Khi nghiên cứu ô nhiễm nhựa tại Biển Đen, các nhà khoa học Thổ Nhĩ Kỳ phát hiện rác thải nhựa có thể mang theo các hóa chất độc hại và phát tán chúng trong toàn bộ hệ sinh thái biển.
“Trước đây, chúng tôi đã chứng minh được sự hiện diện của nhựa trong môi trường biển và trong các sinh vật sống, nhưng mối liên hệ giữa chúng với các chất ô nhiễm vẫn chưa được làm rõ. Đây là nghiên cứu đầu tiên về vấn đề này tại vùng biển của Thổ Nhĩ Kỳ và Biển Đen”, nhà nghiên cứu Ulgen Aytan, Trường Đại học Recep Tayyip Erdogan, chia sẻ với hãng tin Anadolu.
Ô nhiễm nhựa tại các đại dương đang trở thành một cuộc khủng hoảng môi trường nghiêm trọng, khi khoảng 430 triệu tấn nhựa được sản xuất mỗi năm và phần lớn trong số đó cuối cùng trôi ra sông ngòi, biển cả. Ảnh: The Ocean Cleanup
Nghiên cứu cho thấy nhựa không chỉ phát tán mà còn lưu giữ các hóa chất độc hại trong Biển Đen, làm gia tăng rủi ro đối với hệ sinh thái biển và sức khỏe con người.
“Tại Biển Đen, nhựa không đơn thuần là rác thải mà còn đóng vai trò như những ‘bề mặt ô nhiễm di động’, có khả năng mang theo và tích tụ các hóa chất độc hại”, bà Aytan cho biết.
“Chúng tôi thậm chí phát hiện các hóa chất tồn tại trên nhựa nhưng không xuất hiện trong nước biển”, bà nói thêm, nhấn mạnh tính chất phức tạp và khó dự đoán của loại ô nhiễm này.
Bà cảnh báo ô nhiễm nhựa tại Biển Đen đang gia tăng do tác động của con người và đặc điểm gần như khép kín của vùng biển, ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi thức ăn - từ sinh vật phù du đến các loài săn mồi đỉnh.
Hóa chất trong găng tay, khẩu trang
Aytan cùng các nhà khoa học thuộc Hội đồng Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ Thổ Nhĩ Kỳ (TÜBITAK) đã phân tích nhiều loại nhựa phổ biến sau khi chúng tồn tại trong môi trường biển suốt một năm, nhằm đánh giá khả năng giải phóng và tích tụ hóa chất.
Nghiên cứu tập trung vào các phụ gia nhựa và chất ô nhiễm như PCB, thuốc trừ sâu, PAH, cũng như các hợp chất hữu cơ khó phân hủy - những chất có thể tồn lưu lâu dài và tích tụ trong cơ thể sinh vật.
Các mẫu được thu thập tại khu vực ven biển Rize, phía đông nam Biển Đen - một ngư trường quan trọng, nơi vi nhựa thường xuyên được phát hiện trong các loài cá thương mại.
Ba nhóm nhựa chính được phân tích gồm: Sản phẩm dùng một lần (túi, chai, cốc); khẩu trang và găng tay phổ biến trong đại dịch COVID-19; và ngư cụ như lưới đánh cá.
Kết quả cho thấy mỗi loại nhựa có khả năng giữ lại các chất ô nhiễm khác nhau.
“Một phát hiện đáng chú ý là nồng độ phụ gia trong nhựa thường cao hơn đáng kể so với các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy trong nhiều mẫu”, bà nói. “Chúng tôi ghi nhận tải lượng hóa chất đặc biệt cao trong găng tay, khẩu trang và các sợi dệt”.
Theo bà, ngay khi xâm nhập môi trường biển, nhựa bắt đầu giải phóng các hóa chất vốn có, đồng thời tiếp tục hấp thụ thêm các chất ô nhiễm bền vững phát sinh từ hoạt động của con người.
Thói quen tiêu dùng là yếu tố then chốt
Bà Aytan cho rằng nhựa đang trở thành mối đe dọa ngày càng nghiêm trọng đối với toàn bộ chuỗi thức ăn biển.
“Một chai nhựa sử dụng hàng ngày cũng có thể trở thành nguy cơ lớn đối với hệ sinh thái và sức khỏe con người. Thói quen tiêu dùng của chúng ta có tác động trực tiếp đến sức khỏe đại dương”, bà giải thích thêm
Nhà khoa học Thổ Nhĩ Kỳ vcảnh báo ô nhiễm nhựa sẽ tiếp tục tích tụ tại các vùng biển gần như khép kín như Biển Đen, làm gia tăng áp lực lên hệ sinh thái và rủi ro đối với chuỗi thức ăn.
Để giảm thiểu tình trạng này, bà nhấn mạnh cần có các chính sách phòng ngừa mạnh mẽ hơn và hệ thống quản lý chất thải hiệu quả hơn.
“Ô nhiễm phải được kiểm soát ngay từ nguồn phát sinh, đồng thời cần tăng cường quản lý chất thải”, bà khẳng định.
