Ngày 7/1 (giờ địa phương), Tổng thống Donald Trump ký bản ghi nhớ tổng thống, chính thức đưa Mỹ rút khỏi 66 tổ chức và hiệp ước quốc tế bao trùm nhiều lĩnh vực, trong đó có Công ước khung của Liên hợp quốc về Biến đổi Khí hậu (UNFCCC) và Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) - hai trụ cột của hợp tác toàn cầu về khí hậu.
Trong bản ghi nhớ, ông Trump cho rằng việc tiếp tục là thành viên, tham gia hoặc hỗ trợ các tổ chức này là “đi ngược lại lợi ích của Mỹ”, đồng thời chỉ đạo tất cả các bộ, ngành và cơ quan liên bang triển khai các bước cần thiết để “thực hiện việc rút lui sớm nhất có thể”.
Ngày 7/1, Tổng thống Donald Trump chính thức đưa Mỹ rút khỏi Công ước khung của Liên hợp quốc về Biến đổi Khí hậu và Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu. Ảnh: Politico.
Trước đó, ông chủ Nhà Trắng cũng tuyên bố rút khỏi Thỏa thuận Paris - hiệp ước quốc tế nhằm giới hạn mức tăng nhiệt độ toàn cầu dưới 2 độ C vào cuối thế kỷ để tránh những tác động nghiêm trọng nhất của biến đổi khí hậu. Theo các chuyên gia, việc tiếp tục rút khỏi 2 cơ chế hợp tác quốc tế về khí hậu sẽ khiến Mỹ bị cô lập hơn nữa vào thời điểm then chốt của nỗ lực toàn cầu.
UNFCCC được thành lập năm 1992, hiện có gần 200 quốc gia ký kết, đóng vai trò nền tảng cho hợp tác quốc tế trong việc cắt giảm khí nhà kính và ứng phó biến đổi khí hậu. Năm 2025, Tổng thống Trump từng gây chú ý khi không cử bất kỳ đại diện cấp cao nào tham dự Hội nghị các Bên (COP) của UNFCCC tại Brazil. Trong bối cảnh đó, Thống đốc bang California (Mỹ) Gavin Newsom nổi lên với vai trò dẫn dắt các sáng kiến khí hậu cấp bang và hợp tác quốc tế.
Bà Gina McCarthy, cựu Giám đốc Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) và từng là Cố vấn khí hậu quốc gia đầu tiên của Nhà Trắng, đã lên tiếng chỉ trích quyết định rút khỏi UNFCCC.
“Là quốc gia duy nhất trên thế giới không còn tham gia UNFCCC, chính quyền Tổng thống Trump đang bỏ lại hàng thập kỷ vai trò lãnh đạo khí hậu và hợp tác toàn cầu của Mỹ”, bà McCarthy, hiện là Chủ tịch liên minh khí hậu America Is All In, nhấn mạnh.
Trong khi đó, ông David Widawsky, Giám đốc Viện Tài nguyên Thế giới (WRI), cũng đánh giá đây là một “sai lầm chiến lược”. Ông nhận định: “Thỏa thuận 30 năm tuổi này là nền móng của hợp tác khí hậu quốc tế. Việc rút khỏi thỏa thuận không chỉ đẩy Mỹ ra bên lề, mà là rời khỏi hoàn toàn sân chơi”.
Cùng ngày, Tổng thống Trump cũng tuyên bố rút Mỹ khỏi IPCC, cơ quan khoa học hàng đầu thế giới về biến đổi khí hậu, vốn công bố các báo cáo đánh giá lớn định kỳ 6-7 năm một lần, làm cơ sở cho chính sách khí hậu toàn cầu.
Bà Delta Merner, Phó Giám đốc chiến dịch trách nhiệm thuộc Chương trình Khí hậu và Năng lượng của Liên minh Các nhà khoa học quan tâm (Union of Concerned Scientists), khẳng định quyết định trên của ông Trump không ngăn cản các nhà khoa học Mỹ tham gia với tư cách cá nhân. Dù vậy, điều này vẫn sẽ khiến Mỹ mất đi vai trò định hướng trong các đánh giá khoa học then chốt.
Từ khi trở lại Nhà Trắng, ông Trump đã thúc đẩy phát triển dầu, khí và than đá. Chính quyền của ông cũng đã có nhiều bước thu hẹp nghiên cứu khoa học khí hậu, bao gồm kế hoạch giải thể Trung tâm Nghiên cứu Khí quyển Quốc gia (NCAR) và sa thải hàng trăm nhà khoa học tham gia Báo cáo Đánh giá Khí hậu Quốc gia theo yêu cầu của Quốc hội.
Ngoài UNFCCC và IPCC, Mỹ còn rút khỏi hàng loạt cơ chế và sáng kiến khác như Cơ quan Năng lượng Tái tạo Quốc tế (IRENA), Liên minh Năng lượng Mặt trời Quốc tế, Sáng kiến Năng lượng không carbon 24/7 và Viện Liên Mỹ về Nghiên cứu Biến đổi Toàn cầu.
Theo ông Manish Bapna, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Quỹ Bảo vệ Tài nguyên Thiên nhiên (NRDC), Mỹ là quốc gia đầu tiên rút khỏi UNFCCC. Điều này đang đặt Mỹ vào tình thế rủi ro nghiêm trọng.
“Việc để các nước khác viết luật chơi cho quá trình chuyển dịch năng lượng sạch toàn cầu không chỉ tự làm hại mình, mà còn khiến Mỹ bỏ lỡ hàng nghìn tỷ USD đầu tư, việc làm, chi phí năng lượng thấp hơn và các thị trường mới cho công nghệ sạch”, ông Bapna cảnh báo.
