8 kiến nghị hoàn thiện chính sách ngành thú y

Tại buổi gặp mặt Đoàn đại biểu Khoa học - Doanh nhân - Doanh nghiệp của Hội Nghiên cứu khoa học về Đông Nam Á - Việt Nam tại Nhà Quốc hội, TS. Nguyễn Thị Hương, Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Thú y Việt Nam đã đề xuất 8 nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện thể chế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực ngành thú y, chăn nuôi.

Các kiến nghị tập trung vào những vấn đề cốt lõi như cải cách chính sách, tăng cường an ninh sinh học, phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hướng tới xây dựng ngành chăn nuôi phát triển bền vững, đáp ứng yêu cầu hội nhập.

Theo TS. Nguyễn Thị Hương, khoa học công nghệ đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia. Việt Nam có nhiều cơ hội để bứt phá trong phát triển nông nghiệp, song cũng phải đối mặt với những thách thức ngày càng lớn từ dịch bệnh, biến đổi khí hậu, an ninh lương thực và an ninh sinh học. Điều đó đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội nghề nghiệp nhằm xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, an toàn và phát triển bền vững.

Từ thực tiễn hoạt động của ngành, Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Thú y Việt Nam cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, minh bạch và tiệm cận thông lệ quốc tế. Trong lĩnh vực thú y và nông nghiệp công nghệ cao, cần đẩy mạnh cải cách thủ tục đăng ký, lưu hành sản phẩm, áp dụng cơ chế quản lý rủi ro, số hóa quy trình xử lý hồ sơ, đồng thời giảm thủ tục tái đăng ký đối với những sản phẩm đã được kiểm chứng về chất lượng, an toàn và hiệu quả qua nhiều năm sử dụng.

Đổi mới sáng tạo cũng được xác định là động lực quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành. Theo đó, cần có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư mạnh hơn cho nghiên cứu, phát triển và chuyển đổi số, nhất là trong các lĩnh vực vaccine, công nghệ sinh học, thuốc thú y thế hệ mới, công nghệ chẩn đoán và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giám sát, dự báo dịch bệnh.

Bên cạnh việc thúc đẩy khoa học công nghệ, TS. Nguyễn Thị Hương nhấn mạnh an ninh sinh học cần được xem là một cấu phần quan trọng của an ninh quốc gia. Vì vậy, cần tiếp tục đầu tư cho hệ thống giám sát, cảnh báo sớm, kiểm dịch, kiểm soát vận chuyển động vật, an toàn thực phẩm và năng lực nghiên cứu vaccine, đồng thời củng cố hệ thống thú y các cấp để chủ động ứng phó với các dịch bệnh mới nổi, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Ở góc độ chuyển đổi số, bà kiến nghị xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia liên thông về dịch bệnh động vật, truy xuất nguồn gốc, kiểm dịch và an toàn thực phẩm. Hệ thống dữ liệu thống nhất từ Trung ương đến địa phương không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tăng tính minh bạch, hỗ trợ truy xuất nguồn gốc và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của thị trường quốc tế.

Để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước, Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Thú y Việt Nam đề xuất có chính sách hỗ trợ phát triển vaccine và thuốc thú y đạt tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời ưu tiên sử dụng vaccine thú y sản xuất trong nước đã được kiểm chứng về chất lượng, có giá thành cạnh tranh và phù hợp với điều kiện dịch tễ của Việt Nam. Theo bà, đây không chỉ là giải pháp thúc đẩy doanh nghiệp nội địa mà còn góp phần nâng cao năng lực tự chủ và bảo đảm an ninh sinh học quốc gia.

Cùng với đầu tư cho khoa học công nghệ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được xem là yêu cầu cấp thiết. Theo đó, cần có chính sách đặc thù để thu hút, đào tạo và giữ chân đội ngũ chuyên gia trong các lĩnh vực dịch tễ học, công nghệ sinh học, an toàn sinh học, chuyển đổi số và quản lý chuỗi sản xuất hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành trong giai đoạn mới.

Đáng chú ý, TS. Nguyễn Thị Hương cũng kiến nghị thúc đẩy triển khai mô hình One Health (Một sức khỏe), tăng cường sự phối hợp giữa các lĩnh vực y tế, thú y, môi trường và an toàn thực phẩm nhằm chủ động phòng, chống dịch bệnh từ sớm, từ xa, giảm thiểu rủi ro đối với sức khỏe cộng đồng và nền kinh tế.

Đối với chủ trương phân cấp, phân quyền, bà bày tỏ sự đồng tình vì đây là giải pháp giúp nâng cao tính chủ động và rút ngắn thời gian xử lý công việc. Tuy nhiên, việc phân cấp cần được thực hiện phù hợp với đặc thù từng lĩnh vực, đồng thời phải đi cùng với chuẩn hóa pháp luật, trách nhiệm giải trình và cơ chế giám sát thống nhất. Những lĩnh vực có tính chuyên môn cao như tiêu chuẩn kỹ thuật, kiểm dịch, môi trường hay lưu thông hàng hóa vẫn cần một đầu mối chuyên môn đủ mạnh ở Trung ương để bảo đảm sự thống nhất trong thực thi, tránh tình trạng mỗi địa phương áp dụng quy định theo cách khác nhau, làm gia tăng chi phí và rủi ro cho doanh nghiệp.

Những kiến nghị được TS. Nguyễn Thị Hương đưa ra không chỉ hướng tới tháo gỡ những khó khăn trước mắt của ngành thú y mà còn góp phần hoàn thiện chính sách phát triển dài hạn. Trong bối cảnh yêu cầu về an toàn sinh học, kiểm soát dịch bệnh và hội nhập quốc tế ngày càng cao, việc hoàn thiện thể chế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để ngành chăn nuôi phát triển theo hướng hiện đại, an toàn và bền vững.