TP.HCM rà soát 36 hồ chứa, số hóa quản lý rừng trước mùa mưa bão

Đoàn công tác do Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Minh Thạnh dẫn đầu, cùng lãnh đạo các sở, ngành đã đi kiểm tra thực địa công tác quản lý, vận hành hồ chứa nước và bảo vệ rừng tại các xã Bình Giã, Hồ Tràm, Xuyên Mộc và Bình Châu.

Chuyến kiểm tra tập trung vào hai nội dung trọng tâm: bảo đảm an toàn hồ chứa nước trước cao điểm mùa mưa bão và nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng trong bối cảnh biến đổi khí hậu và áp lực phát triển kinh tế - xã hội ngày càng lớn.

Rà soát toàn diện hồ chứa, không để xảy ra sự cố

Đoàn công tác đã khảo sát thực tế tại hồ Tầm Bó và hồ Gia Hoét 1, hai công trình thủy lợi có vai trò quan trọng trong điều tiết nguồn nước và bảo đảm an toàn cho khu vực hạ du.

Qua kiểm tra, lãnh đạo thành phố đặc biệt lưu ý đến tình trạng khai thác điện mặt trời trên mặt hồ. Theo báo cáo, hệ thống điện mặt trời hiện phủ hơn 2/3 diện tích hồ Tầm Bó, tương đương hơn 40ha, trong khi hồ Gia Hoét gần như đã được phủ kín mặt nước.

Ông Bùi Minh Thạnh yêu cầu các đơn vị khẩn trương rà soát lại toàn bộ 36 hồ chứa trên địa bàn thành phố, đặc biệt là việc cắm mốc ranh giới bảo vệ công trình.

Theo ông Thạnh, việc cắm mốc không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn mang ý nghĩa pháp lý, là cơ sở xác lập ranh giới quản lý nhà nước đối với hồ chứa. Những hồ chưa cắm mốc hoặc cắm mốc chưa đầy đủ cần sớm triển khai, đồng thời rà soát kỹ các vấn đề liên quan đến cao trình, phạm vi bảo vệ công trình và quyền lợi của người dân sinh sống xung quanh.

Lãnh đạo thành phố cũng yêu cầu đánh giá lại mức độ bồi lắng tại các hồ chứa nhằm xác định chính xác dung tích thực tế, khả năng tích nước và xây dựng phương án nạo vét phù hợp.

"Chức năng chính của hồ chứa là tích nước, điều tiết nguồn nước và bảo đảm an toàn cho vùng hạ du. Phải trả hồ chứa về đúng chức năng của nó", ông Bùi Minh Thạnh nhấn mạnh.

Đối với các dự án điện mặt trời trên hồ chứa, thành phố sẽ rà soát lại toàn bộ hồ sơ đầu tư và các điều kiện ràng buộc liên quan đến an toàn công trình. Trường hợp việc khai thác ảnh hưởng đến chức năng hồ chứa hoặc tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đập sẽ được xem xét xử lý theo quy định.

Đáng chú ý, hồ Gia Hoét từng xảy ra sự cố vỡ đập vào năm 2017. Vì vậy, lãnh đạo thành phố yêu cầu địa phương rà soát lại toàn bộ hồ sơ, đánh giá mức độ thiệt hại trước đây để rút kinh nghiệm, đồng thời tăng cường theo dõi, đánh giá thường xuyên mức độ an toàn của tất cả các hồ chứa trong mùa mưa bão.

Các địa phương được yêu cầu chủ động xây dựng phương án ứng phó theo từng tình huống, chuẩn bị đầy đủ lực lượng, phương tiện và vật tư để xử lý kịp thời khi có sự cố xảy ra, không để bị động, bất ngờ.

Đẩy mạnh số hóa, nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ rừng

Ngoài công tác thủy lợi, vấn đề quản lý, bảo vệ và phát triển rừng cũng được đoàn công tác đặc biệt quan tâm.

Tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Bình Châu - Phước Bửu và các khu vực rừng ven biển, đoàn công tác dành nhiều thời gian trao đổi về những khó khăn trong công tác quản lý đất rừng, bảo vệ rừng và phòng cháy chữa cháy rừng.

