Nghị quyết cây dứa trên đồng đất xứ Nghệ

1.

Mùng 8 Tết Bính Ngọ, giữa tiết trời lất phất mưa xuân, chúng tôi lại rời Hà Nội theo lời mời của ông Đinh Cao Khuê để đi thăm vùng nguyên liệu của Công ty Cổ phần thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao - DOVECO ở các tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh.

Còn nhớ cũng vào những ngày này năm ngoái chúng tôi từng vào xứ Nghệ khi những hom dứa đầu tiên DOVECO trồng ở Hà Tĩnh vừa mới bật mầm. Một năm trời trôi qua với bao nhiêu thay đổi và hành trình của cây dứa trên đồng đất Bắc Trung Bộ cũng vậy, mỗi ngày mỗi khác.

Một Đồng Giao trên dải đất nắng gió đã thành hình và không ngừng được mở rộng cả về diện tích lẫn chuỗi liên kết sản xuất. Lần lượt vượt qua bão giông (hai cơn bão lớn năm 2025), nắng lửa và cả những định kiến, nghi ngại, cây dứa từng ngày chứng minh hiệu quả trên vùng đất mà hầu như lần nào trò chuyện cũng thấy Chủ tịch HĐQT - Tổng Giám đốc DOVECO trăn trở: tiềm năng lớn nhưng rất nhiều diện tích chưa phát huy được giá trị và lợi thế, đời sống của người dân chưa cao…

Lần này cũng vậy, khác chăng ở chỗ thay vì trăn trở thì ông Khuê lại hào hứng: Quá trình khảo sát vùng nguyên liệu từ Thanh Hóa đến Quảng Trị chúng tôi thấy khoảng 110.000 ha đất rất phù hợp để phát triển cây dứa. Nếu diện tích này được tổ chức trồng các giống dứa Cayenne, Queen và từng bước mở rộng trồng dứa chất lượng cao MD2 cho năng suất bình quân 50 tấn/ha thì giá trị thu về hoàn toàn có thể đạt đến hàng tỷ đô la Mỹ…

Giọng Chủ tịch DOVECO hòa vào làn gió xuân đang vi vu thổi trên những núi đồi, đồng ruộng bạt ngàn của vùng đất Bắc Trung Bộ. Có thể phép tính tỷ đô của một người dành trọn cuộc đời gắn bó với đất đai, với cây dứa như ông Khuê vẫn còn là chuyện của tương lai nhưng chắc chắn đó sẽ là tương lai không xa. Bởi vì so với những ngày đầu xuân năm ngoái, diện tích trồng dứa ở Nghệ An và Hà Tĩnh năm nay đã có sự thay đổi khiến những người vốn gắn bó với nông nghiệp đã lâu năm như chúng tôi cũng phải cảm thấy ngỡ ngàng.

Dưới làn mưa xuân mỏng nhẹ tựa như sương là lớp lớp sườn đồi trồng dứa xanh rì, nối liền nhau phủ khắp vùng bán sơn địa thuộc các xã phía Nam Hà Tĩnh. 16 tháng kể từ những hom dứa đầu tiên người DOVECO trồng xuống vùng đất vốn được ví như “chảo lửa túi mưa” của xứ sở nhọc nhằn, đến nay toàn tỉnh Hà Tĩnh đã có gần 500ha trồng đủ các loại giống dứa Cayenne, Queen, MD2… Có người gọi đó là kỳ tích, có người vẫn còn nghi ngại, nhưng với dấu chân của người DOVECO, 16 tháng qua đơn giản là hành trình chứng minh rằng cây dứa hoàn toàn phù hợp và đem lại hiệu quả kinh tế vượt trội so với các loại cây trồng khác trên đồng đất xứ Nghệ.

Đặc biệt, trong năm 2025 tỉnh Hà Tĩnh đã phải hứng chịu tác động trực tiếp của bão số 5 và số 10, nhiều diện tích cây trồng như keo và các loại cây ăn quả khác dài ngày bị thiệt hại nặng nề nhưng cây dứa vẫn duy trì sinh trưởng tốt. Sau một vài đợt thu hoạch quả chín bói, những ngày này diện tích dứa trồng từ giữa năm 2024 đang chuẩn bị cho thu hoạch chính vụ. Ước tính vụ dứa đầu tiên trồng trên đất Hà Tĩnh có thể thu hơn 60 tấn/ha. Hạch toán chi tiết mỗi ha đất trồng dứa cũng mang lại từ 350 - 400 triệu đồng. Nghĩa là gấp hơn 10 lần so với cây keo, loài cây lâu nay được người dân xứ này ưa chuộng.

