Nông nghiệp Điện Biên: Đánh thức tiềm năng – nâng tầm giá trị: [Bài 2] Khai thác dư địa ngành hàng chủ lực

LỜI TÒA SOẠN

Điện Biên sở hữu nhiều lợi thế để phát triển nông nghiệp hàng hóa với các ngành hàng chủ lực như lúa gạo, cà phê Arabica, mắc ca, chè... Tuy nhiên, trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng, phát triển xanh và hội nhập ngày càng cao, việc khai thác hiệu quả tiềm năng, tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị và thu hút đầu tư đang trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao sức cạnh tranh của nông sản địa phương.

Được sự đồng ý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường và UBND tỉnh Điện Biên, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên, Hội Làm vườn Việt Nam tổ chức Diễn đàn “Phát triển nông nghiệp bền vững gắn với chuyển đổi xanh và nâng cao chuỗi giá trị các sản phẩm chủ lực tại Điện Biên”.

Diễn đàn sẽ được tổ chức vào ngày 18/7/2026 tại Hội trường Hoa Ban - Trung tâm Xúc tiến đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Điện Biên, phố 5, phường Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên.

Đây là sự kiện nhằm thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh, giảm phát thải; tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và vùng nguyên liệu, đồng thời nâng cao giá trị các sản phẩm nông nghiệp chủ lực của tỉnh Điện Biên và khu vực Tây Bắc theo hướng bền vững.

Dịp này, Báo Nông nghiệp và Môi trường thực hiện chuyên đề "Nông nghiệp Điện Biên: Đánh thức tiềm năng - Nâng tầm giá trị", kính mời quý độc giả cùng theo dõi.

Cơ hội và tiềm năng

Điện Biên là tỉnh miền núi có diện tích tự nhiên lớn, điều kiện khí hậu đa dạng, quỹ đất sản xuất dồi dào. Điện Biên sở hữu nhiều lợi thế để phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa. Để khai thác hiệu quả những tiềm năng, lợi thế đó, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Điện Biên đã ban hành Nghị quyết số 11-NQ/TU về cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung, xanh, thông minh, bền vững giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035, tạo cơ sở để ngành nông nghiệp phát triển theo hướng hiện đại, nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh.

Bài liên quan

Mời tham dự Diễn đàn phát triển nông nghiệp bền vững tại Điện Biên

Trên tinh thần Nghị quyết 11, những năm gần đây, cùng với quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp, Điện Biên từng bước chuyển mạnh từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp. Đồng thời khai thác hiệu quả tiềm năng của từng vùng sinh thái, từng ngành hàng và từng sản phẩm chủ lực, từng bước hình thành các vùng sản xuất tập trung gắn với chế biến và thị trường tiêu thụ.

Cùng với phát triển sản xuất, kinh tế tập thể tiếp tục khẳng định vai trò trong tổ chức lại sản xuất. Toàn tỉnh Điện Biên hiện có 256 hợp tác xã nông nghiệp, 476 tổ hợp tác hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp. Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) ghi nhận 147 sản phẩm còn hiệu lực, trong đó có 142 sản phẩm đạt 3 sao và 5 sản phẩm đạt 4 sao. Những con số này cho thấy nông nghiệp Điện Biên đang từng bước chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang nâng cao chất lượng, giá trị và khả năng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường.

Ứng dụng khoa học kỹ thuật và cơ giới hóa cũng được đẩy mạnh. Toàn tỉnh Điện Biên hiện có hàng

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên, 6 tháng đầu năm 2026, nhiều chỉ tiêu sản xuất nông nghiệp của tỉnh đạt kết quả tích cực. Diện tích lúa đông xuân đạt trên 9.816ha, vượt kế hoạch đề ra; diện tích cây cà phê đạt 10.859ha; cây mắc ca 13.861ha; cây ăn quả 4.722ha và chè 634ha...

nghìn máy móc phục vụ sản xuất, từ làm đất, gieo trồng đến thu hoạch. 

Theo bà Chu Thị Thanh Xuân, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên, kết quả đạt được là tiền đề quan trọng để ngành nông nghiệp tỉnh tiếp tục cơ cấu theo hướng phát huy lợi thế từng vùng sinh thái, từng bước hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung gắn với chế biến và thị trường. Đây cũng là cơ sở để tỉnh Điện Biên lựa chọn những ngành hàng có tiềm năng, giá trị kinh tế cao nhằm tạo động lực tăng trưởng trong giai đoạn tới.

Từ nền tảng đó, Điện Biên không chỉ hướng tới mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng của ngành mà còn tập trung khai thác hiệu quả các ngành hàng có lợi thế cạnh tranh.

