5 thị trường, 1 chiến lược: [Bài 1] Tâm thế của nông nghiệp thời đại mới

Như lời “Đôi lời gửi gắm” của nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan: “Sứ thần ngày xưa mang theo lễ vật, sứ thần ngày nay mang theo câu hỏi”, vai trò của Tham tán Nông nghiệp cần phải thấm nhuần rằng học hỏi, tìm hiểu cách làm hay, nhận diện khoa học công nghệ hiện đại hay mô hình hiệu quả chính là một trong những nhiệm vụ hàng đầu để mang về “một cách nghĩ mới, một cách làm mới và một niềm tin mới” cho nông nghiệp nước nhà.

Tâm thế của sứ thần nông nghiệp thời đại mới

Bài liên quan

Những vị sứ thần mang hạt giống tương lai

Nếu ngày xưa, các vị sứ thần mang theo lễ vật để thiết lập bang giao, thì ngày nay, trong vai trò Tham tán Nông nghiệp tại Trung Quốc, chúng tôi mang theo những “câu hỏi”. Đó là câu hỏi về thị hiếu của 1,4 tỷ dân, về tiêu chuẩn khắt khe của một thị trường không còn “dễ tính”, và về cách làm sao để nông sản Việt không chỉ hiện diện mà phải trụ vững, có thương hiệu.

Những câu hỏi ấy không phải để thể hiện sự băn khoăn, mà là để mở ra cơ hội. Thị trường Trung Quốc, một trong những thị trường nông sản lớn nhất thế giới, đang thay đổi rất nhanh, cả về quy mô, cấu trúc và tiêu chuẩn tiêu dùng. 

Kể từ năm 2019, Trung Quốc đã vượt EU và Hoa Kỳ trở thành nước nhập khẩu hàng nông sản lớn nhất thế giới và mang tính dẫn dắt thị trường. Với dân số đông thứ hai toàn cầu (chiếm 18% dân số thế giới) nhưng chỉ có 10% diện tích đất nông nghiệp, Trung Quốc trong dài hạn vẫn phải nhập khẩu nông sản, đặc biệt từ các nước nhiệt đới như Việt Nam và các nước ASEAN.

“Chính ngạch” - hướng đi chiến lược và cơ hội từ cấp cao

Chúng ta đã qua rồi cái thời “trao đổi biên mậu”. Nhờ nỗ lực của cả hai bên, hầu hết các mặt hàng nông sản Việt Nam đã dần chuyển sang con đường “chính ngạch”. Đây không chỉ là sự thay đổi về mặt thủ tục hành chính, mà là sự thay đổi hoàn toàn về tư duy sản xuất và kinh doanh.

Với lợi thế địa lý và hệ thống logistics, Trung Quốc dần trở thành một trong những đối tác nhập khẩu nông sản lớn nhất của Việt Nam. Trong đó, nhiều hàng chủ lực như rau quả, thủy sản, cà phê, cao su hay sắn được xác định là động lực tăng trưởng, giữ vị trí ưu tiên trong chiến lược mở rộng xuất khẩu sang thị trường này.

Đáng chú ý, chuyến thăm Trung Quốc vừa qua của Tổng Bí thư Tô Lâm đã mở ra những cánh cửa cơ hội chưa từng có. Những cam kết về cửa khẩu thông minh, đường sắt tốc độ cao và các trung tâm logistics hiện đại đang biến những khó khăn về vận chuyển trở thành lợi thế cạnh tranh về tốc độ và chi phí.

Tuy nhiên, cơ hội luôn đi kèm với thách thức. Hàng loạt rào cản kỹ thuật ngày càng được siết chặt, từ kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm đến tiêu chuẩn đóng gói, ghi nhãn. Sự cạnh tranh từ các quốc gia trong khu vực, đặc biệt là các nước ASEAN, cũng ngày càng gay gắt. Trong bối cảnh đó, nông sản Việt không thể chỉ dựa vào lợi thế tự nhiên hay sản lượng lớn, mà cần phải khẳng định vị thế bằng chất lượng ổn định, thương hiệu rõ ràng và khả năng đáp ứng linh hoạt các yêu cầu của thị trường.

Tìm lời giải cho những “cách làm mới”

Hướng tới mục tiêu xuất khẩu 100 tỷ USD hàng nông sản vào năm 2030, bên cạnh đa dạng hóa thị trường, chúng ta cần xác định Trung Quốc là một trong những thị trường trọng điểm để tăng thị phần và giá trị.

Chính từ thực tiễn đó, chúng tôi xác định: Sứ mệnh của Tham tán không chỉ dừng lại ở việc xúc tiến thương mại hay kết nối các cuộc gặp gỡ. Chúng tôi ở đây để đi tìm lời giải cho những bài toán của thị trường. Đó là việc nghiên cứu xu hướng tiêu dùng, cập nhật chính sách mới, nhận diện sớm các rào cản kỹ thuật, cũng như hỗ trợ xử lý kịp thời những vướng mắc phát sinh trong quá trình xuất khẩu. Mỗi thông tin thu thập được, mỗi thay đổi của thị trường được ghi nhận, đều là những dữ liệu quan trọng để chuyển hóa thành khuyến nghị cụ thể cho doanh nghiệp và người sản xuất trong nước.

Nhưng để làm được điều đó, chúng tôi không thể đi một mình. Thông qua Báo Nông nghiệp và Môi trường, tôi mong muốn được lắng nghe nhiều hơn nữa các chia sẻ của quê nhà, từ người nông dân, thương nhân, doanh nghiệp đến các nhà khoa học và nhà quản lý. Đồng thời, chúng tôi sẽ là là cánh tay nối dài, kịp thời truyền tải những biến động thị trường và các cảnh báo sớm đến mọi người. Hãy cùng nhau biến mỗi nông sản trở thành một đại sứ văn hóa, để vị thế của nông sản Việt ngày càng vững chãi và vươn xa!

Đó cũng chính là thông điệp mà tôi, Tham tán Nông nghiệp tại Trung Quốc, gửi tới tất cả những người đang đồng hành cùng nông nghiệp Việt hôm nay.