Hiệu quả rõ như thế nên dễ hiểu vì sao thống kê từ cơ quan chuyên môn của tỉnh Hà Tĩnh cho thấy, ngay từ những ngày đầu Xuân 2026 đã có hơn 17 xã đăng ký trồng dứa với diện tích hơn 650ha. Song hành với chủ trương mở rộng diện tích, tỉnh Hà Tĩnh cũng xây dựng chính sách nhằm hỗ trợ người dân trồng dứa, xây dựng chuỗi liên kết ngày càng bền vững. Một cuộc cách mạng của nông nghiệp Hà Tĩnh lan tỏa ngày càng mạnh mẽ.

Còn ở tỉnh láng giềng Nghệ An, ngay từ những ngày đầu xuân Bính Ngọ 2026, “Nghị quyết trồng dứa” cũng đang được triển khai rất khí thế.

Bà Võ Thị Nhung, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An chia sẻ: Nói chuyện cây dứa trên đồng đất xứ Nghệ thì trước hết phải cảm ơn Hội Làm vườn Việt Nam, DOVECO và Báo Nông nghiệp và Môi trường. Bởi vì chính Diễn đàn “Kết nối sản xuất và tiêu thụ nông sản các tỉnh vùng Bắc Trung bộ” do Báo Nông nghiệp và Môi trường tổ chức hồi cuối tháng 8/2025 đã góp phần thay đổi tư duy và mở ra nhiều hướng đi mới cho nông nghiệp Nghệ An, nhất là đối với cây dứa.

Chính những tham luận, phân tích khoa học tại Diễn đàn vừa là động lực, vừa là cơ sở để ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An tham mưu Hội đồng Nhân dân tỉnh Nghệ An ban hành Nghị quyết quy định một số chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2026 - 2030. Cùng với một số đối tượng cây trồng khác, dứa là cây chủ lực được đưa vào danh mục ưu tiên mở rộng diện tích. Cụ thể, đối với diện tích dứa trồng mới lần đầu, tỉnh Nghệ An hỗ trợ 80% kinh phí mua giống, hỗ trợ 5 triệu đồng/ha chi phí làm đất trồng mới và 3,5 triệu đồng/ha màng phủ nilon che phủ luống…

Ngoài ra, hướng đến mục tiêu xây dựng chuỗi liên kết sản xuất bền vững từ vùng nguyên liệu đến nhà máy chế biến, UBND tỉnh Nghệ An đã ký hợp tác với DOVECO, “chọn mặt gửi vàng” với quyết tâm biến xứ Nghệ trở thành thủ phủ dứa của vùng Bắc Trung Bộ. Mục tiêu của Nghệ An và DOVECO sẽ là xây dựng vùng nguyên liệu đủ lớn cho nhà máy chế biến, trước mắt trồng mới khoảng 1.000ha ngay trong năm 2026. Năm 2027 trồng mới 2.000ha và tăng lên 5.000ha trong những năm tiếp theo.

“Nôm na là cả hệ thống chính trị của tỉnh Nghệ An sẽ cùng vào cuộc nhằm mở rộng diện tích và xây dựng chuỗi liên kết bền vững. Tỉnh quyết tâm, xã hưởng ứng, tất cả vì mục tiêu nâng cao giá trị trên đồng đất, nâng cao thu nhập cho người dân”, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An khẳng định.

Từ quyết tâm chính trị đến thực tiễn ở trên đồng đất, chắc chắn rồi đây sẽ có thêm những Đồng Giao ở Nghệ An và Hà Tĩnh, giống như những dấu chân và hệ sinh thái mà người DOVECO đã để lại ở Sơn La, Gia Lai và nhiều vùng đất khác.

2.

Giai Xuân là 1 trong 7 xã còn lại của huyện Tân Kỳ cũ sau sắp xếp. Một vùng bán sơn địa giáp ranh với các xã Tiên Đồng, Tân Phú, Mường Chọng, Minh Hợp… những dải đất phía Tây Bắc xứ Nghệ, rộng bát ngát, mênh mông.

