Không chủ quan với bệnh dại

Chỉ một vết cắn nhỏ từ chó, mèo mắc bệnh dại cũng có thể cướp đi sinh mạng con người nếu không xử lý kịp thời. Bệnh dại là một trong những bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm nhất hiện nay. Khi đã phát bệnh, tỷ lệ tử vong gần như 100% và đến nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Dù có thể phòng ngừa bằng vaccine, song sự chủ quan, thiếu hiểu biết và lơ là trong tiêm phòng cho vật nuôi vẫn khiến bệnh dại tiếp tục gây ra nhiều cái chết thương tâm mỗi năm.

Theo thống kê của Cục Phòng, chống bệnh, Bộ Y tế, mỗi năm trên thế giới có khoảng 59.000 người tử vong do bệnh dại, trong đó 95% trường hợp xảy ra tại châu Á và châu Phi, những khu vực có tỷ lệ tiêm phòng cho vật nuôi còn thấp.

Ở nước ta, năm 2024 có 89 trường hợp tử vong do bệnh dại trên toàn quốc, tăng 7 trường hợp so với 2023, tăng 17 trường hợp so với năm 2022. Trong 9 tháng đầu năm 2025, cả nước đã có 58 trường hợp tử vong tại 18 tỉnh, thành phố, thấp hơn cùng kỳ năm 2024. Tuy nhiên, dịch bệnh xuất hiện và tăng cao đột biến ở những tỉnh vốn không phải là khu vực trọng điểm về dại. Trong đó, địa phương có số trường hợp tử vong do bệnh dại cao là tỉnh Đắk Lắk (7), Gia Lai (6), Lâm Đồng (5), Đồng Nai (5), Tây Ninh (5).

Riêng tỉnh Vĩnh Long, tính đến ngày 29/10/2025 chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh dại ở người, giảm 4 ca so với cùng kỳ năm 2024. Kết quả này cho thấy nỗ lực của ngành y tế và chính quyền địa phương trong công tác tuyên truyền, giám sát và tiêm phòng cho đàn vật nuôi. Theo báo cáo của Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh, tính đến tháng 8/2025, toàn tỉnh đã tiêm phòng bệnh dại cho 229.761 con chó, đạt 68,28% kế hoạch năm, tăng hơn 3.500 liều so với cùng kỳ năm trước.

Hiểm họa từ vết cắn nhỏ

Theo bác sĩ Kim Thị Bích Tiền, Khoa Truyền thông - Giáo dục sức khỏe, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Vĩnh Long, bệnh dại là bệnh viêm não tủy cấp tính do virus dại gây ra, lây từ động vật sang người, chủ yếu qua vết cắn, vết cào hoặc liếm lên vùng da bị trầy xước của động vật mắc bệnh. Ở Việt Nam, chó là nguồn lây chủ yếu, chiếm hơn 90% tổng số ca bệnh, ngoài ra còn có mèo và một số động vật hoang dã khác.

Người mắc bệnh dại thường có thời gian ủ bệnh 1-3 tháng nhưng cũng có thể ngắn hơn hoặc dài hơn tùy vị trí vết thương. Vết cắn càng nặng, càng gần vùng đầu, mặt, cổ thì thời gian ủ bệnh càng ngắn và nguy cơ tử vong càng cao.

Ở giai đoạn đầu, người bệnh thường sốt nhẹ, đau đầu, tê ngứa tại vết cắn. Khi bệnh chuyển sang giai đoạn toàn phát, người bệnh sợ nước, sợ gió, co giật, rối loạn ý thức và nhanh chóng tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Cũng theo bác sĩ Tiền, biện pháp hiệu quả nhất để phòng bệnh dại là tiêm phòng vaccine đầy đủ cho chó, mèo nuôi và tiêm nhắc lại hàng năm theo hướng dẫn của cơ quan thú y.

Người dân cần không thả rông vật nuôi, không trêu chọc chó mèo, đặc biệt là khi thấy vật nuôi có biểu hiện bất thường như chảy dãi, hung dữ, sợ nước hoặc bỏ ăn. Những con vật nghi mắc bệnh dại cần được báo ngay cho chính quyền hoặc cơ quan thú y để kịp thời xử lý.

Khi bị chó, mèo cắn, cào hoặc liếm, người dân cần rửa ngay vết thương bằng xà phòng và nước sạch trong 10-15 phút, sau đó sát khuẩn bằng cồn hoặc Iod. Tuyệt đối không băng kín, không nặn máu, không tự điều trị hoặc dùng thuốc nam, mà phải đến cơ sở y tế gần nhất để được tiêm vaccine và huyết thanh kháng dại trong vòng 72 giờ sau khi bị thương. Đây là “thời gian vàng” giúp ngăn ngừa virus dại xâm nhập và phát bệnh.

Bệnh dại hoàn toàn có thể phòng ngừa được nếu mỗi người dân chủ động bảo vệ bản thân và vật nuôi. Ngành Y tế Vĩnh Long kêu gọi toàn thể nhân dân hưởng ứng Ngày Thế giới Phòng, chống bệnh dại năm 2025 với chủ đề: “Hành động ngay: Bạn, tôi và cộng đồng cùng chung tay phòng chống bệnh dại”.

Ngày 21/12/2021, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2151 phê duyệt Chương trình Quốc gia phòng, chống bệnh dại giai đoạn 2022-2030. Mục tiêu của chương trình là kiểm soát được bệnh dại trên đàn chó, mèo nuôi và phấn đấu không có người tử vong vì bệnh dại vào năm 2030. Để đạt được mục tiêu, Bộ Y tế đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung triển khai Chỉ thị số 11 ngày 21/4/2023 của Thủ tướng về việc tăng cường các biện pháp cấp bách phòng, chống bệnh dại.