Nơi cứu hộ động vật hoang dã với tỷ lệ thành công 100%

Vùng lõi của Vườn quốc gia Hoàng Liên, nơi được ví như “mái nhà của đa dạng sinh học Tây Bắc”, những cán bộ làm công tác cứu hộ động vật hoang dã tại Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên vẫn ngày đêm âm thầm thực hiện nhiệm vụ chăm sóc, phục hồi và tái thả các cá thể động vật trở về môi trường tự nhiên. Công việc lặng lẽ ấy không chỉ là trách nhiệm chuyên môn mà còn là hành trình bền bỉ gìn giữ sự sống cho muôn loài giữa đại ngàn.

Mỗi buổi sáng, khi sương còn phủ kín những triền núi Hoàng Liên, cán bộ kỹ thuật đã bắt đầu một ngày làm việc bằng việc kiểm tra chuồng trại, theo dõi sức khỏe động vật, chuẩn bị thức ăn và quan sát từng biểu hiện nhỏ của các cá thể đang được chăm sóc tại đây. Từ những loài chim, bò sát cho tới các động vật quý hiếm, tất cả đều được theo dõi sát sao theo quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt.

Theo thống kê, trong quý I/2026, Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên đã tiếp nhận 11 vụ cứu hộ với 26 cá thể thuộc 9 loài khác nhau. Điều đáng chú ý là toàn bộ số cá thể này đều được cứu hộ thành công, đạt tỷ lệ 100%.

Phía sau những con số ấy là sự tận tụy của đội ngũ cán bộ cứu hộ. Nhiều cá thể khi tiếp nhận trong tình trạng bị thương, kiệt sức, suy giảm phản xạ tự nhiên do bị nuôi nhốt hoặc chịu tác động từ môi trường sống bị xáo trộn, việc phục hồi cho chúng đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mỉ và kiến thức chuyên môn sâu.

Anh Chu Văn Tấn, cán bộ đã có 16 năm công tác tại Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên chia sẻ: công tác chăm sóc và cứu hộ động vật hoang dã là nhiệm vụ đặc thù, đòi hỏi cán bộ kỹ thuật phải có sự kiên trì, tỉ mỉ và tinh thần trách nhiệm cao. Mỗi cá thể khi được tiếp nhận đều mang những đặc điểm sinh học, tập tính và mức độ tổn thương khác nhau nên không thể áp dụng một quy trình chăm sóc chung. Cán bộ cứu hộ phải thường xuyên theo dõi sức khỏe, điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, môi trường sống phù hợp để giúp chúng phục hồi tốt nhất.

Theo anh Tấn, khó khăn lớn nhất là nhiều cá thể khi đưa về trung tâm trong tình trạng bị thương nặng, suy kiệt hoặc hoảng loạn do bị nuôi nhốt, săn bắt trái phép. Bên cạnh đó, điều kiện thời tiết khắc nghiệt vùng cao, đặc biệt vào mùa đông cũng gây không ít trở ngại cho việc chăm sóc. Tuy vậy, với những người làm công tác cứu hộ, niềm vui lớn nhất chính là chứng kiến các cá thể hồi phục, đủ điều kiện để được tái thả về môi trường tự nhiên.

Ông Lã Văn Tới, Giám đốc Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên cho biết: “Mỗi cá thể động vật được tiếp nhận đều có đặc điểm sinh học, tập tính và tình trạng sức khỏe khác nhau. Vì vậy, cán bộ kỹ thuật phải xây dựng chế độ chăm sóc phù hợp, theo dõi sát sao từng giai đoạn để vừa phục hồi thể trạng, vừa khôi phục bản năng hoang dã trước khi tái thả”.

Theo Giám đốc Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên, cứu hộ động vật hoang dã là công việc đặc thù, đòi hỏi sự kết hợp giữa kỹ thuật thú y, kinh nghiệm thực tiễn và sự nhẫn nại. Có những cá thể mất nhiều tuần để hồi phục, thậm chí phải mất nhiều tháng mới có thể thích nghi trở lại với môi trường bán hoang dã.

