‘Lận đận’ vụ rau xứ cát

Dọc quốc lộ 1A, qua đoạn vùng cát ven biển các xã Hồng Thủy, Thanh Thủy, Cam Thủy… (tỉnh Quảng Bình cũ), nay là xã Cam Hồng (tỉnh Quảng Trị) là những vườn rau xanh các loại được trồng quanh năm. Những thôn xóm của địa phương này đã hình thành những vùng rau xanh chuyên canh, phục vụ nhu cầu của khách hàng trong và ngoài tỉnh.

Cuối năm 2025, bão lũ xảy ra liên tục nên nhiều vườn rau đã bị hư hỏng, bà con xới đi gieo lại mà không thu hoạch được. Ông Hoàng Văn Trăm, chủ một vườn rau thôn Mốc Định (xã Cam Hồng) cho hay: “Do mấy vụ gieo mất mùa, không thu hoạch được nên bà con đang thiếu nguồn hạt giống. Lo nhất là sau khi lũ rút thì không đủ hạt giống cho vụ rau cuối năm và dịp Tết Nguyên đán”.

Đầu vụ, nước ngập ngọn…

Ở xã Cam Hồng, vùng trồng rau tập trung dọc theo đường quốc lộ nên cũng dễ canh tác và tiêu thụ sản phẩm. Vì vậy, những năm gần đây, người dân đã cải tạo vườn, chuyển đổi đất trồng lúa một vụ sang trồng rau xanh. Theo ông Nguyễn Ánh Ngọc, Chủ tịch Hội Nông dân xã Cam Hồng thì hiện tại các thôn trong xã đã có tổng diện tích canh tác rau màu lên gần 670 ha. Trong đó, các thôn thuộc xã Hồng Thủy (cũ) có diện tích khoảng 350 ha, diện tích còn lại chia đều cho các xã Thanh Thủy, Cam Thủy (cũ). “Thu nhập từ vườn rau cao và ổn định đã giúp các hộ dân phát triển kinh tế gia đình. Nhiều hộ có thu nhập từ trồng rau lên 200-300 triệu đồng mỗi năm”, ông Ngọc cho biết thêm.

Tuy nhiên giai đoạn nửa cuối năm, bão lũ xảy ra liên tục đã làm ảnh hưởng lớn đến việc canh tác và thu nhập của bà con. Cứ sau mỗi trận mưa lũ, bà con lại tập trung làm đất, bón phân lót và gieo hạt giống để sớm ổn định sản xuất. Song, mưa lũ liên tiếp làm cho công sức của bà con nông dân coi như trắng tay.

Nói về thiệt hại do mưa lũ gây ra, ông Hoàng Văn Trăm (thôn Mốc Định, xã Cam Hồng), cho hay gia đình có 3 sào đất làm vườn mẫu trồng rau xanh các loại. “Tôi làm theo kiểu cuốn chiếu, “mùa nào thức đó”, nên có rau xanh phục vụ thị trường quanh năm. Năm nay, có 3 trận mưa lũ liên tiếp nên cả 4 lứa xuống giống rau đều bị mất. Mỗi vụ rau mất trắng cũng đồng nghĩa mất thu nhập từ 40-60 triệu đồng”, ông Trăm bộc bạch.

Chỉ tính riêng ở xã Hồng Thủy (cũ), đã có gần 70% số hộ trồng rau với tổng diện tích trên 350 ha. Nhiều lứa rau bị ngập nên bà con ở đây cũng bị thất thu lớn. Chia sẻ nỗi niềm, ông Hoàng Văn Trăm nói: “Người làm vườn có rau bán hàng ngày, nguồn thu khi vài chục, khi vài trăm ngàn đồng là có “đồng vào, đồng ra”. Bây chừ không có được mớ rau mà bán thì bí bách lắm. Năm nay, thiên tai gây nhiều thiệt hại cho bà con trong Nam, ngoài Bắc. Thật thương…!”.

