Nông nghiệp Điện Biên: Đánh thức tiềm năng - nâng tầm giá trị: [Bài 5]: 'Luồng xanh' chào đón nhà đầu tư

Điện Biên sở hữu nhiều lợi thế để phát triển nông nghiệp hàng hóa với các ngành hàng chủ lực như lúa gạo, cà phê Arabica, mắc ca, chè... Tuy nhiên, trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng, phát triển xanh và hội nhập ngày càng cao, việc khai thác hiệu quả tiềm năng, tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị và thu hút đầu tư đang trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao sức cạnh tranh của nông sản địa phương.

Được sự đồng ý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường và UBND tỉnh Điện Biên, ngày 18/7/2026 tại Trung tâm Xúc tiến đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Điện Biên (phường Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên), Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên, Hội Làm vườn Việt Nam đã tổ chức thành công Diễn đàn “Phát triển nông nghiệp bền vững gắn với chuyển đổi xanh và nâng cao chuỗi giá trị các sản phẩm chủ lực tại Điện Biên”.

Đây là sự kiện nhằm thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh, giảm phát thải; tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và vùng nguyên liệu; đồng thời nâng cao giá trị các sản phẩm nông nghiệp chủ lực của tỉnh Điện Biên và khu vực Tây Bắc theo hướng bền vững.

Tạo “luồng xanh” thu hút doanh nghiệp

Thực hiện Nghị quyết số 11-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Điện Biên, thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp được xác định là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, hình thành vùng nguyên liệu tập trung và nâng cao giá trị các ngành hàng chủ lực. Thay vì phát triển sản xuất nhỏ lẻ, tỉnh Điện Biên đang hướng tới xây dựng các chuỗi liên kết từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ, lấy doanh nghiệp làm động lực thúc đẩy quá trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Điện Biên tập trung cải thiện môi trường đầu tư, hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và xúc tiến đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp.

Cùng với việc ban hành nhiều cơ chế, chính sách phát triển nông, lâm nghiệp, tỉnh Điện Biên đã cắt giảm từ 30 - 40% thủ tục hành chính và rút ngắn khoảng 70% thời gian giải quyết hồ sơ tại các sở, ngành, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp yên tâm đầu tư và triển khai dự án.

Ông Lò Văn Cương, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Điện Biên cho biết: Tỉnh luôn đồng hành cùng doanh nghiệp trong suốt quá trình đầu tư, từ khảo sát, triển khai dự án đến tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh. Cùng với đó, địa phương ưu tiên thu hút đầu tư vào các ngành hàng có lợi thế như lúa gạo, cà phê, mắc ca, dứa và một số cây ăn quả nhằm hình thành vùng nguyên liệu tập trung gắn với chế biến sâu và mở rộng thị trường tiêu thụ.

"Thu hút doanh nghiệp đầu tư không chỉ nhằm bổ sung nguồn lực cho ngành nông nghiệp mà còn tạo động lực đổi mới phương thức sản xuất, hình thành các chuỗi liên kết bền vững giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân. Khi doanh nghiệp yên tâm đầu tư lâu dài, người dân cũng có điều kiện mở rộng sản xuất, nâng cao chất lượng nông sản và tăng giá trị sản phẩm" ông Lò Văn Cương nhấn mạnh.

Những chủ trương đó đang từng bước tạo sức hút đối với các nhà đầu tư. Về cà phê, bên cạnh Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Cà phê Việt Bắc, Công ty Cổ phần Cà phê Detech và Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Cát Quế cũng đang mở rộng liên kết phát triển vùng nguyên liệu tại Mường Ảng và các địa phương có lợi thế.

Việc nhiều doanh nghiệp cùng tham gia đầu tư không chỉ tạo đầu ra ổn định cho người trồng cà phê mà còn góp phần nâng cao chất lượng nguyên liệu, mở rộng quy mô chế biến và từng bước khẳng định thương hiệu cà phê Điện Biên trên thị trường.

Đối với cây mắc ca, Tập đoàn TH đang nghiên cứu, đề xuất đầu tư nhà máy chế biến mắc ca tại xã Tuần Giáo trên diện tích khoảng 5ha. Song song đó, doanh nghiệp này đã xây dựng kế hoạch phát triển hơn 18.000ha mắc ca, gồm khoảng 4.000ha vùng lõi và gần 14.000ha vùng liên kết tại khu vực các xã thuộc huyện Tuần Giáo cũ. Khi dự án được triển khai, vùng nguyên liệu quy mô lớn gắn với nhà máy chế biến sẽ góp phần hoàn thiện chuỗi giá trị từ sản xuất, thu mua, sơ chế đến chế biến và tiêu thụ, mở ra dư địa phát triển cho ngành hàng mắc ca của tỉnh Điện Biên.

Những cơ chế hỗ trợ của tỉnh Điện Biên cùng sự tham gia ngày càng mạnh mẽ của doanh nghiệp đang tạo nền tảng quan trọng để Điện Biên phát triển các vùng nguyên liệu tập trung. Đây không chỉ là điều kiện để nâng cao giá trị các ngành hàng chủ lực mà còn mở ra cơ hội hình thành những chuỗi liên kết bền vững, tạo động lực cho nông nghiệp Điện Biên phát triển theo hướng hiện đại và hiệu quả hơn.

