Nông nghiệp tái sinh mở con đường mới cho nông sản Việt

Lợi kép với nông nghiệp tái sinh

Nông nghiệp tái sinh là phương pháp canh tác tập trung vào mục tiêu phục hồi sức khỏe đất, bảo vệ nguồn nước và đa dạng sinh học. Không chỉ dừng lại ở việc giảm thiểu tác động đến môi trường, phương pháp này chủ động cải tạo hệ sinh thái, hấp thụ carbon vào đất để chống biến đổi khí hậu, song song với tăng khả năng chống chịu của cây trồng.

Theo ông Nguyễn Văn Thiết - Giám đốc Quốc gia Rainforest Alliance tại Việt Nam, thực hành nông nghiệp tái sinh giúp nông dân khôi phục tài nguyên và khắc phục những hạn chế còn tồn tại trong các phương thức canh tác bền vững trước đây. Qua đó mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường xuất khẩu có giá trị cao, góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên bản đồ xuất khẩu nông sản thế giới.

Trước bối cảnh biến đổi khí hậu, biến động sản lượng cây trồng ngày càng gia tăng, các chính sách thương mại và môi trường pháp lý thay đổi liên tục, trong thời gian qua, Rainforest Alliance đã có nhiều chương trình hỗ trợ nông dân Việt Nam chuyển đổi sang nông nghiệp tái sinh, canh tác bền vững.

Cụ thể, giai đoạn 2022-2026, chương trình Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) triển khai áp dụng tại 11.000 trang trại chè, cà phê và hồ tiêu được chứng nhận trên khắp Việt Nam. Các mô hình trình diễn đã giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật lên tới 82% đối với chè, 79% đối với cà phê và 77% đối với hồ tiêu.

Ông Thiết cho biết, đến nay, hơn 50% nông dân tham gia chương trình Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) của Rainforest Alliance đã đủ điều kiện theo đuổi chứng nhận Nông nghiệp Tái sinh, đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường toàn cầu và tăng cường khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Tháng 4/2026, Rainforest Alliance tổ chức khóa đào tạo đầu tiên về nông nghiệp tái sinh tại Việt Nam dành cho các doanh nghiệp cà phê được chứng nhận. Khóa học áp dụng phương pháp lấy người học làm trung tâm, kết hợp video, hỏi đáp, bài tập nhóm và trao đổi giữa các nhóm, giúp học viên hiểu sâu hơn về nội dung đào tạo.

Đây là các kết quả nổi bật được ghi nhận trong Báo cáo thường niên 2025 của Rainforest Alliance với chủ đề “Regeneration Takes Root” (Nông nghiệp tái sinh bén rễ).

Bên cạnh hỗ trợ đào tạo và cải thiện sinh kế cho nông dân, Rainforest Alliance còn thực hiện cấp chứng nhận bền vững cho các sản phẩm gồm cà phê, chè, hồ tiêu đen và tiêu trắng, điều, dừa, quế, trái cây và hoa.

Ước tính có 90.964 nông dân trồng cà phê và 91.041 trang trại cà phê trên cả nước tham gia chương trình chứng nhận Rainforest Alliance trong năm 2025, tăng 69% so với năm 2024. Nhờ vậy, Việt Nam tiếp tục dẫn đầu về sản lượng cà phê Robusta được chứng nhận trong năm 2025. Khối lượng cà phê được chứng nhận tăng 24%, từ 318,5 nghìn tấn năm 2024 lên 395,5 nghìn tấn năm 2025.

Ông Chandra Panjiwibowo, Giám đốc Cấp cao khu vực Châu Á - Thái Bình Dương của Rainforest Alliance, chia sẻ: “Nông nghiệp tái sinh tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương ngày càng được công nhận là hướng đi chiến lược nhằm xây dựng các hệ sinh thái có khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh khu vực đang chịu áp lực ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, suy giảm đa dạng sinh học và nhu cầu ngày càng thay đổi của người tiêu dùng, Việt Nam có cơ hội thực sự để đi đầu trong quá trình chuyển đổi từ bảo vệ sang phục hồi môi trường”.

