Sắc lệnh về nông nghiệp tái sinh của ông Trump gây tranh cãi

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa ký sắc lệnh hành pháp mới nhằm thúc đẩy nông nghiệp tái sinh và tăng cường khả năng chống chịu của các nông trại trước biến đổi khí hậu và thiên tai. Cùng thời điểm, Bộ trưởng Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) Brooke Rollins cũng công bố bản dự thảo cuối cùng của Quy tắc về Nguyên liệu Thức ăn Chăn nuôi Tái tạo.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh chính quyền Mỹ đề xuất gói hỗ trợ khẩn cấp trị giá 11,1 tỷ USD dành cho nông dân bị ảnh hưởng bởi khó khăn kinh tế và thiên tai, cho thấy nông nghiệp tái sinh đang được Washington xem như một hướng đi quan trọng nhằm nâng cao khả năng phục hồi của ngành nông nghiệp.

Nội dung chủ đạo của sắc lệnh về nông nghiệp tái sinh

Theo Nhà Trắng, sắc lệnh yêu cầu USDA mở rộng Chương trình thí điểm về nông nghiệp tái sinh, đồng thời công bố rộng rãi kết quả của chương trình tới các bên liên quan. Chính quyền Mỹ cũng khuyến khích đẩy mạnh các mô hình hợp tác công - tư nhằm hỗ trợ nông dân tiếp cận và áp dụng các phương thức canh tác mới.

Trong các tài liệu giải thích đi kèm, Nhà Trắng mô tả nông nghiệp tái sinh là tập hợp các thực hành canh tác giúp cải thiện sức khỏe đất, giảm chi phí đầu vào, nâng cao hiệu quả sử dụng vật tư nông nghiệp, đồng thời gia tăng lợi nhuận và mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường cho người sản xuất.

Sắc lệnh cũng yêu cầu Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) ưu tiên xem xét, cấp phép các giải pháp bảo vệ thực vật thay thế các hoạt chất cũ, đồng thời rà soát dữ liệu liên quan đến việc sử dụng hóa chất làm khô cây trồng trước thu hoạch nhằm bảo đảm tuân thủ các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm và dư lượng hóa chất.

Doanh nghiệp chia rẽ quan điểm

Tuy nhiên, sắc lệnh nhanh chóng làm dấy lên tranh cãi trong ngành nông nghiệp Mỹ. Ông Daren Coppock, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Hiệp hội các Tiểu thương Nông sản Mỹ, cho rằng nông nghiệp tái sinh đang nhận được sự quan tâm lớn từ cả nông dân lẫn doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng nông sản.

"Nông dân thường tin tưởng những chuyên gia nông học làm việc tại địa phương, bởi giữa họ đã hình thành mối quan hệ lâu dài dựa trên sự tin cậy. Đây sẽ là cầu nối quan trọng để thúc đẩy các thực hành canh tác tái sinh", ông Coppock nhận định.

Vị đại diện này cũng tiết lộ rằng các tổ chức nông nghiệp hầu như không được tham vấn trong quá trình xây dựng sắc lệnh. Việc thiếu tham vấn cộng đồng nông nghiệp khiến nhiều ý kiến đặt câu hỏi về tính khả thi của sắc lệnh cũng như khả năng triển khai trên thực tế, bất chấp mục tiêu nâng cao tính bền vững và khả năng chống chịu của nền nông nghiệp Mỹ.

Tuy nhiên, ông vẫn cho rằng chính sách mới mở ra cơ hội đối thoại và hợp tác giữa cơ quan quản lý với cộng đồng doanh nghiệp và nông dân.

Trong khi đó, Ông Michael Pisciotta, Giám đốc Chiến lược và Thương mại của CHONEX - doanh nghiệp công nghệ sinh học có trụ sở tại bang Alabama - bày tỏ sự ủng hộ đối với định hướng ưu tiên cấp phép cho các giải pháp thay thế hóa chất truyền thống và thúc đẩy nghiên cứu các công nghệ sinh học mới.

Theo ông Pisciotta, đây là cơ hội để thay đổi nhận thức về hiệu quả của các giải pháp sinh học trong bối cảnh tình trạng kháng thuốc của sâu bệnh ngày càng gia tăng và áp lực duy trì năng suất đang trở thành thách thức lớn đối với nông dân Mỹ.

"Chúng tôi sẵn sàng góp phần thay đổi cách nhìn về hiệu quả của các giải pháp sinh học thay thế", ông nói.

Trước đó, đại diện CHONEX cũng đánh giá sắc lệnh của Tổng thống Trump đã "mang lại góc nhìn rõ ràng hơn về sự cần thiết của việc đầu tư vào sức khỏe đất, đổi mới sinh học và khả năng chống chịu của các nông trại".

Vẫn còn nhiều hoài nghi

Nhiều nhà hoạt động và chuyên gia về thực phẩm bền vững cho rằng sắc lệnh của ông Trump mang tính biểu tượng nhiều hơn là tạo ra thay đổi thực chất.

Bà Anna Lappé, Giám đốc điều hành Liên minh Toàn cầu vì Tương lai Thực phẩm (Global Alliance for the Future of Food) thậm chí gọi sắc lệnh này là "ví dụ mới nhất cho thấy những tuyên bố của chính quyền Mỹ đã trở nên rỗng tuếch".

Theo bà, trong khi Mỹ liên tục nhắc đến nông nghiệp tái sinh, nhiều chương trình và chính sách có khả năng hỗ trợ trực tiếp cho quá trình chuyển đổi này lại đang bị cắt giảm hoặc hủy bỏ.

"Nếu thực sự nghiêm túc trong việc hỗ trợ nông nghiệp tái sinh, chính quyền đã không cắt giảm ngân sách cho các chương trình thực phẩm địa phương, không hủy bỏ hàng trăm triệu USD tiền tài trợ và các chương trình tiếp cận đất đai dành cho nông dân da màu, cùng nhiều chương trình hỗ trợ khác", bà Lappé cho biết.

Trong khi đó, một số chuyên gia lựa chọn cách tiếp cận thận trọng hơn. Ông Alexander Gillett, đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành nền tảng dữ liệu bền vững HowGood, cho rằng sắc lệnh được ban hành vào thời điểm khu vực tư nhân đã chứng minh được hiệu quả kinh tế và môi trường của các mô hình nông nghiệp tái sinh.

"Theo tôi, điều còn thiếu hiện nay không phải là niềm tin vào nông nghiệp tái sinh, mà là nguồn vốn đủ lớn để mở rộng quy mô", ông nói với AgFunderNews.

Tuy nhiên, vị chuyên gia cũng cảnh báo rằng việc mở rộng đầu tư sẽ khó đạt hiệu quả nếu thiếu hệ thống dữ liệu và đo lường đáng tin cậy tại thực địa.

"Không thể đầu tư hiệu quả vào nông nghiệp tái sinh nếu thiếu dữ liệu hiện trường để chứng minh tác động thực tế. Nếu không gắn đầu tư với hoạt động đo lường, chúng ta có nguy cơ tiếp tục rót vốn vào những chương trình mà không thể chứng minh được kết quả", ông nhấn mạnh.

Sắc lệnh của ông Trump cho thấy nông nghiệp tái sinh tại Mỹ vẫn là một chủ đề gây chia rẽ sâu sắc, không chỉ về phương thức triển khai mà còn về vai trò của hóa chất, nguồn lực công và định hướng chính sách dài hạn của chính phủ liên bang.