Mới ra Giêng còn chưa “hết mồng” mà đồng đất xã Giai Xuân đã đỏ tươi màu gạch. Bà con đã cày phơi đất tự bao giờ để chờ xuống giống vụ dứa đầu tiên. Thứ đất feralit chỉ nhìn qua thôi cũng đủ biết độ phì nhiêu, màu mỡ không hề thua kém mấy so với đất đỏ bazan ở vùng Tây Nguyên. Chẳng có gì lạ bởi Giai Xuân là một dải đất nối dài của vùng đất đỏ Phủ Quỳ nức tiếng xứ Nghệ. Tôi nghe ông Đinh Cao Khuê liên tục lẩm bẩm “tốt hơn đất Đồng Giao” khi rảo bước trên đồng đất Giai Xuân màu mỡ. Và nghe cả Chủ tịch UBND xã Giai Xuân Bùi Đức Hồng san sẻ rằng “đất tốt nhưng tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao”.

Sau sáp nhập Giai Xuân có diện tích đất tự nhiên 12.155ha, trong đó hơn 10,8 nghìn ha là đất nông nghiệp. Toàn xã có 3.311 hộ dân với hơn 14 nghìn nhân khẩu. Hơn 70% số dân là dân tộc thiểu số, tỷ lệ nghèo và cận nghèo còn hơn 28%.

“Cả về đất đai lẫn lao động Giai Xuân đều có thừa điều kiện để phát triển diện tích”, Chủ tịch xã Bùi Đức Hồng khoe. Trong mục tiêu 3.000ha trồng dứa trong 2 năm của tỉnh Nghệ An thì riêng xã Giai Xuân đã có hơn 2.000ha có thể đáp ứng được. Lâu nay cơ cấu cây trồng của xã tập trung vào một số đối tượng chủ lực như: cây mía (hơn 1.863ha, năng suất đạt 60 tấn/ha), cây sắn (260ha), cây ngô 545ha, cây keo (1.294ha)… Mặc dù đất đai được đánh giá là tơi xốp, độ dốc nhẹ và giàu dinh dưỡng, nhưng các loại cây trồng nói trên vẫn chưa mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân.

Chính vì vậy, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Giai Xuân khóa I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định: Chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng bền vững, thâm canh tăng năng suất, thu nhập trên đơn vị diện tích chính là khâu đột phá nhằm đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế, xã hội trên địa bàn.

Song song với tổ chức khảo sát, đánh giá quỹ đất phù hợp, xã Giai Xuân thành lập đoàn công tác tham quan học tập mô hình trồng dứa nguyên liệu tại Đồng Giao - Ninh Bình. Sau khi Đảng ủy ra Nghị quyết, UBND xã Giai Xuân đã ban hành kế hoạch trồng dứa năm 2026 với quy mô tối thiểu 300ha. Chỉ trong vòng một tháng đã có 128 hộ dân đăng ký, với tổng diện tích 154ha. Rất nhiều gia đình đăng ký với diện tích lớn như anh Trương Văn Đồng ở xóm Xuân Tiến (8ha), Nguyễn Văn Quang ở xóm Kẻ Thai (8ha), Trương Hải Hồ, Nguyễn Văn Liên…

“Đất ở đây trồng cây gì cũng tốt, trồng dứa vừa được hỗ trợ lại vừa liên kết với Đồng Giao nên bà con và chính quyền địa phương hết sức yên tâm”, Chủ tịch xã Bùi Đức Hồng khẳng định.

Khảo sát thêm ở các xã Tân Kỳ, Tân Phú, Tân An, Nghĩa Đồng, Nghĩa Hành, Tiên Đồng…, ở nơi nào khí thế với cây dứa cũng bốc cao ngùn ngụt. “Nghị quyết trồng dứa” đang từng giờ, từng phút đi vào thực tiễn trên những cánh đồng xứ Nghệ. Thậm chí ở các xã Hạnh Lâm, Đại Đồng bà con mạnh dạn chuyển đổi diện tích trồng sắn, trồng chè và các loại cây ăn quả lâu năm khác sang trồng dứa.

