Lặng lẽ quy tập hàng trăm ngôi mộ vô chủ

Nghĩa trang nằm trên vùng cát trắng ở phía cuối làng biển. Hàng trăm ngôi mộ được sắp xếp ngăn nắp, quét sơn màu trắng như trầm mặc hơn nơi chốn thiêng.

Anh Cao Hùng Cường (xã Cảnh Dương cũ), nay là xã Hòa Trạch, Quảng Trị chậm rãi nói: “Khu nghĩa trang và các phần mộ vô chủ ở đây là do tôi cất bốc từ nhiều nơi về. Họ cũng đã sinh ra, lớn lên và gặp cảnh bi thương nên nằm xuống lòng đất mà không có ai hương khói”.

Thấy mộ vô chủ là cất công quy tập 

Anh Cường sinh ra, lớn lên và gắn bó đã nửa đời người tại làng biển Cảnh Dương. Đây là ngôi làng cổ với tuổi đời hơn 400 năm, nổi tiếng với “Làng chiến đấu kiểu mẫu” trong hai cuộc kháng chiến, với hàng nghìn người dân kiên cường bám trụ, chiến đấu giữ làng. Vì vậy mà vùng đất này cũng có nhiều nấm mồ nằm rải rác trong lòng đất hay ven chân đồi cát mà qua nhiều năm đã dần bị khuất lấp.

“Nhiều trường hợp trôi dạt trên biển, rồi tấp vào bờ được người dân chôn cất, qua năm tháng, những ngôi mộ này cũng không ai hương khói cho họ, thương lắm”, anh Cường chia sẻ.

Anh Cường kể, khi còn trẻ đã cùng cha và nhiều người khác tham gia di dời hơn 900 ngôi mộ vô chủ để giải phóng mặt bằng xây dựng làng nghề Cảnh Dương. “Việc di dời lúc đó cũng không có quy hoạch gì nên cứ tiện ở đâu là mai táng ở đó thôi. Nhiều ngôi mộ được chôn rải rác trên các đồi cát, vùng ven bãi hoang không người hương khói”, anh Cường nói.

Một lần, nghe người ta kể về một gia đình khi đào đất đã phát hiện có 5 ngôi mộ vô chủ. Hay tin, anh Cường đến hỏi rõ và quyết định cất bốc đưa về chôn cất tại bãi cát hoang ở phía cuối làng. Vào ngày rằm, mùng một hàng tháng, anh lại đạp xe đến và thắp hương cho những ngôi mộ này. 

Dần dà, người làng phát hiện mộ hay hài cốt khi làm ruộng, đào móng nhà, thấy bên triền cát lở… đều thông tin đến cho anh Cường. Mỗi lần như vậy, anh lại bỏ công để đào, cất bốc đưa về khu đất hoang hóa ấy. Có khi, trong những trận mưa lớn làm xói lở triền cát, hay những ngôi mộ qua nhiều năm bên mép sông bị phơi ra. Anh Cường lại đội mưa đi gom nhặt từng mảnh xương cốt cho vào tiểu nhỏ, cẩn thận mang về chôn cất cẩn thận tại nghĩa trang.

“Công việc nặng nhọc, ám mùi tử khí, nhưng với tôi đó là sự thanh thản. Người sống trên đời cần có ngôi nhà chắc chắn để an cư. Người đã khuất cần có nơi yên nghỉ”, anh Cường bộc bạch.

Mỗi phần mộ được đưa về là thêm một lần anh lặng lẽ bỏ công sức, nhiều khi cả tiền túi mua tiểu sành, vật liệu xây cất. Tổng chi phí anh và gia đình bỏ ra đến nay khoảng 150 triệu đồng. Trong đó người dân trong làng, cả những người con xa quê, chung tay đóng góp hỗ trợ hơn 100 triệu đồng.

Làm nghĩa trang và hương khói cho người đã khuất

Lâu dần, anh Cường nghĩ đến việc làm một khu nghĩa trang cho những phận đời không may mắn. Nghĩ là làm, cách đây mấy năm, anh tích cóp tiền mua vật liệu rồi xây dựng khuôn viên, làm am thờ, xây tường rào bảo vệ và hình thành nên khu nghĩa trang bây giờ. Anh Cường còn dành cả khoản tiền hơn 35 triệu đồng tiết kiệm để san ủi mặt bằng, mua vật liệu mở rộng và hoàn thiện xây dựng nghĩa trang riêng cho những ngôi mộ vô chủ, không người thờ tự hương khói…

Khi nghĩa trang đã thành hình, anh cất công đưa hài cốt các ngôi mộ vô chủ về đây, đặt ngay ngắn theo hàng.

Sau mười năm cải tạo, khu đất hoang hóa đầy cây dại năm nào nay đã thành một nghĩa trang khang trang là nơi an nghỉ của 260 ngôi mộ vô danh mà anh Cường cất bốc đưa về.

Nhẩm tính, anh Cường cho biết, đã bỏ ra hơn 150 triệu đồng để thực hiện việc thiện. Thấy việc nghĩa anh llàm, nhiều bà con trong làng cũng góp công, góp sức hỗ trợ khi bốc mộ hay an táng tại nghĩa trang. “Thấy đây là việc nghĩa, một chủ cơ sở lăng mộ đã hỗ trợ tôi đá để ốp cho hơn 60 nấm mộ. Số còn lại được xây bằng xi măng hoặc đắp cát cẩn thận”, anh Cường cho hay.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Phó phòng Văn hóa - Xã hội xã Hòa Trạch, “anh Cao Hùng Cường là một Đảng viên có trách nhiệm với quê hương, làng xóm. Những phần mộ vô chủ đã được anh cất bốc, quy tập về thờ cúng tại nghĩa trang. Đây là việc làm nhân văn, nghĩa tình, góp phần không nhỏ vào xây dựng nông thôn mới, chỉnh trang cảnh quan khang trang, sạch đẹp ở khu dân cư”.