Bộ tuyên bố cho rằng việc phân định và bảo vệ lãnh thổ bản địa phải trở thành trụ cột trung tâm trong Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) theo Thỏa thuận Paris. Cộng đồng bản địa nhấn mạnh, các lãnh thổ này là rào cản cuối cùng chống phá rừng và biến đổi khí hậu, đồng thời yêu cầu quyền tiếp cận tài chính, đại diện trong các quyết định và bảo vệ nhà hoạt động môi trường.
Tuyên bố dài 19 trang, do Mạng lưới Liên kết các cộng đồng người bản địa Brazil (APIB) và các liên đoàn bản địa ký kết, nêu rõ: Các lãnh thổ bản địa chiếm 13,8% diện tích Brazil và chỉ mất 1,2% thảm thực vật trong 40 năm qua, đồng thời lưu trữ khoảng 42 tỷ tấn carbon, chiếm hơn một nửa lượng carbon trên mặt đất ở Amazon. Người bản địa không chỉ là đồng minh trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, mà còn là những nhân vật chủ chốt bảo vệ các tài sản chung của hành tinh.
Cộng đồng bản địa từ Brazil khẳng định vai trò chính trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Ảnh minh hoạ.
Các yêu cầu chính của liên minh bao gồm: công nhận chính thức tất cả lãnh thổ bản địa trong vòng năm năm; bảo vệ các vùng đất của người bản địa sống cô lập; cấm khai thác và các dự án hạ tầng quy mô lớn trên các lãnh thổ này; đảm bảo ít nhất 40% tài chính khí hậu dành trực tiếp cho tổ chức bản địa; triển khai đầy đủ Chính sách Quản lý Lãnh thổ và Môi trường của các vùng đất bản địa (PNGATI); và đảm bảo đại diện bản địa trong tất cả các không gian ra quyết định về khí hậu.
Tuyên bố cũng kêu gọi một “chuyển đổi công bằng” khỏi nhiên liệu hóa thạch mà không đẩy gánh nặng lên các lãnh thổ bản địa, đồng thời bảo vệ các nhà hoạt động môi trường khỏi bạo lực và hình sự hóa.
Các lãnh đạo bản địa chỉ ra bằng chứng trong nhiều thập kỷ cho thấy các vùng đất được phân định là hàng rào hiệu quả nhất chống phá rừng. Ngay cả trong giai đoạn phá rừng cao điểm dưới chính quyền Bolsonaro (2019–2021), tỷ lệ phá rừng trong các lãnh thổ bản địa vẫn thấp hơn đáng kể so với các vùng đất không được bảo vệ. Tuy nhiên, hơn 270 lãnh thổ vẫn đang bị kẹt trong thủ tục quan liêu, nhiều nơi đối mặt với xâm lấn và phá hủy môi trường ngày càng gia tăng.
Trong bối cảnh năm 2024 là năm nóng nhất từ trước đến nay, Brazil vẫn là quốc gia phát thải khí nhà kính lớn thứ bảy thế giới, liên minh bản địa nhấn mạnh COP30 là bước ngoặt quyết định: hoặc đặt người bản địa và lãnh thổ bản địa vào trung tâm các quyết định khí hậu, hoặc bị ghi nhớ là đồng lõa với sự sụp đổ. Cộng đồng kêu gọi hành động cụ thể để bảo vệ sự sống, lãnh thổ và quyền lợi của người dân bản địa, đồng thời đóng góp vào phát triển bền vững toàn cầu.
