Mặt bằng 'da beo', nhiều dự án nghìn tỷ ở Quảng Ngãi chậm tiến độ

Dự án đường Thạch Bích - Tịnh Phong là một trong những công trình đang gặp nhiều khó khăn về mặt bằng. Dự án có chiều dài hơn 6 km, tổng mức đầu tư gần 700 tỷ đồng, đi qua địa bàn phường Trương Quang Trọng và xã Thọ Phong, do Ban Quản lý dự án các công trình giao thông Quảng Ngãi làm chủ đầu tư, triển khai trong giai đoạn 2019 - 2026.

Đây được xem là tuyến giao thông quan trọng nhằm giảm tải cho quốc lộ 1A, đồng thời kết nối đô thị Quảng Ngãi với Khu công nghiệp Tịnh Phong và Khu công nghiệp VSIP. Thế nhưng sau gần 4 năm khởi công, phần mặt bằng bàn giao cho nhà thầu mới đạt hơn 4 km nhưng trong tình trạng rời rạc, đứt đoạn kiểu “da beo”, khiến việc thi công phải thực hiện theo kiểu “nhảy cóc”.

Ông Lê Minh Ngọc, Phó Giám đốc Công ty Gia Hưng, đơn vị thi công dự án cho biết, mặt bằng không "sạch" khiến nhà thầu nhiều lần phải điều chuyển thiết bị, nhân lực, kéo theo chi phí phát sinh lớn và nguy cơ trượt giá do thời gian thi công kéo dài.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại dự án đường Hoàng Sa - Dốc Sỏi, tuyến đường dài 27 km nối từ đường Trì Bình - Dung Quất đến đường Hoàng Sa phía bắc sông Trà Khúc. Dự án được khởi công cuối năm 2023 với tổng vốn đầu tư khoảng 3.500 tỷ đồng.

Sau hơn 2,5 năm triển khai, mặt bằng bàn giao cho nhà thầu mới đạt khoảng 75%. Theo ông Nguyễn Mai Anh Quân, đại diện Công ty Cổ phần Trường Long, nhiều đoạn dù đã được bàn giao nhưng không có đường tiếp cận để thi công; một số vị trí mặt bằng dích dắc, không liền tuyến nên rất khó tập trung nhân lực, thiết bị để đẩy nhanh tiến độ.

Theo các đơn vị liên quan, “nút thắt” giải phóng mặt bằng hiện nay không chỉ nằm ở khâu vận động người dân mà còn xuất phát từ nhiều nguyên nhân phức tạp liên quan đến lịch sử quản lý đất đai, hồ sơ pháp lý và cơ chế chính sách.

Nhiều thửa đất nằm trong diện thu hồi nhưng hồ sơ, giấy tờ sử dụng đất qua các thời kỳ đã thất lạc hoặc thiếu đồng bộ, gây khó khăn cho việc xác định nguồn gốc, chủ sử dụng và mục đích sử dụng đất. Không ít trường hợp đất được giao không đúng thẩm quyền, chuyển nhượng qua nhiều đời chủ nhưng chưa hoàn thiện giấy tờ pháp lý.

Ông Võ Thanh Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Đông Sơn cho biết, thực tế phát sinh nhiều trường hợp rất khó xử lý. Nếu bồi thường theo hiện trạng sử dụng sẽ vướng quy định pháp luật, nhưng nếu áp dụng theo hồ sơ cũ thì người đang sử dụng đất không đồng thuận.

Một khó khăn khác là chênh lệch giữa giá đất bồi thường do Nhà nước ban hành với giá thị trường. Cùng một dự án nhưng do thay đổi chính sách theo từng thời điểm, mức đền bù của người nhận sau cao hơn người nhận trước, dẫn đến tâm lý so bì, phát sinh khiếu nại.

Ông Phạm Xuân Vinh, Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Quảng Ngãi thừa nhận, nhiều dự án kéo dài qua nhiều giai đoạn nên chính sách bồi thường thay đổi, tạo ra chênh lệch giữa các hộ dân. Ngoài ra, việc chậm ban hành hệ số K để xác định giá đất cũng khiến các địa phương lúng túng trong xây dựng phương án bồi thường.

Không chỉ ảnh hưởng tiến độ công trình, những vướng mắc về mặt bằng còn tác động trực tiếp đến kết quả giải ngân vốn đầu tư công của tỉnh. Đến giữa tháng 4, Quảng Ngãi mới giải ngân đạt khoảng 8,4% kế hoạch vốn đầu tư công trên tổng số hơn 7.300 tỷ đồng được Thủ tướng Chính phủ giao.

Theo UBND tỉnh Quảng Ngãi, ngoài những khó khăn chung, địa phương còn chịu tác động bởi nguồn thu ngân sách phụ thuộc lớn vào Nhà máy Lọc hóa dầu Bình Sơn. Biến động giá xăng dầu đã ảnh hưởng đến nguồn lực đầu tư của tỉnh. Trong khi đó, một số công trình lớn như cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn hay cầu Trà Khúc 3 đã hoàn thành, còn nhiều dự án mới vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện thủ tục nên chưa thể triển khai đồng loạt.

Thị trường bất động sản trầm lắng cũng khiến nguồn thu tiền sử dụng đất sụt giảm, ảnh hưởng đến khả năng cân đối vốn đầu tư công.

Lãnh đạo tỉnh Quảng Ngãi nhìn nhận, ngoài yếu tố khách quan, công tác giải phóng mặt bằng vẫn là nguyên nhân chủ quan lớn nhất làm chậm tiến độ nhiều dự án. Một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án, địa phương và nhà thầu chưa thực sự quyết liệt trong xử lý vướng mắc.

Trước thực trạng trên, tỉnh Quảng Ngãi cho biết sẽ tập trung tháo gỡ các bất cập liên quan đến cơ chế, chính sách bồi thường; xây dựng đơn giá đất sát thực tế hơn nhằm đảm bảo quyền lợi cho người dân khi bị thu hồi đất. Đồng thời, địa phương sẽ tăng cường nhân lực địa chính cho các khu vực có nhiều dự án để đẩy nhanh việc xác minh nguồn gốc đất, hoàn thiện hồ sơ và phương án bồi thường.