Trong số nhiều sản phẩm nông nghiệp, mắc ca, cà phê và chè… được xác định là ngành hàng còn nhiều dư địa phát triển, có khả năng hình thành vùng nguyên liệu tập trung, thu hút doanh nghiệp đầu tư và tạo giá trị gia tăng cao. Đây cũng là những ngành hàng được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển mới cho nông nghiệp Điện Biên trong những năm tới.

Mở rộng dư địa ngành hàng chủ lực

Trên nền tảng những kết quả đạt được, Điện Biên xác định phát triển các ngành hàng có lợi thế cạnh tranh là hướng đi trọng tâm nhằm tạo động lực tăng trưởng cho nông nghiệp. Trong đó, cà phê, mắc ca và chè được xác định là những ngành hàng chủ lực nhờ phù hợp với điều kiện tự nhiên, có khả năng hình thành vùng sản xuất tập trung và từng bước phát triển theo chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ.

Đối với cây cà phê, Điện Biên có nhiều lợi thế về khí hậu, thổ nhưỡng để phát triển thành vùng nguyên liệu tập trung. Hiện diện tích cà phê toàn tỉnh Điện Biên là 10.859ha, tăng mạnh so với năm 2025, trong đó diện tích trồng mới khoảng 2.500ha. Việc mở rộng vùng nguyên liệu là một trong những điều kiện cần và đủ để Điện Biên hướng tới mở nhà máy chế biến nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và gia tăng giá trị cho ngành hàng cà phê của tỉnh.

Song hành với cà phê, mắc ca đang được xem là ngành hàng chiến lược trong quá trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp của Điện Biên. Với lợi thế về quỹ đất và điều kiện sinh thái, hầu hết các xã, phường ở Điện Biên đang tập trung mở rộng diện tích trồng mắc ca theo hướng tập trung gắn với thu hút doanh nghiệp đầu tư. Đến nay, diện tích mắc ca toàn tỉnh Điện Biên là 13.860ha, trong đó diện tích trồng mới khoảng 1.500ha. Đây là cơ sở quan trọng để hình thành vùng nguyên liệu quy mô lớn, phục vụ chế biến và nâng cao giá trị sản phẩm trong những năm tới.

Bên cạnh hai ngành hàng trên, chè tiếp tục khẳng định vị trí là một trong những cây trồng có thế mạnh của Điện Biên. Với điều kiện khí hậu mát mẻ ở các vùng cao, cây chè đã gắn bó với người dân nhiều năm, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập và hình thành các vùng sản xuất tập trung.

Với diện tích 634ha, mặc dù diện tích không lớn như cà phê hay mắc ca nhưng chè vẫn là ngành hàng có tiềm năng phát triển theo hướng nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu gắn với chế biến sâu để nâng cao giá trị gia tăng.

Không chỉ tập trung phát triển các cây trồng chủ lực, Điện Biên còn quan tâm mở rộng vùng nguyên liệu đối với một số cây trồng có lợi thế như dứa, chanh leo và cây ăn quả, tạo sự đa dạng trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp, đáp ứng nhu cầu của thị trường và thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực chế biến.

Tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư tỉnh Điện Biên năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu UBND tỉnh Điện Biên ký kết 8 biên bản ghi nhớ hợp tác với các nhà đầu tư về nông nghiệp, trong đó có 5 doanh nghiệp nghiên cứu phát triển vùng nguyên liệu và xây dựng nhà máy chế biến đối với các sản phẩm như mắc ca, cà phê, dứa và chanh leo... Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm thu hút nguồn lực xã hội, từng bước hình thành các chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ nông sản.

Việc phát triển các ngành hàng chủ lực không chỉ hướng tới mở rộng quy mô sản xuất mà còn là quá trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung, xanh, thông minh và bền vững. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, ngành nông nghiệp Điện Biên xác định nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026 là triển khai hiệu quả Nghị quyết số 11-NQ/TU của Tỉnh ủy Điện Biên, tạo nền tảng để nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nông sản địa phương.

Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, diện tích mắc ca của Điện Biên đạt khoảng 40.000ha, cà phê đạt khoảng 20.000ha, 3.000ha cây ăn quả và 6.500ha rau màu. Những mục tiêu này không chỉ thể hiện quyết tâm khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của địa phương mà còn mở ra kỳ vọng đưa nông nghiệp Điện Biên phát triển theo hướng hiện đại, tạo giá trị gia tăng cao và bền vững.

Với nền tảng về điều kiện tự nhiên, vùng nguyên liệu ngày càng mở rộng cùng định hướng phát triển rõ ràng, nông nghiệp Điện Biên đang đứng trước cơ hội tạo bước chuyển mạnh về chất lượng và giá trị. Song để hiện thực hóa mục tiêu đó, bài toán sản xuất xanh, liên kết chuỗi và thu hút đầu tư vẫn cần tiếp tục được giải quyết trong thời gian tới.