Giúp con người và thiên nhiên chung sống hài hòa

Với 80 chương trình cảnh quan và cộng đồng, cùng hoạt động chứng nhận tại 64 quốc gia, trong năm 2025, Rainforest Alliance đã tập trung thúc đẩy 5 lĩnh vực có mối liên hệ chặt chẽ gồm: hệ sinh thái, đa dạng sinh học, sinh kế, khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu và quyền con người.

Cụ thể, tổ chức này đã giúp tránh phát thải hoặc hấp thụ 5,5 triệu tấn khí nhà kính, tương đương loại bỏ khoảng 1,2 triệu xe ô tô chở khách trong một năm. Hỗ trợ bảo vệ và phục hồi 11,9 triệu ha hệ sinh thái, tương đương diện tích đất nước Iceland. Nâng cao nhận thức về quyền và trách nhiệm cho hơn 10,8 triệu nông dân và người lao động.

Đồng thời, thông qua các khoản phụ phí bền vững (Sustainability Premiums) và năng suất cao hơn, Rainforest Alliance đóng góp thêm 2,22 tỷ USD vào thu nhập của nông hộ, trong đó có 100 triệu USD được chi trả trực tiếp cho nông dân.

Năm 2025, các trang trại tham gia Chương trình Tiêu chuẩn Nông nghiệp Bền vững của Rainforest Alliance đạt khoảng 1,2 triệu ha cho ngành hàng cà phê, tăng 9% so với năm 2024. Khu vực Châu Á - Thái Bình Dương ghi nhận mức tăng ròng lớn nhất, đạt 18%, chủ yếu nhờ diện tích được chứng nhận tại Việt Nam tăng từ 90.000 ha lên 118.000 ha.

Một điểm nhấn nổi bật trong năm 2025 là việc Rainforest Alliance công bố Tiêu chuẩn Nông nghiệp Tái sinh (Regenerative Agriculture Standard), được xây dựng trên nền tảng Tiêu chuẩn Nông nghiệp Bền vững trước đó.

Đây là một khuôn khổ dựa trên cơ sở khoa học, đã được kiểm chứng thực tiễn, gồm 119 yêu cầu về sức khỏe đất, tài nguyên nước, đa dạng sinh học, khả năng chống chịu của cây trồng và các tác động xã hội. Tiêu chuẩn này tạo ra một lộ trình chuyên biệt để nông dân và doanh nghiệp tăng cường cam kết với các thực hành nông nghiệp tái sinh, đồng thời chủ động phục hồi nguồn tài nguyên đất mà họ đang phụ thuộc.

Ông Santiago Gowland, Tổng Giám đốc Rainforest Alliance, cho biết: “Tiêu chuẩn Nông nghiệp Tái sinh mới bảo đảm rằng các tác động đối với đất, đa dạng sinh học và sinh kế được đo lường và xác minh chứ không phải chỉ là những tuyên bố. Chiến lược đến năm 2030 của chúng tôi không chỉ dừng lại ở việc giảm thiểu tác động tiêu cực mà còn hướng tới việc phục hồi, tái tạo và cải thiện sức khỏe của đất cũng như các hệ sinh thái rừng nhiệt đới”.

Hiện nay, nhãn hàng chứng nhận Rainforest Alliance đã xuất hiện trên 66.000 sản phẩm tại 172 quốc gia, mang đến cho người tiêu dùng trên toàn thế giới sự tin tưởng rằng các sản phẩm họ lựa chọn đang góp phần hỗ trợ những cảnh quan và cộng đồng phát triển bền vững, nơi con người và thiên nhiên cùng chung sống hài hòa.

Trong những năm tới, Rainforest Alliance tiếp tục kêu gọi các doanh nghiệp, chính phủ và nhà đầu tư tăng cường cam kết đối với nông nghiệp tái sinh, đồng hành hỗ trợ nông dân trong quá trình chuyển đổi bền vững.