Theo ThS.BS Nguyễn Tấn Lãm, Trưởng khoa Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn, thoái hóa khớp gối vốn được xem là bệnh của tuổi già, thường xuất hiện ở người từ 40-45 tuổi trở lên. Tuy nhiên, vài năm gần đây, bệnh lý này đang trẻ hóa nhanh, nhiều người 30-35 tuổi đã phải chịu các cơn đau do thoái hóa khớp gối.
Lối sống ít vận động của giới trẻ là nguyên nhân chính khiến xương khớp lão hóa sớm. Ảnh: Bệnh viện cung cấp.
Điển hình là trường hợp nam bệnh nhân sinh năm 1993. Dù còn trẻ, khớp gối của bệnh nhân đã hư hỏng nghiêm trọng, tương đương người 60-70 tuổi. Các bác sĩ phải nội soi cắt lọc và tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) nhằm bảo tồn khớp, do bệnh nhân còn quá trẻ để thay khớp nhân tạo.
Bác sĩ Lãm cho rằng, lối sống ít vận động của giới trẻ là nguyên nhân chính khiến xương khớp lão hóa sớm. Dân văn phòng thường ngồi lâu, khiến cơ đùi yếu đi, không đủ khả năng nâng đỡ và bảo vệ sụn khớp.
“Đi bộ tốt cho tim mạch, huyết áp và tiểu đường. Nhưng với người béo phì hoặc đang có dấu hiệu thoái hóa khớp, việc leo cầu thang có thể gây hại cho khớp gối”, bác sĩ Lãm cảnh báo. Theo phân tích cơ học, khi leo cầu thang, áp lực lên khớp gối có thể tăng gấp 5 lần trọng lượng cơ thể, khiến sụn khớp bào mòn nhanh. Các thói quen như ngồi xổm, ngồi xếp bằng cũng gây áp lực lớn lên khớp gối.
Đối với thoái hóa khớp gối, không có phương pháp nào giúp khớp đã hư hỏng “cải lão hoàn đồng”. Điều trị thường bắt đầu bằng thay đổi lối sống, tập vật lý trị liệu, dùng thuốc giảm đau an toàn và các sản phẩm hỗ trợ bảo vệ sụn khớp. Khi bệnh tiến triển, bác sĩ có thể chỉ định tiêm chất nhờn (axit hyaluronic), tiêm tế bào gốc hoặc PRP đối với bệnh nhân dưới 60 tuổi.
Ở giai đoạn cuối, khi khớp lệch trục khiến hai đầu xương cọ xát trực tiếp gây đau đớn và giảm chất lượng sống, phẫu thuật thay khớp nhân tạo là giải pháp bắt buộc.
Trước đây, phẫu thuật thay khớp gối phụ thuộc nhiều vào tay nghề phẫu thuật viên, nên khoảng 10-20% bệnh nhân sau mổ vẫn chưa hài lòng do khớp vận động chưa tự nhiên. Sự hỗ trợ của robot phẫu thuật đã giúp cải thiện vấn đề này. Robot đóng vai trò như trợ lý, hỗ trợ lập kế hoạch và thực hiện các đường cắt xương chính xác đến từng milimet, hạn chế tổn thương dây chằng, giúp khớp nhân tạo được đặt tối ưu và bệnh nhân phục hồi nhanh hơn.
Tuy nhiên, theo bác sĩ Lãm, một rào cản lớn trong điều trị thoái hóa khớp tại Việt Nam là tâm lý sợ phẫu thuật. Nhiều người tin vào các phương pháp truyền miệng như đắp thuốc, bó lá không rõ nguồn gốc. Khi đến bệnh viện, khớp thường đã lệch trục nghiêm trọng, cơ đùi teo yếu, khiến việc phẫu thuật và phục hồi khó đạt kết quả tối ưu.
Tại Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn, các quy trình phục hồi sớm (ERAS) đã được áp dụng nhằm rút ngắn thời gian nằm viện và giúp bệnh nhân sớm trở lại sinh hoạt bình thường. Bệnh viện cũng đang triển khai phẫu thuật robot và thay khớp gối hai bên trong cùng một lần mổ.
Các chuyên gia khuyến cáo, để bảo vệ khớp gối, người dân nên ưu tiên các môn vận động ít gây áp lực lên khớp như bơi lội hoặc đạp xe. Khi xuất hiện đau khớp kéo dài, cần thăm khám sớm để có hướng điều trị kịp thời.