Đồng hành phát triển vùng nguyên liệu

Chủ trương thu hút đầu tư của tỉnh Điện Biên đang dần được hiện thực hóa thông qua những mô hình liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân. Thay vì chỉ thu mua nông sản sau thu hoạch, nhiều doanh nghiệp đã tham gia ngay từ khâu xây dựng vùng nguyên liệu, chuyển giao kỹ thuật, đầu tư chế biến và kết nối tiêu thụ sản phẩm. Cách làm này không chỉ giúp doanh nghiệp chủ động nguồn nguyên liệu mà còn tạo điều kiện để người dân yên tâm mở rộng sản xuất.

Một trong những mô hình tiêu biểu là Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Cà phê Việt Bắc. Doanh nghiệp đã đầu tư nhà máy chế biến tại bản Co Củ, xã Mường Ảng, đồng thời tổ chức thu mua nguyên liệu tại các xã Mường Ảng, Búng Lao, Chiềng Sinh và Tuần Giáo. Việc đầu tư nhà máy chế biến và mở rộng thu mua nguyên liệu đã góp phần nâng cao giá trị hạt cà phê Điện Biên, tạo động lực phát triển vùng nguyên liệu.

Ông Vương Bá Trung, Phó Giám đốc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Cà phê Việt Bắc cho biết: Năm 2025, doanh nghiệp đã thu mua hơn 5.000 tấn cà phê quả tươi, chiếm tỷ trọng lớn trong sản lượng của vùng Mường Ảng. Nhà máy có công suất thiết kế từ 100 - 150 tấn quả tươi/ngày đêm, song vào thời điểm chính vụ luôn nâng lên 250 - 300 tấn/ngày đêm để đáp ứng nhu cầu thu mua. Song song đó, doanh nghiệp tiếp tục mở rộng hệ thống sân phơi, máy sấy và kho bảo quản nhằm nâng cao năng lực chế biến, đáp ứng nguồn nguyên liệu ngày càng tăng.

"Doanh nghiệp không chỉ thu mua sản phẩm mà mong muốn đồng hành lâu dài với người dân trong xây dựng vùng nguyên liệu ổn định. Khi vùng nguyên liệu được chuẩn hóa, chất lượng sản phẩm được nâng lên thì cả doanh nghiệp và người sản xuất đều có điều kiện phát triển bền vững", ông Trung chia sẻ.

Không chỉ với cây cà phê, Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao (Doveco) cũng đang phối hợp với người dân phát triển vùng nguyên liệu dứa, chanh leo và ngô ngọt gắn với chế biến, tiêu thụ sản phẩm. Mô hình liên kết này giúp doanh nghiệp chủ động nguồn nguyên liệu, đồng thời tạo đầu ra ổn định để người dân mạnh dạn đầu tư mở rộng sản xuất, từng bước hình thành các vùng nguyên liệu tập trung phục vụ chế biến.

Cùng với việc đầu tư vùng nguyên liệu, nhiều doanh nghiệp và hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Điện Biên đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong sản xuất và tiêu thụ nông sản. Các sản phẩm chủ lực như cà phê, gạo Điện Biên, dứa, mắc ca và chè từng bước được quảng bá trên các nền tảng số, sàn thương mại điện tử, đồng thời tăng cường ứng dụng truy xuất nguồn gốc để nâng cao tính minh bạch và đáp ứng yêu cầu của thị trường. Việc ứng dụng công nghệ số không chỉ mở rộng kênh tiêu thụ mà còn tạo thêm cơ hội để nông sản Điện Biên tiếp cận người tiêu dùng trong và ngoài nước.

Ông Thào A Giàng, Giám đốc HTX Dứa mật Pu Lau, xã Mường Nhà cho biết: Trước đây đầu ra của sản phẩm gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên sau khi đẩy mạnh quảng bá trên các nền tảng số và tăng cường kết nối với doanh nghiệp, nhiều thương lái và đối tác đã chủ động tìm đến thu mua, tạo điều kiện để HTX mở rộng vùng nguyên liệu. Dù vậy, để phát triển theo hướng hữu cơ và nâng cao chất lượng sản phẩm, HTX vẫn cần thêm nguồn lực đầu tư về hạ tầng, vật tư đầu vào và sự tham gia mạnh mẽ hơn của các doanh nghiệp chế biến.

Đánh giá về vai trò của doanh nghiệp, ông Lò Văn Cương, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Điện Biên cho rằng: Thu hút doanh nghiệp đầu tư không chỉ bổ sung nguồn lực cho ngành nông nghiệp mà còn thúc đẩy đổi mới phương thức sản xuất, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, phát triển công nghiệp chế biến và nâng cao sức cạnh tranh của các ngành hàng chủ lực.

Theo ông Cương, thời gian tới tỉnh Điện Biên sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp, ưu tiên mở rộng vùng nguyên liệu, nâng cao chất lượng nông sản và tạo điều kiện để các dự án chế biến sâu được triển khai hiệu quả. Khi doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân cùng trở thành những mắt xích gắn kết trong chuỗi giá trị, nông nghiệp Điện Biên sẽ có thêm động lực để phát triển nhanh và bền vững.

Những kết quả bước đầu trong thu hút doanh nghiệp đầu tư đang mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp Điện Biên. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết số 11-NQ/TU, tỉnh Điện Biên vẫn cần tiếp tục mở rộng các vùng nguyên liệu tập trung, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đẩy mạnh chuyển đổi số và thu hút thêm các dự án chế biến sâu.

Khi những mắt xích từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ được kết nối chặt chẽ, nông nghiệp Điện Biên sẽ không chỉ gia tăng giá trị mà còn từng bước khẳng định vị thế trên thị trường. Đây cũng là nền tảng để tỉnh Điện Biên bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp xanh, hiện đại và bền vững.