp.
Chế độ ăn uống ngày Tết cũng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe. Mâm cơm Tết miền Trung, miền Bắc thường nhiều món mặn, nhiều dầu mỡ, lại thêm rượu bia trong các cuộc gặp gỡ đầu năm. Nếu ăn uống thất thường, thiếu rau xanh, thiếu trái cây, cơ thể sẽ nhanh chóng mệt mỏi, sức đề kháng giảm sút. Vì vậy, dù là ngày Tết, vẫn nên giữ sự chừng mực: ăn đủ chất, bổ sung rau, canh nóng, trái cây giàu vitamin C như cam, quýt, bưởi để tăng cường miễn dịch. Hạn chế rượu bia không chỉ giúp bảo vệ gan, mà còn giúp cơ thể giữ nhiệt tốt hơn và ngủ ngon hơn trong những đêm lạnh.
Một yếu tố khác thường bị bỏ quên là giấc ngủ và nhịp sinh hoạt. Nhiều người về quê ăn tết là “xả hơi”, thức khuya trò chuyện, xem tivi, đi chúc Tết từ sáng sớm đến tối muộn. Việc thiếu ngủ, ngủ không đủ giấc khiến cơ thể mệt mỏi, dễ nhiễm bệnh. Trong điều kiện thời tiết lạnh, nếu cơ thể suy nhược, nguy cơ mắc các bệnh hô hấp càng cao. Vì vậy, nên cố gắng giữ giờ giấc sinh hoạt tương đối ổn định, ngủ đủ giấc, tránh thức khuya liên tục nhiều ngày.
Với những người có bệnh nền như viêm xoang, hen suyễn, viêm phế quản mạn tính hay tim mạch, việc chuẩn bị thuốc men càng không thể xem nhẹ. Nên mang theo đầy đủ thuốc đang sử dụng, kèm theo toa thuốc hoặc hướng dẫn của bác sĩ. Thời tiết lạnh có thể làm các bệnh này tái phát hoặc nặng hơn, vì vậy cần tuân thủ điều trị, không tự ý ngưng thuốc chỉ vì “về quê mấy ngày”. Nếu có dấu hiệu bất thường như khó thở, ho nhiều, sốt kéo dài, cần đi khám sớm, tránh tâm lý chủ quan vì nghĩ đó chỉ là cảm lạnh thông thường.
Ngoài ra, việc thích nghi với môi trường sống ở quê cũng cần sự tinh tế. Nhiều ngôi nhà ở miền Trung, miền Bắc vào mùa lạnh khá ẩm, thiếu ánh nắng, dễ gây cảm giác lạnh kéo dài. Nên giữ không gian sống khô ráo, thông thoáng, tránh ngồi lâu nơi gió lùa. Khi tắm rửa, nên tắm nước ấm, tắm nhanh, tránh tắm khuya. Những thói quen nhỏ này giúp giảm đáng kể nguy cơ cảm lạnh trong những ngày Tết.
Giữ gìn sức khỏe khi về quê ăn Tết không chỉ là trách nhiệm với bản thân, mà còn là sự quan tâm đến gia đình. Không ai muốn những ngày sum họp lại bị gián đoạn bởi bệnh tật, mệt mỏi. Sự chuẩn bị chu đáo, từ trang phục, ăn uống, sinh hoạt đến thuốc men, chính là cách để mỗi người chủ động bảo vệ mình trước sự thay đổi của thời tiết. Khi cơ thể khỏe mạnh, tinh thần thoải mái, Tết mới thực sự trọn vẹn.