Ông Lê Đình Hiên, một nông dân ở xã Hạnh Lâm cho biết: Mặc dù mức đầu tư ban đầu khá cao với chi phí trồng mới vào khoảng 120 triệu đồng/ha, tuy nhiên trồng dứa liên kết có đầu ra ổn định, tính toán sau 18 tháng có thể cho năng suất từ 50 - 60 tấn quả/ha, doanh thu ước đạt trên 500 triệu đồng. Từ những cơ sở đó, gia đình hoàn toàn tự tin chuyển diện tích đang trồng chè và cây ăn quả sang trồng dứa.

Cũng theo thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An cung cấp: Ngoài hợp tác phát triển vùng nguyên liệu, tỉnh Nghệ An và DOVECO đang hợp tác trình cấp có thẩm quyền chủ trương đầu tư xây dựng một nhà máy chế biến hoa quả quy mô lớn, ứng dụng công nghệ hiện đại bậc nhất tại tỉnh Nghệ An. Mục tiêu của dự án nhằm nâng cao giá trị gia tăng, giải quyết đầu ra ổn định cho các sản phẩm nông nghiệp thế mạnh của tỉnh, đặc biệt là cây ăn quả và rau màu.

Dự kiến trong tháng 3 này sẽ hoàn thành việc khảo sát, giới thiệu địa điểm xây dựng nhà máy với quy mô khoảng 10 ha. Phía Đồng Giao cam kết khởi công nhà máy sớm nhất, đầu tư dây chuyền công nghệ hiện đại nhất, ký kết hợp đồng và bao tiêu 100% sản phẩm cho bà con nông dân trong vùng liên kết. Ngoài ra, đối với chính sách phát triển vùng nguyên liệu, Đồng Giao cũng sẽ có hỗ trợ về giống, phân bón và kỹ thuật cho các tổ chức, cá nhân tham gia trồng dứa nguyên liệu.

“Bức tranh đẹp là 5.000ha trồng dứa, 1.000 ha ngô ngọt và 1.000 ha rau quả khác cùng với nhà máy chế biến hiện đại sẽ mọc lên tại Nghệ An nhanh nhất”, người xứ Nghệ gửi gắm kỳ vọng đến lãnh đạo Công ty Cổ phần thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao - DOVECO.

3.

Tham quan vùng nguyên liệu dứa, ngô ngọt của Đồng Giao trên đồng đất xứ Nghệ càng thấm thía câu nói: “Bàn tay ta làm nên tất cả/ Có sức người sỏi đá cũng thành cơm”. Lại càng thấm thía hơn, như trăn trở của ông Đinh Cao Khuê là đất đai xứ Nghệ với tiềm năng, lợi thế còn rất lớn, nhiều chỗ còn tốt hơn so với đất Đồng Giao, người dân lại cần cù chịu khó thì không thể nào cứ nghèo khó mãi được. Phải chăng chúng ta chưa lựa chọn đúng đối tượng cây trồng để phát huy lợi thế đất đai, hay là vì chưa biết cách yêu đất, chưa biết quý trọng giá trị đất đai mang lại?

Chủ tịch HĐQT Đồng Giao đặt mục tiêu: Với hiệu quả kinh tế của cây dứa đã được chứng minh, phải phấn đấu làm sao để mỗi người dân trồng 4ha trở lên phải là hộ giàu, từ 2ha trở lên là hộ khá. 1 ha đất trồng dứa Queen thu ít nhất 350 - 400 triệu đồng, trồng dứa Cayenne từ 500 - 700 triệu đồng, dứa MD2 còn cao hơn nữa.

“Bài học ở Đồng Giao hiện nay đã có những gia đình thu 1 tỷ đồng trên 1 ha đất trồng dứa. Chỉ riêng tiền bán chồi cũng đã hơn 100 triệu đồng/ha. Nhiều gia đình có thể xây nhà, mua ô tô, sắm sửa nhà cửa cho con ở Hà Nội, thậm chí còn có tiền cho doanh nghiệp vay cũng là nhờ cây dứa”, ông Khuê khẳng định.

Câu chuyện ở Đồng Giao đang được viết tiếp trên đồng đất xứ Nghệ, với khát vọng và niềm tin sẽ trở thành thủ phủ của cây trồng tỷ đô trong một ngày không xa.