Theo hãng tin AP, phiên tòa xét xử 5 người đàn ông bị cáo buộc sát hại ông Quinto Inuma Alvarado, 50 tuổi, dự kiến diễn ra trong tuần này theo giờ Peru. Vụ việc xảy ra ngày 29/11/2023 tại vùng San Martín, phía bắc nước này. Ông Inuma khi ấy là thủ lĩnh cộng đồng Santa Rosillo de Yanayacu và là một nhà bảo vệ môi trường, người tích cực tố cáo các hoạt động khai thác gỗ trái phép, buôn bán ma túy và xâm chiếm đất đai trên lãnh thổ bản địa.
Cơ quan công tố Peru cho biết đang đề nghị mức án tù chung thân đối với các bị cáo với tội danh giết người có tổ chức. Đây là lần đầu tiên loại tội danh này được áp dụng trong vụ án liên quan đến nhà bảo vệ môi trường bản địa tại Peru, phản ánh tính chất nghiêm trọng của vụ việc.
Ông Inuma là một nhà bảo vệ môi trường kỳ cựu, người tích cực tố cáo các hoạt động khai thác gỗ trái phép, buôn bán ma túy và xâm chiếm đất đai trên lãnh thổ bản địa Peru. Ảnh: Forest People.
Theo kết quả điều tra, ông Inuma đã bị phục kích khi đang di chuyển bằng thuyền trên tuyến sông dẫn về nơi sinh sống. Ông bị bắn và rơi xuống sông, dẫn đến tử vong tại chỗ. Một thành viên cộng đồng đi cùng ông cũng bị thương nhưng đã sống sót sau vụ việc. Ban đầu, có 6 nghi phạm bị khởi tố, tuy nhiên, một người đã bị cảnh sát bắn chết trong quá trình bắt giữ hồi năm 2025. Năm nghi phạm còn lại sẽ chính thức ra hầu tòa.
Các công tố viên đã thu thập được nhiều bằng chứng, bao gồm kết quả giám định dư lượng thuốc súng, lời khai nhân chứng và các mối liên hệ giữa bị cáo với những cá nhân từng bị ông Inuma báo cáo vì khai thác gỗ và buôn bán ma túy trái phép. Cơ quan điều tra nhận định động cơ gây án xuất phát trực tiếp từ vai trò của nạn nhân trong việc bảo vệ đất đai bản địa và phối hợp với chính quyền ngăn chặn các hoạt động phi pháp.
Vụ án đang thu hút sự quan tâm lớn của các tổ chức bản địa, các nhóm bảo vệ môi trường và các cơ chế nhân quyền quốc tế. Theo các tổ chức xã hội dân sự, trong vòng hơn một thập kỷ qua, ít nhất 35 nhà bảo vệ môi trường bản địa đã bị sát hại tại Peru, song phần lớn các vụ việc không được điều tra đầy đủ hoặc không dẫn đến kết án.
Bên cạnh đó, vụ việc cũng làm dấy lên nhiều chỉ trích đối với cơ chế bảo vệ các nhà bảo vệ môi trường tại Peru. Ông Inuma từng được đưa vào chương trình bảo vệ của nhà nước, song các biện pháp bảo đảm an ninh trên thực tế không được triển khai do thiếu nguồn lực. Gia đình nạn nhân cho biết sau cái chết của ông, họ buộc phải rời bỏ cộng đồng, mất nhà cửa, đất canh tác và lối sống truyền thống.
Giới quan sát nhận định, nếu các bị cáo bị kết án tù chung thân, phán quyết này có thể tạo ra tiền lệ pháp lý quan trọng, gửi đi thông điệp rằng các hành vi bạo lực nhằm vào nhà bảo vệ môi trường và người bản địa sẽ không còn được dung thứ. Đồng thời, vụ án cũng được kỳ vọng sẽ thúc đẩy Peru cải thiện hiệu quả các cơ chế bảo vệ, trong bối cảnh bạo lực liên quan đến khai thác tài nguyên trái phép tại Amazon vẫn diễn biến phức tạp.