Cuối vụ rau bán rẻ như… cho

Khi lũ rút, đất ráo và cây rau bén rễ thì thời tiết khá thuận lợi làm cho cây rau trên đồng cứ xanh phơn phớt mà phát triển. Ông Trăm cho hay, cây rau su hào thường trồng 3 tháng là thu hoạch đúng vào kỳ giáp Tết. Nhưng năm nay, tiết trời thuận lợi nên cây phát triển nhanh, củ lớn lắm. Còn khoảng hơn chục ngày mới đến vụ Tết mà trên ruộng su hào đã trắng củ phải thu hoạch, nếu để lại thì củ quá lớn rồi già, người mua không muốn lấy. “Vì vậy mà giá của su hào rớt ghê lắm. Bà con lại buồn vì các mối thương lái đều kêu không nhập được nên không mua”, ông Trăm nói thêm.

Trên ruộng rau xanh ngút, chị Phan Thị Xanh (thôn Đông Hải, xã Cam Hồng), đang vun gốc cây ớt trồng xen su hào. Khi thu hoạch su hào thì ớt lên xanh và sắp ra hoa. Nhà chị Xanh làm đến 12 sào rau, cứ mỗi sào trồng khoảng 2.000 cây su hào. Vụ rau năm ngoái, chị thu hoạch gần Tết và bán được với giá gần 20 ngàn đồng/kg su hào tại ruộng. “Bây giờ thay đổi khác rồi. Ruộng su hào lớn đạt chuẩn mua bán là 2 củ/kg chứ lớn quá thì người mua chê. Bà con mong bán được giá 5 ngàn đồng/kg là mừng rồi. Kêu bán không có người mua. Tính ra là lỗ công, giống, phân bón…đó”, chị nói giọng buồn.

Vạt ruộng bên cạnh, vợ chồng ông Lê Tuyên Huấn (xã Cam Hồng), cũng đang vun gốc, bỏ phân cho cây ớt. Ông Huấn bộc bạch: “Bà con ai cũng bảo vụ su hào coi như thua rồi. Vì diện tích rau phần lớn phải bán bây giờ chứ để bán dịp Tết là không xong. Nhưng bây giờ bán rất khó. Nhà nào bán được vài chục ký là quá mừng rồi”.

Bên vệ đường, mẹ con bà Phan Thị Thanh (thôn Đông Hải), đẩy xe bò chở đầy cây su hào ra ven đường để bán cho khách qua lại. Chị bảo, ngồi bán cả ngày cũng chỉ được hơn chục ký thu lại khoảng 5 chục ngàn đồng. Người dân còn chịu khó gom lá su để bán làm thức ăn chăn nuôi. "Thu nhập từ lá bỏ đi lại “gánh” đỡ cho củ su hào đang ế giá” - chị Thanh cho biết.

Cũng theo bà Thanh, vùng rau trên cát hiếm khi lâm vào cảnh ế ẩm như bây giờ. Ở đây, mỗi nhà có 1-2 sào ruộng trồng rau, vào vụ Tết cũng có thu nhập 50-60 triệu đồng, đủ chi tiêu cho Tết. “Nhưng tình cảnh như bây giờ thì thật khó. Không khéo còn lỗ vốn”, bà Thanh than thở.

Chia sẻ với khó khăn của bà con trồng rau, xã Cam Hồng đã cử cán bộ về tận ruộng để khảo sát, nắm tình hình cụ thể và tìm nguồn tiêu thụ giúp nông dân. Chị Nguyễn Thị Nguyệt, cán bộ phòng Kinh tế xã Cam Hồng cho hay, đây là vụ rau mà bà con gặp khó khăn trong việc tiêu thụ sản phẩm. “Việc xây dựng chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp và bà con là điều cần thiết để hình thành vùng rau chuyên canh và có thương hiệu, có đầu ra ổn định. Thế mạnh vùng cát ven biển là trồng rau xanh, rau sạch vì rau có chất lượng cao”, chị Nguyệt chia sẻ thêm.

Tôi ghé vào nhà người quen ở Cam Hồng để ăn trưa. Thức ăn là tô su hào thái khúc nhỏ nấu với xương heo và dĩa su hào thái sợi luộc chấm nước mắm. Vị ngọt su hào thấm nhanh đầu lưỡi. Thật ngon. Trong bữa, tô su hào và dĩa luộc hết trước mà ai cũng vẫn còn thèm. Tôi nhìn qua cửa sổ, những vạt rau xanh nối nhau chạy tít ngoài ruộng như đang vẫy trong gió…