Ông Huỳnh Đức Hoàn, Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng TP.HCM cho biết, công tác quản lý rừng hiện còn gặp nhiều vướng mắc do ranh giới đất rừng chưa được xác lập đầy đủ, tình trạng người dân sinh sống trong lâm phần còn khá lớn.

Theo ông Hoàn, hiện trong khu vực rừng còn khoảng 760 hộ dân sinh sống, tạo áp lực không nhỏ đối với công tác quản lý, bảo vệ rừng cũng như xử lý các vấn đề liên quan đến đất đai, an sinh xã hội và sinh kế của người dân.

Về vấn đề này, ông Bùi Minh Thạnh nhấn mạnh, việc xử lý các hộ dân trong rừng phải đặt yếu tố an sinh xã hội lên hàng đầu, bởi đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến sinh kế, nơi ở và cuộc sống của hàng nghìn người dân, do đó không thể quyết định nóng vội.

"Đây không chỉ là câu chuyện quản lý đất rừng mà còn là câu chuyện an sinh của hàng nghìn người dân đang sinh sống trong rừng. Mọi giải pháp đưa ra phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu bảo vệ rừng và ổn định cuộc sống của người dân, tuyệt đối không để người dân bị thiệt thòi hay xáo trộn đời sống", ông Thạnh chỉ đạo.

Ban Quản lý rừng đã nhiều lần kiến nghị sớm hoàn thiện công tác cắm mốc ranh giới, số hóa dữ liệu quản lý và có cơ chế đặc thù để giải quyết dứt điểm các tồn tại kéo dài nhiều năm.

Bên cạnh đó, đơn vị cũng đề xuất đầu tư thêm trang thiết bị, hạ tầng phục vụ công tác phòng cháy chữa cháy rừng, nhất là hệ thống hồ chứa nước, đường băng cản lửa, phương tiện chữa cháy chuyên dụng và ứng dụng công nghệ giám sát từ xa.

Trong khi đó, ông Hồ Trúc Thanh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM cho biết, nhiều khó khăn hiện nay bắt nguồn từ việc công tác cắm mốc, xác lập ranh giới đất rừng trước đây chưa được thực hiện đầy đủ.

Theo ông Thanh, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây đã triển khai Đề án cắm mốc ranh giới đất rừng theo Quyết định 33, tuy nhiên mới hoàn thành khoảng 60% khối lượng. Việc thiếu cơ sở pháp lý và dữ liệu đồng bộ khiến quá trình quản lý, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và xử lý các trường hợp lấn chiếm, chồng lấn đất rừng gặp nhiều khó khăn.

Trước thực trạng này, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM yêu cầu các đơn vị đẩy nhanh việc xây dựng cơ sở dữ liệu số về rừng, ứng dụng công nghệ GIS, trí tuệ nhân tạo và hệ thống giám sát bằng vệ tinh trong quản lý tài nguyên rừng.

"Nhiều nước hiện nay không còn quản lý rừng bằng phương pháp thủ công. Chỉ cần mất một cây rừng thì hệ thống vệ tinh sẽ cảnh báo ngay", ông Thạnh cho biết. Ông cũng yêu cầu các đơn vị sớm xây dựng lộ trình ứng dụng công nghệ trong quản lý rừng.

Trong bối cảnh diện tích rừng rộng, lực lượng bảo vệ mỏng, việc quản lý theo phương thức truyền thống không còn phù hợp. Thành phố cần chuyển mạnh sang quản lý số, từng bước hình thành hệ thống giám sát rừng thông minh, có khả năng phát hiện sớm các hành vi xâm hại rừng cũng như nguy cơ cháy rừng.

Lãnh đạo thành phố cũng giao các sở, ngành phối hợp rà soát toàn bộ hiện trạng dân cư trong lâm phần, đánh giá tác động kinh tế - xã hội để xây dựng phương án xử lý phù hợp, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu bảo vệ rừng và ổn định đời sống người dân.