Theo Bộ Tài chính, đến hết tháng 4/2026, tỷ lệ giải ngân mới đạt khoảng 14,2% kế hoạch được giao. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ những khó khăn mang tính nền tảng trong công tác chuẩn bị, khiến nhiều dự án chưa thể triển khai đúng tiến độ.
Thi công đường vành đai 4 đoạn qua địa bàn Hoài Đức, Hà Nội. Ảnh: Đỗ Tâm.
Cụ thể, việc xác định nguồn gốc đất tại nhiều địa phương còn phức tạp do hồ sơ chưa đầy đủ hoặc có tranh chấp kéo dài. Ngoài ra, việc xây dựng đơn giá bồi thường và hoàn thiện phương án đền bù chưa đạt được sự đồng thuận, dẫn đến quá trình bàn giao mặt bằng bị chậm trễ. Đây là điểm nghẽn khiến công tác giải phóng mặt bằng ở nhiều địa phương kéo dài.
Thị trường vật liệu xây dựng tiếp tục biến động cũng góp phần khiến tốc độ giải ngân mới dừng ở 144.282,9 tỷ đồng. Nguồn cung một số loại vật liệu chưa ổn định, trong khi giá tăng cao so với dự toán ban đầu, làm phát sinh chi phí và buộc các chủ đầu tư phải điều chỉnh hợp đồng. Quá trình này kéo dài thêm thủ tục, khiến tiến độ thi công tiếp tục bị ảnh hưởng.
Một số hạn chế trong công tác lập kế hoạch và tổ chức thực hiện cũng góp phần làm chậm tiến độ, theo Bộ Tài chính. Việc xây dựng kế hoạch chưa sát với nhu cầu thực tế, năng lực triển khai của một bộ phận chủ đầu tư và nhà thầu còn hạn chế, trong khi ở cấp cơ sở vẫn thiếu nhân lực chuyên trách đầu tư công.
Trong bối cảnh đầu tư công giữ vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế và cải thiện hạ tầng, việc tháo gỡ các nút thắt được xem là điều kiện then chốt để đẩy nhanh tiến độ.
Bộ Tài chính đề nghị các bộ, cơ quan trung ương và địa phương khẩn trương phân bổ chi tiết toàn bộ kế hoạch vốn năm 2026 đã được giao, đồng thời báo cáo rõ nguyên nhân, trách nhiệm đối với phần vốn chưa phân bổ đúng thời hạn.
Cùng với đó, phát huy vai trò người đứng đầu trong việc chủ động tháo gỡ khó khăn, vướng mắc thuộc thẩm quyền hoặc kịp thời đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, xử lý. Đối với các vấn đề liên quan đến đất đai, bồi thường và nguyên vật liệu, các địa phương thực hiện theo chỉ đạo của Thủ tướng về quản lý, điều hành giá và đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, bảo đảm điều kiện triển khai dự án.
Những tồn tại trong công tác cán bộ cần sớm khắc phục, đi kèm xử lý nghiêm các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, tổ chức, cá nhân thiếu trách nhiệm hoặc gây cản trở tiến độ. Đồng thời, cần có giải pháp bố trí, sắp xếp nhân lực đáp ứng yêu cầu quản lý và triển khai dự án, nhất là tại cấp xã và các địa bàn còn thiếu cán bộ chuyên trách.
Năm 2026, tổng kế hoạch vốn đầu tư công được Quốc hội giao là khoảng 1,08 triệu tỷ đồng, cao hơn khoảng 175.000 tỷ đồng so với năm trước. Thủ tướng đã giao chi tiết khoảng 1 triệu tỷ đồng cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương.
Tính đến 30/4, tổng số vốn đã được phân bổ chi tiết đạt khoảng 967.224,93 tỷ đồng, tương đương 95,44% kế hoạch Thủ tướng giao. Về giải ngân, vốn ngân sách trung ương ước khoảng 38.802,5 tỷ đồng, đạt 10,7%, còn vốn địa phương là 105.480,4 tỷ đồng, tương đương 16,2%.
Đối với chi ngân sách nhà nước, lũy kế 4 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 668.200 tỷ đồng, bằng 26,2% dự toán, tăng 1,6% so với cùng kỳ 2025. Riêng chi đầu tư phát triển ước đạt 113.200 tỷ đồng, tương đương 13,7% dự toán Quốc hội quyết định.