Một trong những biện pháp quan trọng được Trung tâm triển khai là “làm giàu môi trường sống”. Đây là quá trình tạo lập không gian gần với tự nhiên nhất nhằm kích thích khả năng vận động, tìm kiếm thức ăn và phục hồi bản năng sinh tồn của động vật. Hệ thống chuồng trại được thiết kế phù hợp với từng loài, bảo đảm yếu tố an toàn, vệ sinh và tạo điều kiện cho động vật vận động tự nhiên.

Những ngày rét đậm, công tác chăm sóc càng thêm vất vả. Cán bộ cứu hộ phải tăng cường che chắn chuồng trại, bổ sung thiết bị giữ nhiệt, điều chỉnh khẩu phần ăn để tăng sức đề kháng cho động vật. 

Nếu cứu hộ là quá trình giành lại sự sống, thì tái thả là dấu mốc đánh dấu thành công trọn vẹn. Trong quý I, Trung tâm đã tổ chức 2 đợt tái thả, đưa 49 cá thể thuộc 17 loài trở về môi trường tự nhiên. Đây là kết quả của cả quá trình theo dõi, phục hồi và đánh giá kỹ lưỡng trước khi quyết định đưa động vật trở lại rừng.

Ông Lã Văn Tới chia sẻ: “Khoảnh khắc mở lồng, nhìn các cá thể khỏe mạnh tự quay về với tự nhiên luôn mang lại cảm xúc đặc biệt đối với những người làm công tác cứu hộ. Đó là phần thưởng lớn nhất, là động lực để chúng tôi tiếp tục gắn bó với công việc này.”

Hiện nay, Trung tâm đang quản lý, chăm sóc 107 cá thể thuộc 29 loài, trong đó có nhiều loài nằm trong danh mục ưu tiên bảo vệ theo quy định của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Đây là nguồn gien quý, có ý nghĩa đặc biệt trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học của khu vực Hoàng Liên.

Không chỉ tập trung cứu hộ động vật, Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên còn triển khai đồng bộ các hoạt động bảo tồn thực vật với gần 4.800 cây thuộc 108 loài đang được chăm sóc, bảo tồn. Các mô hình nghiên cứu, nhân giống cây dược liệu, cây bản địa quý hiếm tiếp tục được đẩy mạnh nhằm góp phần hoàn thiện hệ sinh thái bảo tồn toàn diện.

Song song với công tác chuyên môn, Trung tâm cũng tăng cường tuyên truyền, giáo dục môi trường nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ động vật hoang dã. Cuộc thi “Rung chuông vàng” tổ chức tại xã Bản Hồ với sự tham gia của 100 học sinh là một trong những hoạt động tiêu biểu, góp phần lan tỏa thông điệp bảo tồn tới thế hệ trẻ.

Theo ông Lã Văn Tới, công tác cứu hộ động vật hoang dã sẽ hiệu quả hơn nếu có sự chung tay của cộng đồng. “Chúng tôi mong người dân nâng cao ý thức, không săn bắt, nuôi nhốt, mua bán động vật hoang dã trái phép; đồng thời chủ động thông báo, giao nộp khi phát hiện các cá thể cần cứu hộ. Mỗi hành động nhỏ đều góp phần bảo vệ sự cân bằng sinh thái”. Ông Tới chia sẻ.

Giữa đại ngàn Hoàng Liên, công việc cứu hộ động vật hoang dã vẫn diễn ra lặng lẽ mỗi ngày. Mỗi cá thể được cứu sống, mỗi lần tái thả thành công là thêm một mầm sống được trả về với rừng già. Đó không chỉ là thành quả của trách nhiệm nghề nghiệp, mà còn là minh chứng cho tình yêu thiên nhiên và khát vọng gìn giữ màu xanh của núi rừng Hoàng Liên cho hôm nay và mai sau.