Thanh Hóa: Cảng cá kiểu mẫu, đẩy mạnh số hóa quản lý thủy sản

Số hóa quản lý, kiểm soát chặt hoạt động khai thác

Cảng cá Lạch Bạng (phường Hải Bình, tỉnh Thanh Hóa) là cảng cá loại II, có chiều dài cầu cảng 400m, đủ khả năng tiếp nhận tàu cá dài từ 15m trở lên, với sản lượng bốc dỡ khoảng 80.000 tấn mỗi năm. Không chỉ là nơi neo đậu, giao thương, cảng còn cung cấp đầy đủ dịch vụ hậu cần như đá lạnh, nước ngọt, nhiên liệu, ngư cụ, chế biến và kho lạnh bảo quản hải sản. Sự đồng bộ này giúp ngư dân giảm thời gian chuẩn bị và chi phí mỗi chuyến biển.

Từ tháng 9/2025, Cảng cá Lạch Bạng được Bộ Nông nghiệp và Môi trường lựa chọn là một trong ba cảng cá trên cả nước thí điểm mô hình cảng cá kiểu mẫu. Điểm cốt lõi của mô hình là ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giám sát và truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Một trong những yêu cầu quan trọng là 100% tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên phải duy trì kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS). Dữ liệu tàu ra vào cảng được tích hợp, liên thông giữa hệ thống của Bộ Quốc phòng và cơ sở dữ liệu thủy sản quốc gia (VNFishbase). Nhờ đó, toàn bộ hành trình, vùng khai thác và thời gian hoạt động của tàu được theo dõi chặt chẽ.

Việc số hóa này không chỉ giúp cơ quan chức năng kiểm soát hiệu quả mà còn góp phần ngăn chặn tình trạng khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) – vấn đề đang được Việt Nam tập trung xử lý để gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu.

Bên cạnh đó, hệ thống camera giám sát cũng được lắp đặt tại các vị trí trọng yếu, gồm 3 camera tại khu vực cảng và 2 camera tại Trạm Kiểm soát Biên phòng Lạch Bạng. Hệ thống này cho phép theo dõi, lưu trữ hình ảnh tàu cá xuất - nhập cảng và khu vực cửa lạch theo thời gian thực, góp phần đảm bảo an ninh trật tự và minh bạch hóa hoạt động kiểm tra, kiểm soát.

Thuận lợi cho ngư dân, nâng cao giá trị hải sản

Không chỉ dừng lại ở công tác quản lý, mô hình cảng cá kiểu mẫu còn hướng tới mục tiêu phục vụ ngư dân tốt hơn. Tại Lạch Bạng, việc tổ chức, sắp xếp lại khu neo đậu theo chiều dài tàu đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Các tàu từ 6 m đến dưới 15 m và từ 15 m trở lên được phân khu riêng, tàu không đủ điều kiện khai thác cũng có khu vực bố trí riêng biệt.

Cách làm này giúp giảm tình trạng chen lấn, ùn ứ, đặc biệt vào thời điểm cao điểm khi nhiều tàu cùng cập cảng. Nhờ đó, quá trình bốc dỡ hàng hóa diễn ra nhanh chóng, hạn chế va chạm và đảm bảo an toàn.

Ngư dân Nguyễn Văn Cường, chủ tàu cá TH-90286.TS, chia sẻ rằng việc phân khu và số hóa dữ liệu đã giúp giảm đáng kể thời gian làm thủ tục. “Trước đây tàu về đông là phải chờ đợi lâu, giờ chỉ mất ít thời gian là xong. Dữ liệu đã có sẵn, không phải giải trình nhiều. Hải sản được đưa vào kho lạnh nhanh nên chất lượng tốt hơn, bán được giá cao hơn”, ông nói.

Không chỉ vậy, thông tin về sản lượng, loài thủy sản và vùng khai thác được cập nhật, đối chiếu với nhật ký khai thác và dữ liệu VMS ngay tại cảng. Điều này giúp việc xác nhận nguồn gốc thủy sản diễn ra nhanh chóng, chính xác, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu.

Theo ông Lê Văn Thăng, Giám đốc Ban Quản lý Cảng cá và Đăng kiểm tàu cá Thanh Hóa, mục tiêu của mô hình là vừa đảm bảo quản lý chặt chẽ, vừa giảm tối đa thủ tục cho ngư dân. Khi quy trình được số hóa, dữ liệu minh bạch, việc truy xuất nguồn gốc trở nên thuận lợi, qua đó nâng cao giá trị hải sản và uy tín ngành thủy sản Việt Nam.

Việc xây dựng cảng cá kiểu mẫu Lạch Bạng không chỉ mang lại lợi ích trước mắt mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của ngành thủy sản địa phương. Đây được xem là “điểm tựa” vững chắc cho ngư dân vươn khơi, đồng thời là bước tiến quan trọng trong quá trình hiện đại hóa, hội nhập và nâng cao năng lực cạnh tranh của thủy sản Thanh Hóa trên thị trường trong nước và quốc tế.